در گفت و گو با صاحبنظران بررسی شد
نمایش «من» یا یک پدیده تئاتری
رضا آشفته
نمایش «من» کاری از فرهاد تجویدی جزء معدود اجراهایی است که تبدیل به پدیده تئاتری شده است و این نمایش نهتنها کارشناسان عرصههای مختلف را جذب خود کرده که بسیاری از منتقدان و مخاطبان تئاتری را با خود همراه میکند و حتی آنان که برای نخستینبار به تئاتر آمدهاند، با دیدن این کار جذب تئاتر شدهاند، که یا در آن حضور هنرجویانه داشته باشند یا منبعد بهعنوان یک مخاطب پیگیر تئاتر باشند. «من» چهاربار در بخش بینالملل تئاتر فجر اجرا شده که این اجرا در سالن ایرانشهر در سال 94 بود و این بهخاطر تعداد زیاد مخاطبانی بود که میخواستند حتما «من» را در جشنواره فجر ببینند. تاکنون اشخاص متعدد و روشنفکران جامعه، از جمله هوشنگ گلمکانی، مصطفی ملکیان، کاظم هژیرآزاد، کاکاسلطانی، محسن خیمهدوز، پیام رهنما، رضا بابک، بهزاد فراهانی، کاترین ونبوردن، مدرس بینالمللی و بسیاری دیگر درباره این نمایش قلمفرسایی کردهاند. همچنین «من» مورد توجه ویژه خانم گلاب آدینه واقع شده و حتی بخشهایی از این نمایش در جشن بازیگر و افتتاحیه پردیس اجرا شده است، چون در آن نوآوری و شیوههای مختلف اجرائی موجود است و این نکات با توجه مضاعف کارشناسان تئاتر مواجه
خواهد شد. از سه صاحبنظر درباره این نمایش نظرشان را جویا شدهایم که در ادامه میخوانید.
مصطفی بادکوبهای: نمایشی جوانگرا و اندیشمندانه
روز جمعه، اول دیماه، پس از قصه دردناک زلزله تهران و پس از خاطره ارزشمند «شب یلدا» فرصتی شیرین دست داد که در تماشاخانه (شانو، آکادمی دکتر صادقی)، شاهد نمایش تئاتری ارزشمند و متفاوت با نام «من» باشم؛ کاری از دوست صاحبدل و صاحبسبک، جناب «فرهاد تجویدی». نمایشنامهای ساده، اما پیچیده، با بازی ارزشمند 59 بازیگر؛ از کودک پنج، ششساله تا عزیزانی در حدود 40 ساله. هیچ دکوری در کار نبود. بهجز یک ستون بریده کوچک و یک توپ که بر سر میلهای آهنین چسبانده بودند و وسط نمایش چقدر قشنگ آن را به کار گرفتند. شخصا جناب تجویدی را نمیشناختم و ایشان هم شاید مرا نمیشناخت، اما وقتی به سالن دعوت شدیم... . 50 تا آقا و خانم در کنار هم میلولیدند و کلاسی را که منتظر استاد باشد، تجسم میکردند. داستان، مرا به یاد سبک سخن سعدی؛ یعنی «سهل و ممتنع» انداخت؛ ساده، صمیمی و کاملا واقعگرایانه، آنچنان که هرکسی فکر میکرد میتواند چنان متنی را برای بازی در تئاتر بنویسد، اما، نه، آنطور نبود... . هیچ «سوپراستاری» در میان صحنه نبود که موجب «پرش ذهن بیننده» شود... همه سوپراستار بودند... تماشاچی باید «همه را میدید»... همه را... و کل نمایش نیز
همین پیام را داشت «همه را ببینیم». همه هستند، از هیچکسی و هیچ داستانی سرسری نگذریم. روی دوم سکه، خود بازیگرها بودند که هرکدام «ایده» و داستانی خاص خود را داشتند و «هرکسی گمان میکرد که داستان و ایده او مهمتر و جذابتر و ضروریتر» است و نویسنده تأکید داشت که «داستان دیگری را هم گوش کن»... آری، ... او هم داستانی دارد.در میانه بازی، گهگاه و جایجای، بازیگران از تماشاچیان میخواستند که نظر بدهند... «و ما خیال میکردیم باید به احترام سناریو ساکت باشیم»، ولی بعدا گلایه شد که چرا واقعا وارد بحث نشدهایم.
مصطفی مختاباد: جسارت ممتاز
اجرای آزمایشگاهی نمایش «من» آفرینش فرهاد تجویدی، در کارگاه نمایش «شانوی» دکتر قطبالدین صادقی، تجربه بیبدیلی که در عصر ٢٦ آذر ٩٦ آن را شاهد بودم، جسارت ممتاز، شور، شناخت هنرمندانه پرانرژی و وصفناپذیر، طراحی صحنه بیپیرایه زیباشناسیک، هدایت و کروگرافیک درخشان نزدیک به ٥٠ بازیگر خلاق آماتور در فضایی مینیاتوری با جهانی مینیمال، امر ناممکنی که کارگردان آن را ممکن گرداند، در تجربه آرتویی- گرتفسکی ناب تجویدی، مخاطب تماما در رویداد صحنهای نقشی جدی دارد تا در ترجمان و بیان کارناوالی از برلسک و گروتسک محیط پیرامونی به زبان صحنهای «من»شده دست یابد؛ شراکتی که کارگردان به شکل خارقالعاده با حذف هر عنصر اضافی صحنهای و افزودن ارکسترالی از نشانههای بومی فرمیک آن را میسور میکند، درمجموع خلاقیت پستمدرنی تجویدی در نمایش «من» یک تجربه ناب ایرانی با دیدی فراتئاتری است.
قطب الدین صادقی:
«نمایش من...» به نویسندگی و کارگردانی دوست گرانقدرم آقای فرهاد تجویدی است. این نمایش که با یک روش کارگاهی براساس یک کار مشترک مبتنی بر خلاقیت دستهجمعی بازیگران، به سرپرستی و هدایت آقای تجویدی شکل گرفت، دارای یک شور، خون و حرکتی سرشار از انرژی جوانی است که از نظر شکل، پر از تنوع میزانسن و تنوع تصاویر حرکتی بسیار جاندار است و مهمتر از آن جوهر محتوایی بسیار ارزندهای دارد. درواقع، صرفنظر از اینکه مسائل اجتماعی را مطرح میکند، به خودشیفتگیهای افرادی که زندانی تصاویر و باورهای شخصی خودشان هستند و به دیگران نمیاندیشند، یا کمتر برایشان اهمیت دارد، میتازد.
نمایش «من» کاری از فرهاد تجویدی جزء معدود اجراهایی است که تبدیل به پدیده تئاتری شده است و این نمایش نهتنها کارشناسان عرصههای مختلف را جذب خود کرده که بسیاری از منتقدان و مخاطبان تئاتری را با خود همراه میکند و حتی آنان که برای نخستینبار به تئاتر آمدهاند، با دیدن این کار جذب تئاتر شدهاند، که یا در آن حضور هنرجویانه داشته باشند یا منبعد بهعنوان یک مخاطب پیگیر تئاتر باشند. «من» چهاربار در بخش بینالملل تئاتر فجر اجرا شده که این اجرا در سالن ایرانشهر در سال 94 بود و این بهخاطر تعداد زیاد مخاطبانی بود که میخواستند حتما «من» را در جشنواره فجر ببینند. تاکنون اشخاص متعدد و روشنفکران جامعه، از جمله هوشنگ گلمکانی، مصطفی ملکیان، کاظم هژیرآزاد، کاکاسلطانی، محسن خیمهدوز، پیام رهنما، رضا بابک، بهزاد فراهانی، کاترین ونبوردن، مدرس بینالمللی و بسیاری دیگر درباره این نمایش قلمفرسایی کردهاند. همچنین «من» مورد توجه ویژه خانم گلاب آدینه واقع شده و حتی بخشهایی از این نمایش در جشن بازیگر و افتتاحیه پردیس اجرا شده است، چون در آن نوآوری و شیوههای مختلف اجرائی موجود است و این نکات با توجه مضاعف کارشناسان تئاتر مواجه
خواهد شد. از سه صاحبنظر درباره این نمایش نظرشان را جویا شدهایم که در ادامه میخوانید.
مصطفی بادکوبهای: نمایشی جوانگرا و اندیشمندانه
روز جمعه، اول دیماه، پس از قصه دردناک زلزله تهران و پس از خاطره ارزشمند «شب یلدا» فرصتی شیرین دست داد که در تماشاخانه (شانو، آکادمی دکتر صادقی)، شاهد نمایش تئاتری ارزشمند و متفاوت با نام «من» باشم؛ کاری از دوست صاحبدل و صاحبسبک، جناب «فرهاد تجویدی». نمایشنامهای ساده، اما پیچیده، با بازی ارزشمند 59 بازیگر؛ از کودک پنج، ششساله تا عزیزانی در حدود 40 ساله. هیچ دکوری در کار نبود. بهجز یک ستون بریده کوچک و یک توپ که بر سر میلهای آهنین چسبانده بودند و وسط نمایش چقدر قشنگ آن را به کار گرفتند. شخصا جناب تجویدی را نمیشناختم و ایشان هم شاید مرا نمیشناخت، اما وقتی به سالن دعوت شدیم... . 50 تا آقا و خانم در کنار هم میلولیدند و کلاسی را که منتظر استاد باشد، تجسم میکردند. داستان، مرا به یاد سبک سخن سعدی؛ یعنی «سهل و ممتنع» انداخت؛ ساده، صمیمی و کاملا واقعگرایانه، آنچنان که هرکسی فکر میکرد میتواند چنان متنی را برای بازی در تئاتر بنویسد، اما، نه، آنطور نبود... . هیچ «سوپراستاری» در میان صحنه نبود که موجب «پرش ذهن بیننده» شود... همه سوپراستار بودند... تماشاچی باید «همه را میدید»... همه را... و کل نمایش نیز
همین پیام را داشت «همه را ببینیم». همه هستند، از هیچکسی و هیچ داستانی سرسری نگذریم. روی دوم سکه، خود بازیگرها بودند که هرکدام «ایده» و داستانی خاص خود را داشتند و «هرکسی گمان میکرد که داستان و ایده او مهمتر و جذابتر و ضروریتر» است و نویسنده تأکید داشت که «داستان دیگری را هم گوش کن»... آری، ... او هم داستانی دارد.در میانه بازی، گهگاه و جایجای، بازیگران از تماشاچیان میخواستند که نظر بدهند... «و ما خیال میکردیم باید به احترام سناریو ساکت باشیم»، ولی بعدا گلایه شد که چرا واقعا وارد بحث نشدهایم.
مصطفی مختاباد: جسارت ممتاز
اجرای آزمایشگاهی نمایش «من» آفرینش فرهاد تجویدی، در کارگاه نمایش «شانوی» دکتر قطبالدین صادقی، تجربه بیبدیلی که در عصر ٢٦ آذر ٩٦ آن را شاهد بودم، جسارت ممتاز، شور، شناخت هنرمندانه پرانرژی و وصفناپذیر، طراحی صحنه بیپیرایه زیباشناسیک، هدایت و کروگرافیک درخشان نزدیک به ٥٠ بازیگر خلاق آماتور در فضایی مینیاتوری با جهانی مینیمال، امر ناممکنی که کارگردان آن را ممکن گرداند، در تجربه آرتویی- گرتفسکی ناب تجویدی، مخاطب تماما در رویداد صحنهای نقشی جدی دارد تا در ترجمان و بیان کارناوالی از برلسک و گروتسک محیط پیرامونی به زبان صحنهای «من»شده دست یابد؛ شراکتی که کارگردان به شکل خارقالعاده با حذف هر عنصر اضافی صحنهای و افزودن ارکسترالی از نشانههای بومی فرمیک آن را میسور میکند، درمجموع خلاقیت پستمدرنی تجویدی در نمایش «من» یک تجربه ناب ایرانی با دیدی فراتئاتری است.
قطب الدین صادقی:
«نمایش من...» به نویسندگی و کارگردانی دوست گرانقدرم آقای فرهاد تجویدی است. این نمایش که با یک روش کارگاهی براساس یک کار مشترک مبتنی بر خلاقیت دستهجمعی بازیگران، به سرپرستی و هدایت آقای تجویدی شکل گرفت، دارای یک شور، خون و حرکتی سرشار از انرژی جوانی است که از نظر شکل، پر از تنوع میزانسن و تنوع تصاویر حرکتی بسیار جاندار است و مهمتر از آن جوهر محتوایی بسیار ارزندهای دارد. درواقع، صرفنظر از اینکه مسائل اجتماعی را مطرح میکند، به خودشیفتگیهای افرادی که زندانی تصاویر و باورهای شخصی خودشان هستند و به دیگران نمیاندیشند، یا کمتر برایشان اهمیت دارد، میتازد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.