برگی از دفتر عشق
یدالله شمسایی
مرده بدم، زنده شدم، گریه بدم، خنده شدم، دولت عشق آمد و من دولت پاینده شدم
«مولانا»
وقتی دفتر عشق شهید گشوده میشود، پردهای از یک زندگی حقیقی کنار میرود که ویژه حالوهوا و سینه پرسوز و داغ است. او که از عالم مجاز به جهان حقیقت چشم گشوده است، عشقی دارد که زندهماندگی تقلید و تکرار در معیشت را ذهنش برنمیتابد. تفکر و عقیده بدون دلیل و تقلیدی را کسانی مانند شهید مهدی سامع نمیپذیرند. عشق او، از جنس دنیای مادیات و واقعیتهای اعتباری و لذتهای زودگذر و عسلی نبوده است.
در اندرون من خستهدل ندانم کیست
که من خموشم و او در فغان و در غوغاست «حافظ»
عشق چنان سیطرهای بر روح و روان جانباز دارد که شبهای بیداری و دردهای استخوانسوز را قابل تحمل میکند و با آن نوعی سازگاری برقرار میکند. که جانباز میتواند مدال افتخار پایداری و صبر و خویشتنداری را برای بیش از سه دهه به گردن بیاویزد. از نالهها نوای نیای بسازد که از جدايیها شکایت میکند و از زمانی که نای نی عاشقانهاش را از نیستان بریدند، آرام و قرار نداشت. نگاهش که فراسوی کرانههای ما را مینگریست، میگفت:
مرا به کار جهان هرگز التفات نبود
رخ تو در نظر من چنین خوشش آراست «حافظ»
هر انسانی در جهانی زندگی میکند که به او تعلق و دلبستگی دارد و ویژه اوست؛ جهانی که با جهان دیگر انسانها تفاوت دارد. کسی نمیتواند به درون جهانی که رزمندگان جانباز و معلول، در آن نشو و نما میکنند، میسوزند و میسازند و نرد عشق میبازند و مینالند، وارد شود. مگر به اندازهای که جانبازان پرده از راز نهانشان بردارند و مهر سکوت را بشکنند و برگی از دفتر عشقورزی را بگشایند و پلهپله تا ملاقات خدا سیر و سلوک کنند و قطرهای از دریا را بر حروفی بچینند و بر زبان جاری کنند. گاه، آنقدر گوش فهم مخاطب چرکین است که درک و بصیرتی از کلام دفتر عشق معلول ندارد و او میداند که نباید با نامحرمان خلوت انس، درد دلی داشته باشد. آنگاه لبخندی بر لب مینشاند و... سلامی و والسّلام.
حالت شهیدِ آگاهی و شکیبایی «حاج مهدی سامع» در مواقعی اینگونه بود؛ مگر اینکه در جمع محفل دوستان و یارانش، تشخیص میداد باید حرف دلش را بر زبان آورد. با این حال میگفت:
هر کسی از ظنّ خود شد یار من
از درون من نجست اسرار من «مولانا»
پس از اینکه درخواست میشد خاطرهای را بیان کند، با کلامی دلنشین، نرم و آرام و با لحنی ساده و صمیمی سخن میگفت که به دل مینشست و همه ساکت و سراپا گوش میسپردند و از شیرینزبانیاش حظّ وافری میبردند. دفتر عشق شهید مهدی، به اندازه 34 سال مقاومت و پایداری، پرخاطره، باصلابت، نستوه و استوار بود. شهید جانباز پس از فراغت از تحصیلات ارشد دانشگاهی، اهل مسائل و موضوعات جدید و مدرن رایج بود. با روشنبینی و روشناندیشی به تحلیل مسائل میپرداخت. در مباحث و گفتوگوهای جدلی، از مرز ادب و احترام به عقاید مبتنی بر کثرتگرایی و عقلانیت (استدلالگرایی و اخلاق) خارج نمیشد؛ خشم نمیگرفت؛ پرخاش نمیکرد؛ در پایان بحث، لبخند ملیح و رضایتبخشی، گونهاش را میشکفت و فضای مباحثه را آرامش میبخشید، انتقاد منتقد را به دل نمیگرفت. اگرچه سخن گوینده، با همه ایده، تفکر و باورش منافات داشت، گلایه نمیکرد؛ عصبی نمیشد؛ پارسایی، فروتنی و احترام متقابل را زیر پا نمیگذاشت. این سلوک انسانی، اخلاقی و ادب و متانت شهید مهدی، او را محبوب دوستان و یارانش کرده بود و همه او را از صمیم قلب دوست میداشتند. محفل بدون او روشنی، صفا، لطف و حلاوتی
نداشت. هیچگاه فخرفروشی نکرد و بهعلت معلولیت، دیگران را مقصر و خود را طلبکار قلمداد نکرد. او سنگ صبور و شانه مهربانی و تحملش، تکیهگاه معلولانی بود که به او پناه میآوردند و سر بر شانهاش میگذاشتند و گریه میکردند و او با سعهصدر و دلداری و روحیهدادن به آنان، آنگاه با بیان آرام و رضایتبخشی میگفت:
جام می و خون دل هر یک به کسی دادند
در دایره قسمت اوضاع چنین باشد
در کار گلاب و گل حکم ازلی این بود
کاین شاهد بازاری وان پردهنشین باشد
«حافظ»
مرده بدم، زنده شدم، گریه بدم، خنده شدم، دولت عشق آمد و من دولت پاینده شدم
«مولانا»
وقتی دفتر عشق شهید گشوده میشود، پردهای از یک زندگی حقیقی کنار میرود که ویژه حالوهوا و سینه پرسوز و داغ است. او که از عالم مجاز به جهان حقیقت چشم گشوده است، عشقی دارد که زندهماندگی تقلید و تکرار در معیشت را ذهنش برنمیتابد. تفکر و عقیده بدون دلیل و تقلیدی را کسانی مانند شهید مهدی سامع نمیپذیرند. عشق او، از جنس دنیای مادیات و واقعیتهای اعتباری و لذتهای زودگذر و عسلی نبوده است.
در اندرون من خستهدل ندانم کیست
که من خموشم و او در فغان و در غوغاست «حافظ»
عشق چنان سیطرهای بر روح و روان جانباز دارد که شبهای بیداری و دردهای استخوانسوز را قابل تحمل میکند و با آن نوعی سازگاری برقرار میکند. که جانباز میتواند مدال افتخار پایداری و صبر و خویشتنداری را برای بیش از سه دهه به گردن بیاویزد. از نالهها نوای نیای بسازد که از جدايیها شکایت میکند و از زمانی که نای نی عاشقانهاش را از نیستان بریدند، آرام و قرار نداشت. نگاهش که فراسوی کرانههای ما را مینگریست، میگفت:
مرا به کار جهان هرگز التفات نبود
رخ تو در نظر من چنین خوشش آراست «حافظ»
هر انسانی در جهانی زندگی میکند که به او تعلق و دلبستگی دارد و ویژه اوست؛ جهانی که با جهان دیگر انسانها تفاوت دارد. کسی نمیتواند به درون جهانی که رزمندگان جانباز و معلول، در آن نشو و نما میکنند، میسوزند و میسازند و نرد عشق میبازند و مینالند، وارد شود. مگر به اندازهای که جانبازان پرده از راز نهانشان بردارند و مهر سکوت را بشکنند و برگی از دفتر عشقورزی را بگشایند و پلهپله تا ملاقات خدا سیر و سلوک کنند و قطرهای از دریا را بر حروفی بچینند و بر زبان جاری کنند. گاه، آنقدر گوش فهم مخاطب چرکین است که درک و بصیرتی از کلام دفتر عشق معلول ندارد و او میداند که نباید با نامحرمان خلوت انس، درد دلی داشته باشد. آنگاه لبخندی بر لب مینشاند و... سلامی و والسّلام.
حالت شهیدِ آگاهی و شکیبایی «حاج مهدی سامع» در مواقعی اینگونه بود؛ مگر اینکه در جمع محفل دوستان و یارانش، تشخیص میداد باید حرف دلش را بر زبان آورد. با این حال میگفت:
هر کسی از ظنّ خود شد یار من
از درون من نجست اسرار من «مولانا»
پس از اینکه درخواست میشد خاطرهای را بیان کند، با کلامی دلنشین، نرم و آرام و با لحنی ساده و صمیمی سخن میگفت که به دل مینشست و همه ساکت و سراپا گوش میسپردند و از شیرینزبانیاش حظّ وافری میبردند. دفتر عشق شهید مهدی، به اندازه 34 سال مقاومت و پایداری، پرخاطره، باصلابت، نستوه و استوار بود. شهید جانباز پس از فراغت از تحصیلات ارشد دانشگاهی، اهل مسائل و موضوعات جدید و مدرن رایج بود. با روشنبینی و روشناندیشی به تحلیل مسائل میپرداخت. در مباحث و گفتوگوهای جدلی، از مرز ادب و احترام به عقاید مبتنی بر کثرتگرایی و عقلانیت (استدلالگرایی و اخلاق) خارج نمیشد؛ خشم نمیگرفت؛ پرخاش نمیکرد؛ در پایان بحث، لبخند ملیح و رضایتبخشی، گونهاش را میشکفت و فضای مباحثه را آرامش میبخشید، انتقاد منتقد را به دل نمیگرفت. اگرچه سخن گوینده، با همه ایده، تفکر و باورش منافات داشت، گلایه نمیکرد؛ عصبی نمیشد؛ پارسایی، فروتنی و احترام متقابل را زیر پا نمیگذاشت. این سلوک انسانی، اخلاقی و ادب و متانت شهید مهدی، او را محبوب دوستان و یارانش کرده بود و همه او را از صمیم قلب دوست میداشتند. محفل بدون او روشنی، صفا، لطف و حلاوتی
نداشت. هیچگاه فخرفروشی نکرد و بهعلت معلولیت، دیگران را مقصر و خود را طلبکار قلمداد نکرد. او سنگ صبور و شانه مهربانی و تحملش، تکیهگاه معلولانی بود که به او پناه میآوردند و سر بر شانهاش میگذاشتند و گریه میکردند و او با سعهصدر و دلداری و روحیهدادن به آنان، آنگاه با بیان آرام و رضایتبخشی میگفت:
جام می و خون دل هر یک به کسی دادند
در دایره قسمت اوضاع چنین باشد
در کار گلاب و گل حکم ازلی این بود
کاین شاهد بازاری وان پردهنشین باشد
«حافظ»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.