|

در لایحه بودجه 1397

اعتبارات بخش آب 40 درصد کاهش یافت

در لایحه بودجه سال 1397 کل کشور بخش آب از دو فصل «منابع آب» و «آب و فاضلاب» تشکیل شده است. بخش آب در فصول مربوط به امور اقتصادی، بعد از فصل «حمل‌و‌نقل» از بالاترین اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای بهره‌مند است، در‌صورتی‌که این بخش، در‌مقایسه‌با سایر فصول، اعتبارات هزینه‌ای بسیار اندکی دارد. به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، در لایحه بودجه سال 1397، اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای بخش آب برابر 44 هزار و 196 میلیارد و 229 میلیون ریال، یعنی معادل 35.2 درصد کل اعتبارات تملک دارایی‌های امور اقتصادی است و کمتر از 6درصد از این مقدار نیز مربوط‌به اعتبارات هزینه‌ای بخش است. همچنین در لایحه بودجه سال 1397 کل کشور، اعتبار ارزی 950 میلیون دلار از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی و برخی پتانسیل‌های اعتباری از محل اسناد خزانه اسلامی برای بخش آب لحاظ شده است. به‌طورکلی بودجه بخش آب در لایحه 1397 کل کشور حالت انقباضی دارد؛ به‌‌طوری‌که اعتبارات بخش آب در این لایحه، درمقایسه‌با اعتبار مصوب سال 1396 حدود 40درصد کاهش داشته است. کاهش مزبور برای فصل منابع آب برابر با 40.4 درصد و برای فصل آب و فاضلاب برابر با 39.6 درصد بوده است. در سال 1396، به غیر از اعتبارات از محل اسناد خزانه اسلامی و اعتبارات از محل صندوق توسعه ملی تا‌به‌حال هیچ‌گونه عملکرد بودجه‌ای برای ردیف‌های اعتباری برنامه‌های بخش آب وجود نداشته و میزان پرداختی در مورد تمام ردیف‌ها صفر است. مبالغ پرداختی از صندوق توسعه ملی در سال 1396، مشابه لایحه 1397 برابر برنامه‌های مهار آب‌های مرزی و آبرسانی روستایی بوده است. مقایسه بین اعتبارات مصوب 1396 و برآورد 1397 را برای برنامه‌های مختلف بخش آب نشان می‌دهد. در یک دید کلی می‌توان گفت که تمام ارقام اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای برنامه‌های مختلف بخش آب در لایحه بودجه سال 1397، درمقایسه‌با رقم مصوب سال 1396 کاهش داشته‌اند که این امر نشان‌دهنده انقباضی‌بودن لایحه بودجه سال 1397 در بخش آب است.
با بررسی جدول 8 می‌توان موارد مهم ذیل را احصا کرد: 1- اعتبارات هزینه‌ای بخش آب نسبت‌به اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این بخش بسیار ناچیز است. این موضوع حاکی از اهمیت اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای بخش آب و حجم زیاد اعتبارات طرح‌های این بخش است. 2- به‌طور متوسط برای اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای برنامه‌های فصل منابع آب، 40.4 درصد کاهش وجود دارد. 3-به‌طور‌متوسط برای اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای برنامه‌های فصل آب و فاضلاب، 37.5درصد کاهش وجود داشته است. 4- از محل منابع عمومی، اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای کل بخش آب، 39.6 درصد کاهش وجود داشته است. 5- با بررسی برنامه‌های بخش آب (ارائه‌شده در جدول 7) مشخص می‌شود که تفکر غالب حاکم بر مسئولان بخش آب در برنامه‌های توسعه این بخش هنوز تفکری سازه‌ای است. می‌توان گفت تنها اعتبارات با منابع مطمئن در لایحه بودجه 1397، اعتبارات تأمین‌شده از محل صندوق توسعه ملی هستند که در بندهای «و» و «ز» ماده‌واحده به طرح‌های آبیاری نوین، آبرسانی روستایی و طرح انتقال آب کشاورزی سیستان اختصاص می‌یابد.
در مورد طرح‌های آبیاری تحت فشار، کم‌فشار و سامانه‌های نوین آبیاری باید عنوان کرد که هدف نهایی این طرح‌ها قاعدتا باید کاهش میزان آب مصرفی موجود بخش کشاورزی در مقیاس کلان باشد، نه تخصیص‌های جدید آب برای کشاورزی. از آن‌جایی که افزایش راندمان این گونه طرح‌ها در مقیاس مزرعه است و نه در مقیاس کلان، به‌نظر نمی‌رسد که تخصیص اعتباری فوق‌الذکر در راستای کاهش مصرف آب عمل کند. تخصیص اعتبارات به طرح انتقال آب کشاورزی به سیستان نیز با توجه به پیشرفت‌ فیزیکی بیش از یک‌سوم طرح و اهمیت امنیتی این طرح که طیف وسیعی از مناطق جمعیتی استان را تحت پوشش قرار می‌دهد؛ قابل توجه و مورد تأیید است.
اعتبارات مندرج در لایحه بودجه سال 1397 در بخش آب در برخی موارد که عمدتا سازه‌ای هستند و با جهت‌گیری‌های برنامه ششم توسعه انطباق داشته اما در مواردی از برنامه ششم توسعه که گا‌م‌های مهمی در مقابله با بحران آب تلقی می‌شوند، مانند جبران بیلان منفی سفره‌های آب زیرزمینی و طراحی الگوی کشت بهینه و تحویل حجمی آب، بر این اساس، انطباق بین اعتبارات و احکام لایحه و مواد برنامه ششم توسعه مشاهده نمی‌شود. از آن‌جایی که توسعه روش‌های آبیاری نوین در صرفه‌جویی آب در مقیاس کلان اثر چندانی ندارد، پیشنهاد می‌شود که اعتبار 300 میلیون دلاری از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی که در لایحه بودجه سال 1397 به این امر تخصیص داده شده است؛ به طرح تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی اختصاص داده شود. با توجه به شرایط نامناسب اقتصادی کشور و پیش‌بینی تشابه نسبی شرایط سال 1397 با 1396، از این نظر پیش‌بینی می‌شود که عملکرد بودجه‌ای بخش آب در سال 1397 برای ردیف‌های اعتباری فصل منابع آب و فصل آب و فاضلاب ناچیز باشد و فقط بودجه اختصاص داده‌شده از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی و اسناد خزانه اسلامی به عملکرد تبدیل شود.

در لایحه بودجه سال 1397 کل کشور بخش آب از دو فصل «منابع آب» و «آب و فاضلاب» تشکیل شده است. بخش آب در فصول مربوط به امور اقتصادی، بعد از فصل «حمل‌و‌نقل» از بالاترین اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای بهره‌مند است، در‌صورتی‌که این بخش، در‌مقایسه‌با سایر فصول، اعتبارات هزینه‌ای بسیار اندکی دارد. به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، در لایحه بودجه سال 1397، اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای بخش آب برابر 44 هزار و 196 میلیارد و 229 میلیون ریال، یعنی معادل 35.2 درصد کل اعتبارات تملک دارایی‌های امور اقتصادی است و کمتر از 6درصد از این مقدار نیز مربوط‌به اعتبارات هزینه‌ای بخش است. همچنین در لایحه بودجه سال 1397 کل کشور، اعتبار ارزی 950 میلیون دلار از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی و برخی پتانسیل‌های اعتباری از محل اسناد خزانه اسلامی برای بخش آب لحاظ شده است. به‌طورکلی بودجه بخش آب در لایحه 1397 کل کشور حالت انقباضی دارد؛ به‌‌طوری‌که اعتبارات بخش آب در این لایحه، درمقایسه‌با اعتبار مصوب سال 1396 حدود 40درصد کاهش داشته است. کاهش مزبور برای فصل منابع آب برابر با 40.4 درصد و برای فصل آب و فاضلاب برابر با 39.6 درصد بوده است. در سال 1396، به غیر از اعتبارات از محل اسناد خزانه اسلامی و اعتبارات از محل صندوق توسعه ملی تا‌به‌حال هیچ‌گونه عملکرد بودجه‌ای برای ردیف‌های اعتباری برنامه‌های بخش آب وجود نداشته و میزان پرداختی در مورد تمام ردیف‌ها صفر است. مبالغ پرداختی از صندوق توسعه ملی در سال 1396، مشابه لایحه 1397 برابر برنامه‌های مهار آب‌های مرزی و آبرسانی روستایی بوده است. مقایسه بین اعتبارات مصوب 1396 و برآورد 1397 را برای برنامه‌های مختلف بخش آب نشان می‌دهد. در یک دید کلی می‌توان گفت که تمام ارقام اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای برنامه‌های مختلف بخش آب در لایحه بودجه سال 1397، درمقایسه‌با رقم مصوب سال 1396 کاهش داشته‌اند که این امر نشان‌دهنده انقباضی‌بودن لایحه بودجه سال 1397 در بخش آب است.
با بررسی جدول 8 می‌توان موارد مهم ذیل را احصا کرد: 1- اعتبارات هزینه‌ای بخش آب نسبت‌به اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای این بخش بسیار ناچیز است. این موضوع حاکی از اهمیت اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای بخش آب و حجم زیاد اعتبارات طرح‌های این بخش است. 2- به‌طور متوسط برای اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای برنامه‌های فصل منابع آب، 40.4 درصد کاهش وجود دارد. 3-به‌طور‌متوسط برای اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای برنامه‌های فصل آب و فاضلاب، 37.5درصد کاهش وجود داشته است. 4- از محل منابع عمومی، اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای کل بخش آب، 39.6 درصد کاهش وجود داشته است. 5- با بررسی برنامه‌های بخش آب (ارائه‌شده در جدول 7) مشخص می‌شود که تفکر غالب حاکم بر مسئولان بخش آب در برنامه‌های توسعه این بخش هنوز تفکری سازه‌ای است. می‌توان گفت تنها اعتبارات با منابع مطمئن در لایحه بودجه 1397، اعتبارات تأمین‌شده از محل صندوق توسعه ملی هستند که در بندهای «و» و «ز» ماده‌واحده به طرح‌های آبیاری نوین، آبرسانی روستایی و طرح انتقال آب کشاورزی سیستان اختصاص می‌یابد.
در مورد طرح‌های آبیاری تحت فشار، کم‌فشار و سامانه‌های نوین آبیاری باید عنوان کرد که هدف نهایی این طرح‌ها قاعدتا باید کاهش میزان آب مصرفی موجود بخش کشاورزی در مقیاس کلان باشد، نه تخصیص‌های جدید آب برای کشاورزی. از آن‌جایی که افزایش راندمان این گونه طرح‌ها در مقیاس مزرعه است و نه در مقیاس کلان، به‌نظر نمی‌رسد که تخصیص اعتباری فوق‌الذکر در راستای کاهش مصرف آب عمل کند. تخصیص اعتبارات به طرح انتقال آب کشاورزی به سیستان نیز با توجه به پیشرفت‌ فیزیکی بیش از یک‌سوم طرح و اهمیت امنیتی این طرح که طیف وسیعی از مناطق جمعیتی استان را تحت پوشش قرار می‌دهد؛ قابل توجه و مورد تأیید است.
اعتبارات مندرج در لایحه بودجه سال 1397 در بخش آب در برخی موارد که عمدتا سازه‌ای هستند و با جهت‌گیری‌های برنامه ششم توسعه انطباق داشته اما در مواردی از برنامه ششم توسعه که گا‌م‌های مهمی در مقابله با بحران آب تلقی می‌شوند، مانند جبران بیلان منفی سفره‌های آب زیرزمینی و طراحی الگوی کشت بهینه و تحویل حجمی آب، بر این اساس، انطباق بین اعتبارات و احکام لایحه و مواد برنامه ششم توسعه مشاهده نمی‌شود. از آن‌جایی که توسعه روش‌های آبیاری نوین در صرفه‌جویی آب در مقیاس کلان اثر چندانی ندارد، پیشنهاد می‌شود که اعتبار 300 میلیون دلاری از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی که در لایحه بودجه سال 1397 به این امر تخصیص داده شده است؛ به طرح تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی اختصاص داده شود. با توجه به شرایط نامناسب اقتصادی کشور و پیش‌بینی تشابه نسبی شرایط سال 1397 با 1396، از این نظر پیش‌بینی می‌شود که عملکرد بودجه‌ای بخش آب در سال 1397 برای ردیف‌های اعتباری فصل منابع آب و فصل آب و فاضلاب ناچیز باشد و فقط بودجه اختصاص داده‌شده از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی و اسناد خزانه اسلامی به عملکرد تبدیل شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.