اخلاق خدایی در رمضان
مسعود ادیب . عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم
امروز آغاز ماه مبارک رمضان و هنگامه گشودهشدن درهای رحمت الهی به سوی آدمیان است. رحمت و برکت ماه رمضان را هم در ساحت فردی زندگی انسانها میتوان دید و هم در ساحت جمعی. در ساحت فردی، این ماه فرصتی برای بر همزدن نظم روزمره زندگی و خارجشدن از عادات مالوف در راستای دستیابی به تغییر و دگرگونی است. دگرگونی برای پیداکردن خود، اندیشیدن، مراقبه و تامل و خلوتگزیدن به ذکر و دعا و گفتوگو با پروردگار. دستاورد این ماه عزیز، روحی پاکتر، ذهنی گشودهتر و دلی صافتر برای روزهداران است. ذکر شده مه رحمت و مغفرت الهی بر چنین زمینهای نازل میشود و تحولی که در انسانها رخ میدهد عرصهگاه ظهور مغفرت و رحمت الهی است. اما در ساحت جمعی نیز ماه رمضان و دیگر فرصتهای الهی، حاوی و حامل مضامینی ناب هستند. از سویی همدردی و همدلی با فقیران، رنجدیدگان و شور و شوق برای تعاون اجتماعی، بیشتر در چنین فرصتهایی پدید آمده است. از دیگر سو، روزه در فرهنگ قرآن از آن سبب بر ما واجب شده است که به تقوا منجر میشود و تقوا یعنی خویشتنداری، یعنی مهارزدن بر خواستهها و تمنیات نفسانی برای رسیدن به اهداف بزرگتر. یعنی چشمپوشی از موقعیتها و لذتهای
زودگذر این جهان برای ارتقا و شکوفایی روح و رسیدن به اهداف جاودانه. و اما در عرصه زندگی اجتماعی، تقوا لازمه سعادت و بهروزی یک جامعه و مردم آن است. تقوای اجتماعی یعنی گذر از نیازهای محدود شخصی برای رسیدن به آرمانهای یک جامعه و یک ملت. امسال ماه مبارک رمضان را در حالی آغاز میکنیم که با چرخش و تغییر در فضای سیاسی کشور مواجهیم؛ تغییری که برخاسته از حضور و رای مردم است. مردمی که اراده کردهاند نهتنها افراد که اندیشهها و رویکردها را هم دگرگون کنند. به ایدههای نو و شعارهای تازه اقبال نشان دادند و امیدوارند با حضور چهرههایی جدید، این ایدهها تعقیب شوند. ماه رمضان ماه تقواست و تقوا اقتضا میکند که «همگان»، این خواست و مطالبه ملی را حق مردم بدانند و به آن احترام بگذارند. ممکن است حزب من، جناح من و تفکرات من، در راستای این خواست ملی نباشد اما شاید بتوان گذر از خواست فردی و جناحی و تسلیمشدن به اراده ملی را نوعی تقوای سیاسی و اجتماعی دانست. از ماه رمضان درس بگیریم. امیدواریم هلال عید فطر را امسال در شرایطی مشاهده کنیم که از سویی عبادتها و شبزندهداریها و روزهداریها، جانهای پاکتر و دلهای شادابتری را برای
تکتک ما به ارمغان آورده باشد و از دیگر سو، همدلی، همکاری و گشودن درها به سوی ایدههای جدید و اعطای فرصت به ملتی که تغییر را رقم زده است، آیندهای پر نشاطتر و رشد و توسعهای پرشتابتر را برای جامعه ما به ارمغان آورد. در خاتمه ذکر چند نکته، ضروری است. با توجه به مشکلات اقتصادی، اقشار مختلفی از مردم این ماه مبارک را با سختی و تنگنا میگذرانند و دو درخواست و مطالبه، مناسب وضعیت امروز ماست؛ یکی درخواست و مطالبه از رییسجمهور منتخب و همکاران آینده او برای اینکه به گونهای عمل کنند که ماه رمضان سال آینده، مردم تفاوت در معیشت خود را احساس کنند. اما درخواست مهمتر از مردم شریفی که با وجود همه سختیها و نامهربانیها، در میدان حضور یافته و از طریق صندوقهای رای، آیندهای بهتر را جستوجو کردند. بر همه ماست در این روزهای سخت خصوصا در ماهی که سفره ضیافت الهی گسترده است، دست همدیگر را بگیریم و سفره تهی نیازمندان را، از محبت و برادری پر کنیم. در متون ارزشمند دینی، آمده است که در هر شب از شبهای رمضان، خداوند گروهی از مومنان خطاکار را از عذاب جهنم آزاد میسازد و در شب عید فطر، به تعداد همه آزادشدگان در این ماه، عفو و
بخشش خود را نثار بندگان مومن خویش میکند. بیایید با اخلاق خدایی به خود بنگریم. همه کدورتها یا خدای ناکرده کینههایی که از یکدیگر داریم را فرو نهیم و البته نمونه اعلای این ویژگی ارزشمند را از تمامی مسوولان عالی مقام کشور توقع داریم. اینکه در این ماه رحمت با مهیاساختن زمینه آزادی زندانیانی که گرفتار شدهاند، جلوهگاه رحمت خداوندی شوند و شیرینی ماه عبادت و حلاوت آن را در کام مردم شریف ما دوچندان سازند.
امروز آغاز ماه مبارک رمضان و هنگامه گشودهشدن درهای رحمت الهی به سوی آدمیان است. رحمت و برکت ماه رمضان را هم در ساحت فردی زندگی انسانها میتوان دید و هم در ساحت جمعی. در ساحت فردی، این ماه فرصتی برای بر همزدن نظم روزمره زندگی و خارجشدن از عادات مالوف در راستای دستیابی به تغییر و دگرگونی است. دگرگونی برای پیداکردن خود، اندیشیدن، مراقبه و تامل و خلوتگزیدن به ذکر و دعا و گفتوگو با پروردگار. دستاورد این ماه عزیز، روحی پاکتر، ذهنی گشودهتر و دلی صافتر برای روزهداران است. ذکر شده مه رحمت و مغفرت الهی بر چنین زمینهای نازل میشود و تحولی که در انسانها رخ میدهد عرصهگاه ظهور مغفرت و رحمت الهی است. اما در ساحت جمعی نیز ماه رمضان و دیگر فرصتهای الهی، حاوی و حامل مضامینی ناب هستند. از سویی همدردی و همدلی با فقیران، رنجدیدگان و شور و شوق برای تعاون اجتماعی، بیشتر در چنین فرصتهایی پدید آمده است. از دیگر سو، روزه در فرهنگ قرآن از آن سبب بر ما واجب شده است که به تقوا منجر میشود و تقوا یعنی خویشتنداری، یعنی مهارزدن بر خواستهها و تمنیات نفسانی برای رسیدن به اهداف بزرگتر. یعنی چشمپوشی از موقعیتها و لذتهای
زودگذر این جهان برای ارتقا و شکوفایی روح و رسیدن به اهداف جاودانه. و اما در عرصه زندگی اجتماعی، تقوا لازمه سعادت و بهروزی یک جامعه و مردم آن است. تقوای اجتماعی یعنی گذر از نیازهای محدود شخصی برای رسیدن به آرمانهای یک جامعه و یک ملت. امسال ماه مبارک رمضان را در حالی آغاز میکنیم که با چرخش و تغییر در فضای سیاسی کشور مواجهیم؛ تغییری که برخاسته از حضور و رای مردم است. مردمی که اراده کردهاند نهتنها افراد که اندیشهها و رویکردها را هم دگرگون کنند. به ایدههای نو و شعارهای تازه اقبال نشان دادند و امیدوارند با حضور چهرههایی جدید، این ایدهها تعقیب شوند. ماه رمضان ماه تقواست و تقوا اقتضا میکند که «همگان»، این خواست و مطالبه ملی را حق مردم بدانند و به آن احترام بگذارند. ممکن است حزب من، جناح من و تفکرات من، در راستای این خواست ملی نباشد اما شاید بتوان گذر از خواست فردی و جناحی و تسلیمشدن به اراده ملی را نوعی تقوای سیاسی و اجتماعی دانست. از ماه رمضان درس بگیریم. امیدواریم هلال عید فطر را امسال در شرایطی مشاهده کنیم که از سویی عبادتها و شبزندهداریها و روزهداریها، جانهای پاکتر و دلهای شادابتری را برای
تکتک ما به ارمغان آورده باشد و از دیگر سو، همدلی، همکاری و گشودن درها به سوی ایدههای جدید و اعطای فرصت به ملتی که تغییر را رقم زده است، آیندهای پر نشاطتر و رشد و توسعهای پرشتابتر را برای جامعه ما به ارمغان آورد. در خاتمه ذکر چند نکته، ضروری است. با توجه به مشکلات اقتصادی، اقشار مختلفی از مردم این ماه مبارک را با سختی و تنگنا میگذرانند و دو درخواست و مطالبه، مناسب وضعیت امروز ماست؛ یکی درخواست و مطالبه از رییسجمهور منتخب و همکاران آینده او برای اینکه به گونهای عمل کنند که ماه رمضان سال آینده، مردم تفاوت در معیشت خود را احساس کنند. اما درخواست مهمتر از مردم شریفی که با وجود همه سختیها و نامهربانیها، در میدان حضور یافته و از طریق صندوقهای رای، آیندهای بهتر را جستوجو کردند. بر همه ماست در این روزهای سخت خصوصا در ماهی که سفره ضیافت الهی گسترده است، دست همدیگر را بگیریم و سفره تهی نیازمندان را، از محبت و برادری پر کنیم. در متون ارزشمند دینی، آمده است که در هر شب از شبهای رمضان، خداوند گروهی از مومنان خطاکار را از عذاب جهنم آزاد میسازد و در شب عید فطر، به تعداد همه آزادشدگان در این ماه، عفو و
بخشش خود را نثار بندگان مومن خویش میکند. بیایید با اخلاق خدایی به خود بنگریم. همه کدورتها یا خدای ناکرده کینههایی که از یکدیگر داریم را فرو نهیم و البته نمونه اعلای این ویژگی ارزشمند را از تمامی مسوولان عالی مقام کشور توقع داریم. اینکه در این ماه رحمت با مهیاساختن زمینه آزادی زندانیانی که گرفتار شدهاند، جلوهگاه رحمت خداوندی شوند و شیرینی ماه عبادت و حلاوت آن را در کام مردم شریف ما دوچندان سازند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.