|

«اقتصاد اطلاعات گردشگري»- 1

حامد اکبري. پژوهشگر اقتصاد اطلاعات

از مهم‌ترين ظرفيت‌هاي اقتصادي که اخيرا کشورها به آن توجه ويژه كرده‌اند، اقتصاد گردشگري است. رشد و توسعه اقتصادي و پيشرفت‌هاي صنعتي و تکنولوژيک و افزايش سطح درآمد و رفاه عمومي در دنيا از يک سو و رشد جمعيت در دنيايي که حقوق فردي، رفاه و لذت افراد را جدي گرفته از سويي ديگر، مسئله ادامه و بقاي روند توسعه‌اي و کشف ظرفيت‌هاي بيشتر در اقتصاد کشورها را وارد چالشی جدي کرده است. از جمله حوزه‌هايي که به‌عنوان راه‌حل در پيش چشم سياست‌گذاران و فعالان اقتصادي پررنگ‌تر شده، خدمات مجازي الکترونيکي، اقتصاد مبتني‌بر فضاي مجازي و اقتصاد گردشگري است.
مسئله محوري‌ای که اين يادداشت وظيفه پرداختن به آن را دارد، بررسي ظرفيت فرصت و تهديد توأماني است که در اين موضوعات متصور است.
با گسترش و نفوذ هرچه‌بيشتر اينترنت و تکنولوژي‌هاي ارتباطي و اطلاعاتي، خوانش و پارادايم جديدي در حوزه‌هاي مختلف کسب‌وکار ايجاد شده که بقا و توسعه کسب‌وکارهاي خدماتي و توليدي را تحت‌ تأثير جدي خود قرار داده است. سطوح مختلف زنجيره ارزش خدمات و کسب‌وکارها ظهور پيدا کرده است و به يکي از مهم‌ترين مطالبات جامعه در حوزه‌هايي از جمله اطلاع‌رساني‌هاي مجازي، اينترنتي و مبتني‌بر شبکه‌هاي اجتماعي و پيام‌رسان‌هاي جامعه و مصرف‌کنندگان بدل شده است.
خصوصيت ويژه‌اي که حوزه گردشگري و توريسم را با تکنولوژي‌ها و خدمات ارتباطي و داده‌محور مرتبط کرده و در بسياري اوقات هم‌بسته مي‌کند، به ماهيت «سفر» بازمي‌گردد. اساسا سفر سرويس و محصولي است که در جايي غير از مکان حضور دريافت‌کننده سرويس يا متقاضي محصول ارائه مي‌شود. همين نکته ظرفيت طبيعي براي حضور تمام‌قد تکنولوژي‌هاي ارتباطي، اطلاعاتي و مجازي ‌را فراهم مي‌کند. به عبارت ديگر، متقاضي «سفر» سرويس محصول را در جايي غير از جايي که حضور دارد دريافت مي‌کند.
در روزگاران پيشين هم که خدمات مجازي و مبتني‌بر اينترنت به صورتي که امروزه شاهد آن هستيم وجود نداشت، تصميم‌گيري براي انجام سفر، به صورت ساختاري با الگوي مجازي انجام مي‌شد. به دليل اسانس مشترکي که بين سرويس «سفر» يا صنعت گردشگري با خدمات مجازي و ارتباطي وجود دارد، رشد و توسعه قابل‌اعتنايي در اين حوزه صورت گرفته است. انواع خدمات رزروينگ، هتلينگ، تيکتينگ و بوکينگ و خدمات ارزي، بر بستر فضاي مجازي به‌عنوان اصلي‌ترين خدمات صنعت توريسم توسعه يافته است. امروزه ذي‌نفعان و نقش‌آفرينان اکوسيستم صنعت توريسم مي‌توانند صرفا با تبادل اطلاعات به صورت مجازي تقريبا تمامي زنجيره ارزش يا خدمات سفر را عملياتي کرده و در دسترس خود داشته باشند.حالا به ابعاد و مراحل مختلف مجازي‌سازي صنعت توريسم نگاهي دقيق‌تر بيندازيم. هر کسب‌وکار يا صنعت يا محصولي براي حضور و استفاده از فضاي مجازي بايد خود را داده‌محور بکند. به عبارت ديگر، ابزار حضور و زبان تعامل در فضاي مجازي اطلاعات است! به همين دليل ساده، اولين سطح از حضور هر کسب‌وکاری در فضاي مجازي اطلاع‌رساني آن است، چون اطلاع‌رساني علي‌القاعده از جنس اطلاعات است و قابليت حضور و تعامل اوليه در فضاي مجازي را دارد. پس مي‌توان حدس زد اولين سطح حضور و استفاده از فضاي مجازي در کسب‌وکارها که در اينجا موضوع صنعت توريسم است، اطلاع‌رساني است که البته معمولا با مفهوم تبليغات اشتباه گرفته مي‌شود که پرداختن به اين موضوع از وظايف اين يادداشت نيست.
ذي‌نفعان و نقش‌آفرينان اکوسيستم صنعت توريسم که عبارتند از مکان‌هاي گردشگري، مراکز تفريحي، موزه‌ها، هتل‌ها، اقامتگاه‌ها و خدمات حمل‌ونقل، اعم از هوايي، زميني، دريايي، بيمه‌هاي مسافرتي و... و البته مردم در اولين سطح تعامل، از طريق اطلاع‌رساني‌ها با اين رويکرد جديد تماس گرفته‌اند.
کسب‌وکارهاي مرتبط با گردشگري، خدمات و محصولات قابل‌عرضه خود را به بلوک‌هاي اطلاعاتي، اعم از متن، عکس، ويدئو و صدا تبديل کرده و با استفاده از فضاي مجازي منتشر کرده‌اند. اين ظرفيت ارزان و دردسترس فراهم‌شده براي کسب‌وکارها و همچنين مردم که در نقش مصرف‌کننده در اين اکوسيستم حضور داشتند و دارند باعث شد که به‌يک‌باره حجم بازار موردنظر کسب‌وکارها و وسعت انتخاب‌هاي مصرف‌کنندگان خدمات گردشگري به‌يک‌باره بسيار بزرگ‌تر شود و عملا بازار صنعت گردشگري که همواره در حال تلاش براي بالفعل‌کردن ظرفيت‌هاي بالقوه خود بود، با استفاده از امکان و ظرفيت ارائه و دريافت حجم وسيعي از اطلاعات بسيار فعال‌تر و پوياتر شود.
اطلاعاتي که قبلا بايد از طريق جست‌وجوي مصرف‌کنندگان به آن دست پيدا مي‌شد. در اين تغيير پارادايماتيک اطلاعات محور به بسته‌هاي آماده و در دسترس همگان تبديل شد. روند تصميم‌گيري براي استفاده از محصولات و خدمات گردشگري با وجود اطلاعات آماده جديد و دردسترس به الگوي جديدي تغيير پيدا کرد. مشتريان توانستند بر اساس ذائقه و سليقه خود از ميان اطلاعات موجود، نزديک‌ترين و بهينه‌ترين را از ميان گزينه‌هاي اطلاع‌رساني‌شده از حيث مکان سفر، وسيله حمل‌ونقل، قيمت، زمان، خدمات رفاهي و... متناسب با شرايط خود انتخاب کنند و درواقع تصميم‌گيري سفر، با اشراف به اطلاعات کامل‌تر و جامع‌تر به انتهايي‌ترين حلقه زنجيره خدمت موکول شد و ريسک‌هاي انتخاب‌ها را به حداقل رسانيد. در حوالي اين موضوع سخن بسيار مي‌توان گفت که اين تغيير زمان تصميم‌گيري در فرايند خريد خدمت سفر چه تأثير شگرفي بر بازار بالقوه صنعت توريسم داشته است و جمعيتي که همواره از نداشتن اطلاعات ابعاد مختلف ظرفيت‌هاي مسافرت و منوط‌بودن دريافت اطلاعات به بعد از تصميم‌گيري براي سفر از سفر منصرف مي‌شدند، حجم قابل‌ملاحظه‌اي از بازار بالقوه را براي صنعت توريسم تشکيل مي‌دادند و با الگوي جديد فعال شده‌اند.بعد از حضور در سطح اطلاع‌رساني که مرسوم‌ترين و ساده‌ترين الگوي استفاده از فضاي مجازي است، طبيعتا بازار به‌وجود‌آمده به فکر توسعه بيشتر افتاد و با حضور بيشتر نقش‌آفرينان در حوزه اطلاع‌رساني در فضاي مجازي، عملا بازار رقابتي جديدي شکل گرفت که حضور در سطح اطلاع‌رساني لزوما مزيت نسبي محسوب نمي‌شد، البته که همچنان در شفافيت و کمک به تصميم‌گيري براي فرايند خريد راه‌گشا بود. نزديکي ماهوي فرايند تصميم‌گيري در موضوع سفر و فضاي مجازي از حيث اطلاعات‌محور‌بودن آن، شايد و تا حدي ناخواسته، فضا را براي بلوغ اساسي و سريع فعاليت‌هاي مجازي در حوزه «سفر» و توريسم فراهم کرد. درواقع اين حضور مؤثر و همه‌گير اطلاعاتي در موضوع توريسم ظرفيت توسعه صنعت توريسم با محوريت فضاي مجازي را ايجاد کرد.
ادامه دارد...

از مهم‌ترين ظرفيت‌هاي اقتصادي که اخيرا کشورها به آن توجه ويژه كرده‌اند، اقتصاد گردشگري است. رشد و توسعه اقتصادي و پيشرفت‌هاي صنعتي و تکنولوژيک و افزايش سطح درآمد و رفاه عمومي در دنيا از يک سو و رشد جمعيت در دنيايي که حقوق فردي، رفاه و لذت افراد را جدي گرفته از سويي ديگر، مسئله ادامه و بقاي روند توسعه‌اي و کشف ظرفيت‌هاي بيشتر در اقتصاد کشورها را وارد چالشی جدي کرده است. از جمله حوزه‌هايي که به‌عنوان راه‌حل در پيش چشم سياست‌گذاران و فعالان اقتصادي پررنگ‌تر شده، خدمات مجازي الکترونيکي، اقتصاد مبتني‌بر فضاي مجازي و اقتصاد گردشگري است.
مسئله محوري‌ای که اين يادداشت وظيفه پرداختن به آن را دارد، بررسي ظرفيت فرصت و تهديد توأماني است که در اين موضوعات متصور است.
با گسترش و نفوذ هرچه‌بيشتر اينترنت و تکنولوژي‌هاي ارتباطي و اطلاعاتي، خوانش و پارادايم جديدي در حوزه‌هاي مختلف کسب‌وکار ايجاد شده که بقا و توسعه کسب‌وکارهاي خدماتي و توليدي را تحت‌ تأثير جدي خود قرار داده است. سطوح مختلف زنجيره ارزش خدمات و کسب‌وکارها ظهور پيدا کرده است و به يکي از مهم‌ترين مطالبات جامعه در حوزه‌هايي از جمله اطلاع‌رساني‌هاي مجازي، اينترنتي و مبتني‌بر شبکه‌هاي اجتماعي و پيام‌رسان‌هاي جامعه و مصرف‌کنندگان بدل شده است.
خصوصيت ويژه‌اي که حوزه گردشگري و توريسم را با تکنولوژي‌ها و خدمات ارتباطي و داده‌محور مرتبط کرده و در بسياري اوقات هم‌بسته مي‌کند، به ماهيت «سفر» بازمي‌گردد. اساسا سفر سرويس و محصولي است که در جايي غير از مکان حضور دريافت‌کننده سرويس يا متقاضي محصول ارائه مي‌شود. همين نکته ظرفيت طبيعي براي حضور تمام‌قد تکنولوژي‌هاي ارتباطي، اطلاعاتي و مجازي ‌را فراهم مي‌کند. به عبارت ديگر، متقاضي «سفر» سرويس محصول را در جايي غير از جايي که حضور دارد دريافت مي‌کند.
در روزگاران پيشين هم که خدمات مجازي و مبتني‌بر اينترنت به صورتي که امروزه شاهد آن هستيم وجود نداشت، تصميم‌گيري براي انجام سفر، به صورت ساختاري با الگوي مجازي انجام مي‌شد. به دليل اسانس مشترکي که بين سرويس «سفر» يا صنعت گردشگري با خدمات مجازي و ارتباطي وجود دارد، رشد و توسعه قابل‌اعتنايي در اين حوزه صورت گرفته است. انواع خدمات رزروينگ، هتلينگ، تيکتينگ و بوکينگ و خدمات ارزي، بر بستر فضاي مجازي به‌عنوان اصلي‌ترين خدمات صنعت توريسم توسعه يافته است. امروزه ذي‌نفعان و نقش‌آفرينان اکوسيستم صنعت توريسم مي‌توانند صرفا با تبادل اطلاعات به صورت مجازي تقريبا تمامي زنجيره ارزش يا خدمات سفر را عملياتي کرده و در دسترس خود داشته باشند.حالا به ابعاد و مراحل مختلف مجازي‌سازي صنعت توريسم نگاهي دقيق‌تر بيندازيم. هر کسب‌وکار يا صنعت يا محصولي براي حضور و استفاده از فضاي مجازي بايد خود را داده‌محور بکند. به عبارت ديگر، ابزار حضور و زبان تعامل در فضاي مجازي اطلاعات است! به همين دليل ساده، اولين سطح از حضور هر کسب‌وکاری در فضاي مجازي اطلاع‌رساني آن است، چون اطلاع‌رساني علي‌القاعده از جنس اطلاعات است و قابليت حضور و تعامل اوليه در فضاي مجازي را دارد. پس مي‌توان حدس زد اولين سطح حضور و استفاده از فضاي مجازي در کسب‌وکارها که در اينجا موضوع صنعت توريسم است، اطلاع‌رساني است که البته معمولا با مفهوم تبليغات اشتباه گرفته مي‌شود که پرداختن به اين موضوع از وظايف اين يادداشت نيست.
ذي‌نفعان و نقش‌آفرينان اکوسيستم صنعت توريسم که عبارتند از مکان‌هاي گردشگري، مراکز تفريحي، موزه‌ها، هتل‌ها، اقامتگاه‌ها و خدمات حمل‌ونقل، اعم از هوايي، زميني، دريايي، بيمه‌هاي مسافرتي و... و البته مردم در اولين سطح تعامل، از طريق اطلاع‌رساني‌ها با اين رويکرد جديد تماس گرفته‌اند.
کسب‌وکارهاي مرتبط با گردشگري، خدمات و محصولات قابل‌عرضه خود را به بلوک‌هاي اطلاعاتي، اعم از متن، عکس، ويدئو و صدا تبديل کرده و با استفاده از فضاي مجازي منتشر کرده‌اند. اين ظرفيت ارزان و دردسترس فراهم‌شده براي کسب‌وکارها و همچنين مردم که در نقش مصرف‌کننده در اين اکوسيستم حضور داشتند و دارند باعث شد که به‌يک‌باره حجم بازار موردنظر کسب‌وکارها و وسعت انتخاب‌هاي مصرف‌کنندگان خدمات گردشگري به‌يک‌باره بسيار بزرگ‌تر شود و عملا بازار صنعت گردشگري که همواره در حال تلاش براي بالفعل‌کردن ظرفيت‌هاي بالقوه خود بود، با استفاده از امکان و ظرفيت ارائه و دريافت حجم وسيعي از اطلاعات بسيار فعال‌تر و پوياتر شود.
اطلاعاتي که قبلا بايد از طريق جست‌وجوي مصرف‌کنندگان به آن دست پيدا مي‌شد. در اين تغيير پارادايماتيک اطلاعات محور به بسته‌هاي آماده و در دسترس همگان تبديل شد. روند تصميم‌گيري براي استفاده از محصولات و خدمات گردشگري با وجود اطلاعات آماده جديد و دردسترس به الگوي جديدي تغيير پيدا کرد. مشتريان توانستند بر اساس ذائقه و سليقه خود از ميان اطلاعات موجود، نزديک‌ترين و بهينه‌ترين را از ميان گزينه‌هاي اطلاع‌رساني‌شده از حيث مکان سفر، وسيله حمل‌ونقل، قيمت، زمان، خدمات رفاهي و... متناسب با شرايط خود انتخاب کنند و درواقع تصميم‌گيري سفر، با اشراف به اطلاعات کامل‌تر و جامع‌تر به انتهايي‌ترين حلقه زنجيره خدمت موکول شد و ريسک‌هاي انتخاب‌ها را به حداقل رسانيد. در حوالي اين موضوع سخن بسيار مي‌توان گفت که اين تغيير زمان تصميم‌گيري در فرايند خريد خدمت سفر چه تأثير شگرفي بر بازار بالقوه صنعت توريسم داشته است و جمعيتي که همواره از نداشتن اطلاعات ابعاد مختلف ظرفيت‌هاي مسافرت و منوط‌بودن دريافت اطلاعات به بعد از تصميم‌گيري براي سفر از سفر منصرف مي‌شدند، حجم قابل‌ملاحظه‌اي از بازار بالقوه را براي صنعت توريسم تشکيل مي‌دادند و با الگوي جديد فعال شده‌اند.بعد از حضور در سطح اطلاع‌رساني که مرسوم‌ترين و ساده‌ترين الگوي استفاده از فضاي مجازي است، طبيعتا بازار به‌وجود‌آمده به فکر توسعه بيشتر افتاد و با حضور بيشتر نقش‌آفرينان در حوزه اطلاع‌رساني در فضاي مجازي، عملا بازار رقابتي جديدي شکل گرفت که حضور در سطح اطلاع‌رساني لزوما مزيت نسبي محسوب نمي‌شد، البته که همچنان در شفافيت و کمک به تصميم‌گيري براي فرايند خريد راه‌گشا بود. نزديکي ماهوي فرايند تصميم‌گيري در موضوع سفر و فضاي مجازي از حيث اطلاعات‌محور‌بودن آن، شايد و تا حدي ناخواسته، فضا را براي بلوغ اساسي و سريع فعاليت‌هاي مجازي در حوزه «سفر» و توريسم فراهم کرد. درواقع اين حضور مؤثر و همه‌گير اطلاعاتي در موضوع توريسم ظرفيت توسعه صنعت توريسم با محوريت فضاي مجازي را ايجاد کرد.
ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.