درباره نمايشگاه بُعد چهارم
علي فرامرزي و جهانهاي موازي
رضا آشفته
هنرمندان را بهلحاظ شيوه و خطمشي دنبالکردن فعاليت هنري ميتوان به چند گروه تقسيم كرد؛ گروهي بهگونهاي ناخودآگاه يا بعضا خودآگاه داراي خطوربطي مشخص و شيوه کارياي هستند که پس از طي مدتي ميتوان بهراحتي آثارشان را از آفريدههاي ديگر همکارانشان تشخيص داد و بازشناخت که گفته ميشود فلان هنرمند خط کاري خود را يافته است. تشخيص اينکه اين پابرجاماندن بر يک سبکوسياق کاري را چه چيزي تعيين ميکند و موتور محرک آن را در هنرمند کداميک از انگيزههاي دروني يا بيروني به پيش ميبرد، کاري حساس و ظريف است که گاه خود هنرمند نيز ممکن است از درک و شناخت دقيق انگيزههاي آن ناتوان باشد. در بعضي از شخصيتهاي خلاق، ماندن بر يک خطمشي کاري و جستوجو در محدودهاي مشخص؛ چه بهلحاظ تکنيکي و چه موضوعي از ثبات شخصيت و کنکاش در عمقي سرچشمه ميگيرد که در حقيقت او را از جستوجو بهگونهاي افقي به کاويدن عمودي واميدارد و پس از مدتزماني شناخت آثار اين بخش از هنرمندان از ديگر همکارانشان بهخوبي و راحتي امکانپذير است. در بين اين بخش از هنرمندان عدهاي را هم ميتوان يافت که بازار و خريداران آثارشان هستند که آنان را واميدارند که در
محدوده خودساخته يا آنانساخته بمانند و تحت عنوان سبک و شيوه کاري به فعاليت بپردازند. مشکل اينگونه اصرارورزيدن براي اينکه هنرمند بر يک سياق بماند در شرايط متلاطم تاريخي وقتي است که نيازهاي برخاسته از ديگر ابعاد شخصيتي و شرايط زيستي او براي ارضای خود نوع ديگري از بيان را هم از نظر موضوع و هم بهلحاظ تکنيک طلب ميکند. در همه انواع هنري سينما، ادبيات، نقاشي و... از هنرمندان نوع اول و آثار خلقشده بر اين منوال ميتوان يافت.
گروهي ديگر اين محدوديتها را برنميتابند و جهان هنري خود را بهگونهاي به پيش ميبرند که بتوانند بنابر خواستهها و نيازهاي احساسي يا اجتماعي خود ابزارها و روشهاي هنري مناسب را در اختيار داشته باشند و از آن بهره بجويند. در حقيقت نزد اين تيپ از هنرمندان، نياز به خلقکردن، نوع رويکردشان به ابزار و شيوه کاري را تعيين ميکند. از زمانهاي دور پيوسته حضور هنرمندان چندساحتي در طول تاريخ هنر امري پذيرفته و قابلتأمل بوده است.
علي فرامرزي بيشتر به گروه دوم نزديک است. با اين تفاوت که چند ژانر نقاشي را همزمان به پيش ميبرد و بنابر نيازهاي احساسي- فکرياش از هريک از آنها يک دوره کاري ميسازد. فردريک کارور، منتقد، در يادداشتي تحت عنوان: زيستن در جهان ناهمگون، درخصوص آثار فرامرزي گفته است: «افتخاري بود که توانستم کارهاي او را از نزديک ببينم. نکته بسيار جالبتوجه اين بود که او چگونه اين طرز فکرها و ديدگاههاي متفاوت را يکبهيک و همزمان تجربه و از آنها عبور كرده يا بازآفريده است. او المانهاي بصري را بهدرستي ميشناسد و اين شناخت او را قادر ميکند حسي را که از اطرافش دارد يا با آن زندگي ميکند در کارهايش بازتوليد کند.
کارهاي فرامرزي در درجه اول انعکاس دلبستگي او به طبيعت است، درعينحال اين آثار با زندگي شهري؛ مثلا با کلانشهر تهران نيز درآميخته است. تصاوير فيگوراتيو او، نشانگر ترکيببندي منحصربهفرد خود اوست و جداکردن آنها از ديگر المانهاي نقاشيهايش امکانپذير نيست. با توجه به توانايي زيست او در اين جهان ناهمگون، انتظار ميرود شاهد دورهاي طولاني و موفق از آفرينشگري او باشيم». چيزي که در اين دوره کارهايي که در فرهنگسراي نياوران به نمايش درميآورد و به نام بُعد چهارم اسمگذاري كرده، جديد و بديع است بردن نقاشي از سطح دوبُعدي به حجم است. محدوديت چارچوبهاي کادر را هم که پيوسته نقاشان با آن مواجهاند تحمل نکرده و حجم را بهعنوان سطحي سهبُعدي مورد استفاده قرار داده است و آنگونه که خود ميگويد: به جهاني چهاربُعدي تبديل كرده است. او مجموعهاي از تابلوها و حجم نقاشيهايش را در معرض ديد تماشاگر قرار داده است. فرامرزي معتقد است متر و معياري که سطح و حجم (در حيطه تجسمي) با آن سنجيده ميشود، به جهان هندسه تعلق دارد و حوزه فرهنگ و هنر بايد ابزار سنجش خود را بيابد و مورد استفاده قرار دهد.
نمايشگاه علي فرامرزي از ۸ تا ۱۷ ديماه در گالري شماره يك فرهنگسراي نياوران به نمايش درميآيد.
هنرمندان را بهلحاظ شيوه و خطمشي دنبالکردن فعاليت هنري ميتوان به چند گروه تقسيم كرد؛ گروهي بهگونهاي ناخودآگاه يا بعضا خودآگاه داراي خطوربطي مشخص و شيوه کارياي هستند که پس از طي مدتي ميتوان بهراحتي آثارشان را از آفريدههاي ديگر همکارانشان تشخيص داد و بازشناخت که گفته ميشود فلان هنرمند خط کاري خود را يافته است. تشخيص اينکه اين پابرجاماندن بر يک سبکوسياق کاري را چه چيزي تعيين ميکند و موتور محرک آن را در هنرمند کداميک از انگيزههاي دروني يا بيروني به پيش ميبرد، کاري حساس و ظريف است که گاه خود هنرمند نيز ممکن است از درک و شناخت دقيق انگيزههاي آن ناتوان باشد. در بعضي از شخصيتهاي خلاق، ماندن بر يک خطمشي کاري و جستوجو در محدودهاي مشخص؛ چه بهلحاظ تکنيکي و چه موضوعي از ثبات شخصيت و کنکاش در عمقي سرچشمه ميگيرد که در حقيقت او را از جستوجو بهگونهاي افقي به کاويدن عمودي واميدارد و پس از مدتزماني شناخت آثار اين بخش از هنرمندان از ديگر همکارانشان بهخوبي و راحتي امکانپذير است. در بين اين بخش از هنرمندان عدهاي را هم ميتوان يافت که بازار و خريداران آثارشان هستند که آنان را واميدارند که در
محدوده خودساخته يا آنانساخته بمانند و تحت عنوان سبک و شيوه کاري به فعاليت بپردازند. مشکل اينگونه اصرارورزيدن براي اينکه هنرمند بر يک سياق بماند در شرايط متلاطم تاريخي وقتي است که نيازهاي برخاسته از ديگر ابعاد شخصيتي و شرايط زيستي او براي ارضای خود نوع ديگري از بيان را هم از نظر موضوع و هم بهلحاظ تکنيک طلب ميکند. در همه انواع هنري سينما، ادبيات، نقاشي و... از هنرمندان نوع اول و آثار خلقشده بر اين منوال ميتوان يافت.
گروهي ديگر اين محدوديتها را برنميتابند و جهان هنري خود را بهگونهاي به پيش ميبرند که بتوانند بنابر خواستهها و نيازهاي احساسي يا اجتماعي خود ابزارها و روشهاي هنري مناسب را در اختيار داشته باشند و از آن بهره بجويند. در حقيقت نزد اين تيپ از هنرمندان، نياز به خلقکردن، نوع رويکردشان به ابزار و شيوه کاري را تعيين ميکند. از زمانهاي دور پيوسته حضور هنرمندان چندساحتي در طول تاريخ هنر امري پذيرفته و قابلتأمل بوده است.
علي فرامرزي بيشتر به گروه دوم نزديک است. با اين تفاوت که چند ژانر نقاشي را همزمان به پيش ميبرد و بنابر نيازهاي احساسي- فکرياش از هريک از آنها يک دوره کاري ميسازد. فردريک کارور، منتقد، در يادداشتي تحت عنوان: زيستن در جهان ناهمگون، درخصوص آثار فرامرزي گفته است: «افتخاري بود که توانستم کارهاي او را از نزديک ببينم. نکته بسيار جالبتوجه اين بود که او چگونه اين طرز فکرها و ديدگاههاي متفاوت را يکبهيک و همزمان تجربه و از آنها عبور كرده يا بازآفريده است. او المانهاي بصري را بهدرستي ميشناسد و اين شناخت او را قادر ميکند حسي را که از اطرافش دارد يا با آن زندگي ميکند در کارهايش بازتوليد کند.
کارهاي فرامرزي در درجه اول انعکاس دلبستگي او به طبيعت است، درعينحال اين آثار با زندگي شهري؛ مثلا با کلانشهر تهران نيز درآميخته است. تصاوير فيگوراتيو او، نشانگر ترکيببندي منحصربهفرد خود اوست و جداکردن آنها از ديگر المانهاي نقاشيهايش امکانپذير نيست. با توجه به توانايي زيست او در اين جهان ناهمگون، انتظار ميرود شاهد دورهاي طولاني و موفق از آفرينشگري او باشيم». چيزي که در اين دوره کارهايي که در فرهنگسراي نياوران به نمايش درميآورد و به نام بُعد چهارم اسمگذاري كرده، جديد و بديع است بردن نقاشي از سطح دوبُعدي به حجم است. محدوديت چارچوبهاي کادر را هم که پيوسته نقاشان با آن مواجهاند تحمل نکرده و حجم را بهعنوان سطحي سهبُعدي مورد استفاده قرار داده است و آنگونه که خود ميگويد: به جهاني چهاربُعدي تبديل كرده است. او مجموعهاي از تابلوها و حجم نقاشيهايش را در معرض ديد تماشاگر قرار داده است. فرامرزي معتقد است متر و معياري که سطح و حجم (در حيطه تجسمي) با آن سنجيده ميشود، به جهان هندسه تعلق دارد و حوزه فرهنگ و هنر بايد ابزار سنجش خود را بيابد و مورد استفاده قرار دهد.
نمايشگاه علي فرامرزي از ۸ تا ۱۷ ديماه در گالري شماره يك فرهنگسراي نياوران به نمايش درميآيد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.