رئیس فرهنگستان علوم:
اگر به «فساد» هماندازه «حجاب» حساس بودیم اوضاعمان بهتر میشد
ایسنا: رئیس فرهنگستان علوم ،رضا داوریاردکانی، در دیدار با اعضای انجمن اندیشه و قلم، با اشاره به ضرورت توسعهیافتگی در ایران، گفت: در جهان توسعهنیافته، توسعه معمولا از پایین شروع نمیشود؛ بلکه حکومت باید اراده توسعه داشته باشد و اگر این اراده باشد، مردم همکاری میکنند و چه بسا که در این همراهی و همکاری بعضی پراکندگیها به وفاق تبدیل میشود.
باید توجه داشت که توسعه امری همهجانبه و به اصطلاح پایدار است و باید در همه زمینهها اعم از فرهنگ و آموزش و پژوهش و اقتصاد و مدیریت با هماهنگی صورت گیرد. پیداست که یک حکومت انقلابی نمیتواند تمام همّ خود را صرف توسعه کند، ولی وقتی اعراض از توسعه یا بیاعتنایی به آن، منشأ مفاسد و گرفتاریها میشود باید به نحوی انقلاب و توسعه را با هم جمع کرد.
بهخصوص که مقابله با فساد اداری و مالی و اخلاقی و روحی نه فقط با انقلاب منافات ندارد؛ بلکه باید از لوازم آن باشد. در موضوع انقلاب و توسعه، مشکل، مشکلِ اولویت است. باید این هر دو را در عرض هم قرار داد. به نظر میرسد ما هنوز تکلیف و نسبت خود را با این امر مهم روشن نکردهایم و حداقل اولویت مسائل در نظرمان روشن نیست. بیاعتنایی به توسعه و برنامه آن منجر به بروز مشکلات بسیار برای مردم و کشور میشود.
البته تدوین برنامه توسعه هم کار آسانی نیست و ما هنوز توانایی خود را در این راه نیازمودهایم.
این استاد فلسفه با بیان اینکه مشکلاتی مانند بحران آب، آلودگی هوا، فقر و فساد را جز با برنامهریزی دقیق نمیتوان تعدیل کرد، گفت: اما چه کنیم که به این مسائل حیاتی اعتنا نمیشود. ما مسائل اجتماعی و فرهنگی را هم بد مطرح میکنیم. در مسئله زنان، گروهی صرفا به حجاب توجه دارند و گروه دیگر میگویند زنان باید وزیر شوند. البته وزیر شوند اما صرف وزیرشدن کافی نیست، چنانکه حجاب هم به فرض اینکه محقق شود، کفایت نمیکند. طبیعی است اگر این اولویتها مشخص نشود، نمیتوان با مسائل مواجههای اندیشمندانه داشت. اگر آن مقدار که بعضی دستاندرکاران به مسائلی مانند حجاب یا فلان طرح عادی سازمان ملل و یونسکو حساسیت نشان میدهند، به فساد بزرگ موجود و منتشر در همه جا حساس میشدند، وضع حجاب و آموزش و پرورش هم تا حدودی بهبود مییافت.
داوریاردکانی با اشاره به برخی شبهات مطرحشده درخصوص ارادت او به احمد فردید و همچنین تغییر نظراتش درباره غرب، گفت: مرحوم فردید فیلسوف بود و بر گردن من و امثال من حق استادی دارد. اما ایشان اهل سیاست نبود. البته یک استاد صاحبنظر حق دارد در سیاست هم اظهارنظر کند. اما توجه من به مسئله غرب مربوط به امسال و سال گذشته نیست؛ من ۲۷ سال قبل از انقلاب در فضای دانشگاهی بهعنوان دانشجو و معلم زندگی کردهام و از آغاز جوانی به قدرت غرب به عنوان قدرتی که خواسته یا ناخواسته بر زندگی ما تأثیرگذار است، میاندیشیدهام. من نقد غرب را از انقلاب آغاز نکردم، بلکه انقلاب را عکسالعملی در قبال قدرت غرب یافتم و با آن همراه شدم. از آن زمان تاکنون زیربنای نظر من درباره غرب تغییری نکرده است.
رئیس فرهنگستان علوم در بخش دیگر افزود: ما انقلاب کردیم چراکه وضع آن زمان را عین ظلم میدانستیم، دانشگاهها بیرونق بود و سایه سنگین اختناق بر جامعه حاکم شده بود. ما قصد داشتیم با انقلابمان جامعهای بسازیم که در آن مهر، دوستی، آزادی و در یک کلام حق و عدل حاکم شود و مردم به حقوق خود برسند. اکنون هم باید برای نظامی که در آن دوستی و وفاق و همداستانی و راستی و حقدوستی و آزادی و عدالت حاکم باشد، بکوشیم. ما که با نام آمریکا دشمنی نداریم. ما با ظلم آمریکا مخالفیم و به این دلیل خود باید در عین مخالفت با ظلم در تحقق عدل بکوشیم.
او افزود: ما در انقلابمان دنبال جامعهای بودیم و هنوز هم هستیم که کسی در آن گناه نکند. اما اکنون باید بترسیم که مبادا به جایی رسیده باشیم که دیگر رذایل، رذیلت شناخته نشود و قبح گناه و خلاف از میان رفته باشد.
داوریاردکانی در پایان درباره نظراتی که اخیرا از او درباره ذکاءالملک فروغی نقل میشود، گفت: فروغی فیلسوف نبود. سیاستمدار و دانشمند بود. او 80 سال پیش کتابی در تاریخ فلسفه نوشت که هنوز هم تنها کتاب تاریخ فلسفهای است که یک ایرانی نوشته است. به سیاستش کاری ندارم؛ اما به سلامت طبع و درک و فهم و دانشش احترام میگذارم.
ایسنا: رئیس فرهنگستان علوم ،رضا داوریاردکانی، در دیدار با اعضای انجمن اندیشه و قلم، با اشاره به ضرورت توسعهیافتگی در ایران، گفت: در جهان توسعهنیافته، توسعه معمولا از پایین شروع نمیشود؛ بلکه حکومت باید اراده توسعه داشته باشد و اگر این اراده باشد، مردم همکاری میکنند و چه بسا که در این همراهی و همکاری بعضی پراکندگیها به وفاق تبدیل میشود.
باید توجه داشت که توسعه امری همهجانبه و به اصطلاح پایدار است و باید در همه زمینهها اعم از فرهنگ و آموزش و پژوهش و اقتصاد و مدیریت با هماهنگی صورت گیرد. پیداست که یک حکومت انقلابی نمیتواند تمام همّ خود را صرف توسعه کند، ولی وقتی اعراض از توسعه یا بیاعتنایی به آن، منشأ مفاسد و گرفتاریها میشود باید به نحوی انقلاب و توسعه را با هم جمع کرد.
بهخصوص که مقابله با فساد اداری و مالی و اخلاقی و روحی نه فقط با انقلاب منافات ندارد؛ بلکه باید از لوازم آن باشد. در موضوع انقلاب و توسعه، مشکل، مشکلِ اولویت است. باید این هر دو را در عرض هم قرار داد. به نظر میرسد ما هنوز تکلیف و نسبت خود را با این امر مهم روشن نکردهایم و حداقل اولویت مسائل در نظرمان روشن نیست. بیاعتنایی به توسعه و برنامه آن منجر به بروز مشکلات بسیار برای مردم و کشور میشود.
البته تدوین برنامه توسعه هم کار آسانی نیست و ما هنوز توانایی خود را در این راه نیازمودهایم.
این استاد فلسفه با بیان اینکه مشکلاتی مانند بحران آب، آلودگی هوا، فقر و فساد را جز با برنامهریزی دقیق نمیتوان تعدیل کرد، گفت: اما چه کنیم که به این مسائل حیاتی اعتنا نمیشود. ما مسائل اجتماعی و فرهنگی را هم بد مطرح میکنیم. در مسئله زنان، گروهی صرفا به حجاب توجه دارند و گروه دیگر میگویند زنان باید وزیر شوند. البته وزیر شوند اما صرف وزیرشدن کافی نیست، چنانکه حجاب هم به فرض اینکه محقق شود، کفایت نمیکند. طبیعی است اگر این اولویتها مشخص نشود، نمیتوان با مسائل مواجههای اندیشمندانه داشت. اگر آن مقدار که بعضی دستاندرکاران به مسائلی مانند حجاب یا فلان طرح عادی سازمان ملل و یونسکو حساسیت نشان میدهند، به فساد بزرگ موجود و منتشر در همه جا حساس میشدند، وضع حجاب و آموزش و پرورش هم تا حدودی بهبود مییافت.
داوریاردکانی با اشاره به برخی شبهات مطرحشده درخصوص ارادت او به احمد فردید و همچنین تغییر نظراتش درباره غرب، گفت: مرحوم فردید فیلسوف بود و بر گردن من و امثال من حق استادی دارد. اما ایشان اهل سیاست نبود. البته یک استاد صاحبنظر حق دارد در سیاست هم اظهارنظر کند. اما توجه من به مسئله غرب مربوط به امسال و سال گذشته نیست؛ من ۲۷ سال قبل از انقلاب در فضای دانشگاهی بهعنوان دانشجو و معلم زندگی کردهام و از آغاز جوانی به قدرت غرب به عنوان قدرتی که خواسته یا ناخواسته بر زندگی ما تأثیرگذار است، میاندیشیدهام. من نقد غرب را از انقلاب آغاز نکردم، بلکه انقلاب را عکسالعملی در قبال قدرت غرب یافتم و با آن همراه شدم. از آن زمان تاکنون زیربنای نظر من درباره غرب تغییری نکرده است.
رئیس فرهنگستان علوم در بخش دیگر افزود: ما انقلاب کردیم چراکه وضع آن زمان را عین ظلم میدانستیم، دانشگاهها بیرونق بود و سایه سنگین اختناق بر جامعه حاکم شده بود. ما قصد داشتیم با انقلابمان جامعهای بسازیم که در آن مهر، دوستی، آزادی و در یک کلام حق و عدل حاکم شود و مردم به حقوق خود برسند. اکنون هم باید برای نظامی که در آن دوستی و وفاق و همداستانی و راستی و حقدوستی و آزادی و عدالت حاکم باشد، بکوشیم. ما که با نام آمریکا دشمنی نداریم. ما با ظلم آمریکا مخالفیم و به این دلیل خود باید در عین مخالفت با ظلم در تحقق عدل بکوشیم.
او افزود: ما در انقلابمان دنبال جامعهای بودیم و هنوز هم هستیم که کسی در آن گناه نکند. اما اکنون باید بترسیم که مبادا به جایی رسیده باشیم که دیگر رذایل، رذیلت شناخته نشود و قبح گناه و خلاف از میان رفته باشد.
داوریاردکانی در پایان درباره نظراتی که اخیرا از او درباره ذکاءالملک فروغی نقل میشود، گفت: فروغی فیلسوف نبود. سیاستمدار و دانشمند بود. او 80 سال پیش کتابی در تاریخ فلسفه نوشت که هنوز هم تنها کتاب تاریخ فلسفهای است که یک ایرانی نوشته است. به سیاستش کاری ندارم؛ اما به سلامت طبع و درک و فهم و دانشش احترام میگذارم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.