پوتين، محبوبيت و ترس از رقباي انتخاباتي
ولادمير کارامورزا . رئيس بنياد آزادي بوريس نمتسوف
بردن انتخاباتي که در آن رقيبي وجود ندارد، کار سختي نيست. ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري روسيه، حتي يک بار نيز در دوران 18ساله حضورش در قدرت، با رقيبی سرسخت مواجه نشده است. در سال 2000 ميلادي، يوگني پريماکوف، رقيب اصلي پوتين در مسير رسيدن به کاخ کرملين بود. بااينحال، پريماکوف که مانند پوتين سابقه حضور در پست نخستوزيري و همچنين فعاليت بهعنوان مأمور «کاگب» در شوروي را داشت، در يک برنامه تلويزيوني که مملو از اتهامزني و اطلاعات غلط بود، نسخهاش پيچيده شد. از اتهامات وارده به پريماکوف در اين برنامه تلويزيوني ميتوان به ادعاي همکاري او با ناتو و همچنين توطئه او براي کشتن رئيس دولت اشاره کرد. در واقع زماني که کار سرگئي دورنکو، مجري اين برنامه، تمام شد، ميزان رأي پريماکوف در نظرسنجيها از 32 درصد به هشت درصد سقوط کرده بود. همين مسئله باعث شد تا در فوريه سال 2000 ميلادي، اين نخستوزير سابق با گفتن اين جمله که «چقدر جامعه ما... با يک دموکراسي حقيقي فاصله دارد»، از رقابت انتخاباتي کنار بکشد. البته گذشت زمان باعث نشده اين شگردها از دور خارج شود. از سال 2008 ميلادي، مخالفان رژيم از حضور در رقابت منع شده و اين مسئله باعث شده پوتين (يا دميتري مدودف) بتوانند بهراحتي نامزدهاي هميشگي و رقباي دستبسته خود را شکست بدهند. احتمالا خيلي حس خوبي دارد که شما بتوانيد رقباي خود را انتخاب کنيد. در سال 2008 ميلادي، ميخائيل کاسيانوف به علت بي نظمي در امضاهاي جمعآوريشده در دفاع از نامزدياش، اجازه حضور در رقابت انتخاباتي را پيدا نکرد. به نامزد ديگري به نام ولادمير بوکوفسکي، از چهرههاي شناختهشده دوران شوروي، نیز اجازه جمعآوري امضا داده نشد و بعد از آن مقامات کميسيون مرکزي انتخابات به علت نقص مدارک مانع از نامزدي او شدند؛ طبق اعلام اين کميسيون، بوکوفسکي مدارکي را که دال بر نويسندهبودنش بوده، به اين کميسيون ارائه نکرده بود. روزنامهنگاران روس در واکنش به اين اقدام کميسيون انتخابات، اين عبارت را از رمان «مرشد و مارگاريتا» اثر ميخائيل بولگاکف نقل ميکردند: «اگر بخواهيد مطمئن شويد که داستايوفسکي نويسنده است، آيا واقعا از او درخواست کارت عضويت [در کانون نويسندگان] ميکنيد؟»؛ اما گوش کميسيون انتخابات به اين حرفها بدهکار نبود. در سال 2012 ميلادي، در اوج اعتراضات مردمي که بعد از انتخابات پارلماني فرمايشي به وقوع پيوست، گريگوري ياولينسکي، يکي از رهبران اپوزيسيون، نيز به دلیل بينظمي در امضاها ردصلاحيت شد. انتخابات رياستجمهوري سال جاري نيز از اين قضيه مستثنا نيست. دو نفر از رهبران اصلي اپوزيسيون در تلاش بودند در انتخابات رياستجمهوري سال جاري وارد کارزار رقابت شوند؛ يکي از آنها بوريس نمتسوف، معاون سابق نخستوزير و فرماندار محلي، نماينده چهار دوره پارلمان و تنها سياستمدار اپوزيسيوني بود که در دوران پوتين توانسته بود در انتخابات پارلماني پيروز شود. او قصد داشت در سال 2016 با بازگشت به پارلمان، خود را براي رقابت با پوتين در سال 2018 ميلادي آماده کند. اين طرح هيچوقت عملي نشد؛ زيرا نمتسوف در 27 فوريه سال 2015 ميلادي در مرکز مسکو به ضرب گلوله کشته شد تا دست او نيز از رقابت انتخاباتي کوتاه بماند. رقيب دوم، آلکسي ناوالني، فعال ضدفساد بود که در انتخابات شهرداري مسکو در سال 2013 نيز با رأي بالايي دوم شده بود. او دو سال گذشته را صرف سفر به اقصا نقاط روسیه کرده تا خود را براي رقابت انتخاباتي رياستجمهوري سال جاري آماده کند. ناوالني حتي در چندين منطقه اقدام به افتتاح ستاد انتخاباتي کرد و صدها نفر به صورت داوطلبانه به او پيوستند. بااينحال در ششم ژانويه، دادگاه عالي روسيه با تأييد تصميم کميسيون مرکزي انتخابات، به صورت رسمي ناوالني را از حضور در اين انتخابات منع کرد. اين ردصلاحيت بر اساس محکوميت ناوالني به اتهام فساد در سال 2013 صورت گرفت؛ حکمي که مشخصا با هدف ردصلاحيت او در انتخابات رياستجمهوري صادر شده بود. دادگاه اروپايي حقوق بشر بعدها اين محکوميت را «مغرضانه» و «مستبدانه» خواند. بعد از آن بود که حکم او لغو و در دادگاهی جديد دوباره براي او حکم صادر شد؛ البته پوتين در آخرين نشست خبرياش با مقايسه ناوالني با ميخائيل ساکاشويلي، رئيسجمهور سابق گرجستان و رهبر «انقلاب سرخ» که به ايجاد اغتشاش در کشور خود متهم شده است، تلويحا بر انگيزههاي سياسي در پس ردصلاحيت ناوالني صحه گذاشت. مفسران غربي که بر موضع کرملين درباره محبوبيت پوتين صحه ميگذارند، حتما به خاطر ميآورند اين ادعا هيچگاه در يک انتخابات آزاد و عادلانه و با حضور رقبايي جدي، به بوته آزمايش گذاشته نشده است. همانطور که گري کاسپاروف، استاد شطرنج و رقيب پوتين، در جايي گفته است: اگر «در يک شهر تنها يک رستوران وجود داشته باشد و آن رستوران تنها يک غذا سرو کند... آيا ميتوان گفت آن غذا محبوب (مردم) است؟». گذشته از ديگر روشهاي کنترل انتخابات، ازجمله انحصار بر تلويزيون و فشار دولتي به رأيدهندگان وابسته به دولت که از طریق دولت پوتين اعمال ميشود، همين واقعيت که به مخالفان و رقباي جدي اجازه حضور در رقابتهاي انتخاباتي داده نميشود، کافي است تا مشخص شود انتخابات فعلي در روسيه فرق بنياديني با انتخابات تکحزبي در اتحاد جماهير شوروي ندارد. در نبود شاخصهاي رسمي و عيني، راهي جز رويآوردن به شواهد تجربي برای محبوبيت و نقش پوتين باقي نميماند. نمونه آن را ميشد در جشن سال نو ميلادي ديد؛ يعني وقتي فعالان در شهر تيومن در حمايت از نامزدي پوتين براي انتخابات يک تجمع عمومي برگزار کردند؛ تجمعي که در رسانههاي محلي اعلام شده بود و کارکنان شهرداري و دولتي موظف به حضور در آن بودند. در شهري با 740 هزار نفر جمعيت، تنها 9 نفر داوطلبانه در اين گردهمايي شرکت کردند. به نظر مواردي از اين دست، مهر تأييدي بر اين واقعيت ساده ميزند که يک چهره حقيقتا مردمي و محبوب از شرکت در يک رقابت واقعي هراسي ندارد.
منبع: واشنگتنپست
بردن انتخاباتي که در آن رقيبي وجود ندارد، کار سختي نيست. ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري روسيه، حتي يک بار نيز در دوران 18ساله حضورش در قدرت، با رقيبی سرسخت مواجه نشده است. در سال 2000 ميلادي، يوگني پريماکوف، رقيب اصلي پوتين در مسير رسيدن به کاخ کرملين بود. بااينحال، پريماکوف که مانند پوتين سابقه حضور در پست نخستوزيري و همچنين فعاليت بهعنوان مأمور «کاگب» در شوروي را داشت، در يک برنامه تلويزيوني که مملو از اتهامزني و اطلاعات غلط بود، نسخهاش پيچيده شد. از اتهامات وارده به پريماکوف در اين برنامه تلويزيوني ميتوان به ادعاي همکاري او با ناتو و همچنين توطئه او براي کشتن رئيس دولت اشاره کرد. در واقع زماني که کار سرگئي دورنکو، مجري اين برنامه، تمام شد، ميزان رأي پريماکوف در نظرسنجيها از 32 درصد به هشت درصد سقوط کرده بود. همين مسئله باعث شد تا در فوريه سال 2000 ميلادي، اين نخستوزير سابق با گفتن اين جمله که «چقدر جامعه ما... با يک دموکراسي حقيقي فاصله دارد»، از رقابت انتخاباتي کنار بکشد. البته گذشت زمان باعث نشده اين شگردها از دور خارج شود. از سال 2008 ميلادي، مخالفان رژيم از حضور در رقابت منع شده و اين مسئله باعث شده پوتين (يا دميتري مدودف) بتوانند بهراحتي نامزدهاي هميشگي و رقباي دستبسته خود را شکست بدهند. احتمالا خيلي حس خوبي دارد که شما بتوانيد رقباي خود را انتخاب کنيد. در سال 2008 ميلادي، ميخائيل کاسيانوف به علت بي نظمي در امضاهاي جمعآوريشده در دفاع از نامزدياش، اجازه حضور در رقابت انتخاباتي را پيدا نکرد. به نامزد ديگري به نام ولادمير بوکوفسکي، از چهرههاي شناختهشده دوران شوروي، نیز اجازه جمعآوري امضا داده نشد و بعد از آن مقامات کميسيون مرکزي انتخابات به علت نقص مدارک مانع از نامزدي او شدند؛ طبق اعلام اين کميسيون، بوکوفسکي مدارکي را که دال بر نويسندهبودنش بوده، به اين کميسيون ارائه نکرده بود. روزنامهنگاران روس در واکنش به اين اقدام کميسيون انتخابات، اين عبارت را از رمان «مرشد و مارگاريتا» اثر ميخائيل بولگاکف نقل ميکردند: «اگر بخواهيد مطمئن شويد که داستايوفسکي نويسنده است، آيا واقعا از او درخواست کارت عضويت [در کانون نويسندگان] ميکنيد؟»؛ اما گوش کميسيون انتخابات به اين حرفها بدهکار نبود. در سال 2012 ميلادي، در اوج اعتراضات مردمي که بعد از انتخابات پارلماني فرمايشي به وقوع پيوست، گريگوري ياولينسکي، يکي از رهبران اپوزيسيون، نيز به دلیل بينظمي در امضاها ردصلاحيت شد. انتخابات رياستجمهوري سال جاري نيز از اين قضيه مستثنا نيست. دو نفر از رهبران اصلي اپوزيسيون در تلاش بودند در انتخابات رياستجمهوري سال جاري وارد کارزار رقابت شوند؛ يکي از آنها بوريس نمتسوف، معاون سابق نخستوزير و فرماندار محلي، نماينده چهار دوره پارلمان و تنها سياستمدار اپوزيسيوني بود که در دوران پوتين توانسته بود در انتخابات پارلماني پيروز شود. او قصد داشت در سال 2016 با بازگشت به پارلمان، خود را براي رقابت با پوتين در سال 2018 ميلادي آماده کند. اين طرح هيچوقت عملي نشد؛ زيرا نمتسوف در 27 فوريه سال 2015 ميلادي در مرکز مسکو به ضرب گلوله کشته شد تا دست او نيز از رقابت انتخاباتي کوتاه بماند. رقيب دوم، آلکسي ناوالني، فعال ضدفساد بود که در انتخابات شهرداري مسکو در سال 2013 نيز با رأي بالايي دوم شده بود. او دو سال گذشته را صرف سفر به اقصا نقاط روسیه کرده تا خود را براي رقابت انتخاباتي رياستجمهوري سال جاري آماده کند. ناوالني حتي در چندين منطقه اقدام به افتتاح ستاد انتخاباتي کرد و صدها نفر به صورت داوطلبانه به او پيوستند. بااينحال در ششم ژانويه، دادگاه عالي روسيه با تأييد تصميم کميسيون مرکزي انتخابات، به صورت رسمي ناوالني را از حضور در اين انتخابات منع کرد. اين ردصلاحيت بر اساس محکوميت ناوالني به اتهام فساد در سال 2013 صورت گرفت؛ حکمي که مشخصا با هدف ردصلاحيت او در انتخابات رياستجمهوري صادر شده بود. دادگاه اروپايي حقوق بشر بعدها اين محکوميت را «مغرضانه» و «مستبدانه» خواند. بعد از آن بود که حکم او لغو و در دادگاهی جديد دوباره براي او حکم صادر شد؛ البته پوتين در آخرين نشست خبرياش با مقايسه ناوالني با ميخائيل ساکاشويلي، رئيسجمهور سابق گرجستان و رهبر «انقلاب سرخ» که به ايجاد اغتشاش در کشور خود متهم شده است، تلويحا بر انگيزههاي سياسي در پس ردصلاحيت ناوالني صحه گذاشت. مفسران غربي که بر موضع کرملين درباره محبوبيت پوتين صحه ميگذارند، حتما به خاطر ميآورند اين ادعا هيچگاه در يک انتخابات آزاد و عادلانه و با حضور رقبايي جدي، به بوته آزمايش گذاشته نشده است. همانطور که گري کاسپاروف، استاد شطرنج و رقيب پوتين، در جايي گفته است: اگر «در يک شهر تنها يک رستوران وجود داشته باشد و آن رستوران تنها يک غذا سرو کند... آيا ميتوان گفت آن غذا محبوب (مردم) است؟». گذشته از ديگر روشهاي کنترل انتخابات، ازجمله انحصار بر تلويزيون و فشار دولتي به رأيدهندگان وابسته به دولت که از طریق دولت پوتين اعمال ميشود، همين واقعيت که به مخالفان و رقباي جدي اجازه حضور در رقابتهاي انتخاباتي داده نميشود، کافي است تا مشخص شود انتخابات فعلي در روسيه فرق بنياديني با انتخابات تکحزبي در اتحاد جماهير شوروي ندارد. در نبود شاخصهاي رسمي و عيني، راهي جز رويآوردن به شواهد تجربي برای محبوبيت و نقش پوتين باقي نميماند. نمونه آن را ميشد در جشن سال نو ميلادي ديد؛ يعني وقتي فعالان در شهر تيومن در حمايت از نامزدي پوتين براي انتخابات يک تجمع عمومي برگزار کردند؛ تجمعي که در رسانههاي محلي اعلام شده بود و کارکنان شهرداري و دولتي موظف به حضور در آن بودند. در شهري با 740 هزار نفر جمعيت، تنها 9 نفر داوطلبانه در اين گردهمايي شرکت کردند. به نظر مواردي از اين دست، مهر تأييدي بر اين واقعيت ساده ميزند که يک چهره حقيقتا مردمي و محبوب از شرکت در يک رقابت واقعي هراسي ندارد.
منبع: واشنگتنپست
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.