کارگر شمالی: کوی
حسین ملکی
اولین بار که میرزاتقیخان امیرکبیر قدمش را گذاشت اینجا، نام محلهاش شد امیرآباد. نام این خیابان هم شد امیرآباد؛ اما بعدها عوضش کردند و گذاشتند کارگر. نامی که امروز شاید دورترین نسبت را با این خیابان، هویت و رویدادهایش دارد. خیابان دانشگاه و دانشکده است. سال 1328 خوابگاه نخبگان تهران هم آمد اینجا که کوی دانشگاه تهران را ساختند. استراحتگاه دانشجویان، آرامگاهشان. خیابان فراغت نیست. خیابان رفتوآمد است. خیابان رژه. راه که میافتی صدای گامهای سنگینی را میشنوی که انگار سالهای سال با امید و آرمان قدم برداشتهاند اینجا و اکنون پژواکشان در هوا پخش شده است. صدای منظم قدمبرداشتن کفشها میآید اینجا و لابهلایش صدای کوبنده چکمهها و پوتینها. کفشهایی که انگار صاحبانشان بندهایشان را محکم بستهاند و دستهجمعی گام زدهاند. انگشتت را که بگذاری روی نردهها و بعد راه بروی، انگشتت داخل میرود و بیرون میآید از فاصله بین آنها و یک صدای متصل و منفصلِ تق، تق، تق میشنوی با صدای گامها. صدایی مثل صدای رگبار. گامهایی که ابتدا منظم برداشته میشدند و صدایشان در سر میپیچید و وقتی قدم میزدی، نامنظم میشوند. مثل دستهای که عدهای بدوند، یک عده هم لنگانلنگان قدم بردارند و عده دیگری از حرکت بایستند. اصلا اینجا خیابان قدمهاست؛ قدمهایی که از هم پریشانشان کرده باشند تا هیچوقت گرد هم نیایند. برای همین هیچ مرکزی مانند کافه، رستوران، تماشاخانه، سینما یا حتی چند نیمکت خشک و خالی هم در این محدوده وجود ندارد که آدمها برای لحظهای از حرکت بایستند و دور هم جمع بشوند. فقط اینجا یک دکه روزنامهفروشی دارد که آن هم تا همین چند وقت پیش بزرگ پشت شیشهاش نوشته بود: «توقف نفرمایید».
پیادهراه این محدوده از خیابان، خالی از هر چیزی است؛ اما پر است از خاطرهها. خاطرههای جمعی و فردی آدمهایی که از سراسر کشور به تهران آمدند برای درسخواندن و نردههای حفاظ کوی نگهبان این خاطرهها هستند. نردههای سبزی که حالا بعضی جاهایش زنگزده و قرمز شده.
اولین بار که میرزاتقیخان امیرکبیر قدمش را گذاشت اینجا، نام محلهاش شد امیرآباد. نام این خیابان هم شد امیرآباد؛ اما بعدها عوضش کردند و گذاشتند کارگر. نامی که امروز شاید دورترین نسبت را با این خیابان، هویت و رویدادهایش دارد. خیابان دانشگاه و دانشکده است. سال 1328 خوابگاه نخبگان تهران هم آمد اینجا که کوی دانشگاه تهران را ساختند. استراحتگاه دانشجویان، آرامگاهشان. خیابان فراغت نیست. خیابان رفتوآمد است. خیابان رژه. راه که میافتی صدای گامهای سنگینی را میشنوی که انگار سالهای سال با امید و آرمان قدم برداشتهاند اینجا و اکنون پژواکشان در هوا پخش شده است. صدای منظم قدمبرداشتن کفشها میآید اینجا و لابهلایش صدای کوبنده چکمهها و پوتینها. کفشهایی که انگار صاحبانشان بندهایشان را محکم بستهاند و دستهجمعی گام زدهاند. انگشتت را که بگذاری روی نردهها و بعد راه بروی، انگشتت داخل میرود و بیرون میآید از فاصله بین آنها و یک صدای متصل و منفصلِ تق، تق، تق میشنوی با صدای گامها. صدایی مثل صدای رگبار. گامهایی که ابتدا منظم برداشته میشدند و صدایشان در سر میپیچید و وقتی قدم میزدی، نامنظم میشوند. مثل دستهای که عدهای بدوند، یک عده هم لنگانلنگان قدم بردارند و عده دیگری از حرکت بایستند. اصلا اینجا خیابان قدمهاست؛ قدمهایی که از هم پریشانشان کرده باشند تا هیچوقت گرد هم نیایند. برای همین هیچ مرکزی مانند کافه، رستوران، تماشاخانه، سینما یا حتی چند نیمکت خشک و خالی هم در این محدوده وجود ندارد که آدمها برای لحظهای از حرکت بایستند و دور هم جمع بشوند. فقط اینجا یک دکه روزنامهفروشی دارد که آن هم تا همین چند وقت پیش بزرگ پشت شیشهاش نوشته بود: «توقف نفرمایید».
پیادهراه این محدوده از خیابان، خالی از هر چیزی است؛ اما پر است از خاطرهها. خاطرههای جمعی و فردی آدمهایی که از سراسر کشور به تهران آمدند برای درسخواندن و نردههای حفاظ کوی نگهبان این خاطرهها هستند. نردههای سبزی که حالا بعضی جاهایش زنگزده و قرمز شده.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.