|

همه مرداني كه رئيس دفتر بودند

با بازنگري قانون اساسي در سال ۱۳۶۸ و حذف سمت نخست‌وزيري، رئيس‌جمهور به مهم‌ترين مقام اجرائي کشور تبديل شد و ازاين‌رو سمت رئيس‌دفتر او هم به جايگاهي کليدي مبدل شد. تا پيش از حذف مقام نخست‌وزيري، هر يک از سه رئيس‌جمهور ايران يک شخص را به رئيس‌دفتري خود انتخاب کردند. بني‌صدر و رجايي دوره رياستشان کامل نشد و به‌ترتيب رضا تقوي و محمودي رياست دفتر اين دو رئيس‌جمهور را برعهده داشتند. دولت سوم جمهوري اسلامي اولين دولتي بود که توانست چهار سال خود را به پايان ببرد و چهار سال ديگر نيز تداوم يابد (شهريور ٦٠ تا مرداد ٦٨). آيت‌الله خامنه‌اي، رئيس‌جمهوري دولت سوم و چهارم، رياست دفتر خود را برعهده سيدمحمد ميرمحمدي گذاشت. او نه‌تنها در هر دو دوره رياست‌جمهوري آيت‌الله خامنه‌اي عهده‌دار اين وظيفه بود که چهار سال هم آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني را در اين مقام همراهي کرد. ميرمحمدي رياست دفتر رئيس‌جمهوري را در دولت ششم (دولت دوم هاشمي‌رفسنجاني) به حسين مرعشي واگذار کرد.
حسين مرعشي، عموزاده عفت مرعشي- همسر آيت‌الله هاشمي- است و در دولت اول هاشمي استاندار کرمان بود. او با راهيابي به مجلس پنجم، دوران رئيس‌دفتري خود را نيمه‌‌تمام گذاشت. حسين مرعشي در دوره ششم هم توانست بر کرسي نمايندگي مردم کرمان بنشيند. او 10 روز مانده به پايان دوره نمايندگي‌اش، با پيشنهاد رئيس ‌دولت اصلاحات، از نمايندگي استعفا داد و در کمتر از دو سال باقي‌مانده دولت اصلاحات، رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري شد. با رفتن مرعشي، رياست دفتر رئيس‌جمهور به محسن هاشمي، پسر هاشمي، رسيد. او بعد از پايان رياست‌جمهوري پدرش، ۱۳ سال رئيس هيئت‌مديره و مديرعامل شرکت متروي تهران بود. پسر ارشد هاشمي‌رفسنجاني در دوره اخير شوراي شهر توانست بيشترين رأي مردم تهران را کسب کند و وارد شوراي شهر شود. او هم‌اکنون رياست شوراي شهر را برعهده دارد.
خرداد ۷۶ دولت هاشمي جاي خود را به خاتمي داد و محسن هاشمي نيز رياست دفتر رئيس‌جمهور را به محمدعلي ابطحي تحويل داد. ابطحي در دوراني که خاتمي وزارت فرهنگ و ارشاد هاشمي‌رفسنجاني را برعهده داشت، معاون او در امور بين‌الملل بود. ابطحي عضو مجمع روحانيون مبارز بود و در انتخابات سال ۷۶ در ستادهاي خاتمي مشاور او شد. او يک دوره کامل رياست‌دفتري رئيس‌جمهور را برعهده داشت و در دولت دوم خاتمي کليد دفتر رئيس‌جمهور را به برادر خاتمي، علي خاتمي، واگذار کرد. علي خاتمي در دولت دوم اصلاحات هم‌زمان با رياست دفتر رئيس‌جمهوري، رئيس‌دفتر ويژه بازرسي رياست‌جمهوري هم بود. او متولد ١٣٣٢ و فارغ‌التحصيل کارشناسي‌ارشد مهندسي صنايع از دانشگاه بروکلين است.
رياست دفتر احمدي‌نژاد را نخست غلامحسين الهام به دست گرفت. او مورد اعتماد احمدي‌نژاد بود و ۱۸ماه در اين سمت ماند. با درگذشت جمال کريمي، وزير دادگستري وقت، او سمت پيشين را براي تصدي اين وزارت ترک کرد. الهام در دولت دهم، معاونت نيروي انساني و سخنگويي دولت را نيز از احمدي‌نژاد دريافت کرد و به «ابوالمشاغل» معروف شد. بعد از رفتن الهام به وزارت دادگستري، عبدالرضا شيخ‌الاسلام بر صندلي رياست دفتر نشست و در دولت دهم وزير کار و امور اجتماعي شد. او مدتي بعد از ادغام وزارت تعاون و رفاه اجتماعي با وزارت کار، اولين وزير تعاون، کار و رفاه اجتماعي شد و قريب به سه سال هم وزير بود تا اينکه با استيضاح نمايندگان مجلس برکنار شد.
در جابه‌جايي‌هاي بين دولت نهم و دهم، اسفنديار رحيم‌مشايي به معاونت‌اولي رسيد. مخالفت‌ها با رحيم‌مشايي نخستين چالش دروني دولت دهم بود. احمدي‌نژاد در پي نامه رهبري، رحيم‌مشايي را از معاونت‌اولي برداشت و بلافاصله کليد رياست دفتر خود را به او داد. مشايي سه سال اين سمت را برعهده داشت، اما در سال پاياني دولت دهم از اين عنوان کناره‌گيري کرد. رحيم‌مشايي يار نزديک و پدر عروس احمدي‌نژاد به مرد پشت‌‌پرده دولت دهم معروف شد. مشايي در دولت دوم محمود احمدي‌نژاد سمت‌هاي زيادي را برعهده داشت که از جمله آنها مي‌توان به رياست دبيرخانه جنبش عدم‌تعهد، مشاور رئيس‌جمهوري، دبيري کميسيون فرهنگي دولت، رياست شوراي هماهنگي مناطق آزاد و ويژه اقتصادي، رياست گروه مشاوران جوان رياست‌جمهوري، رياست کارگروه زيارت و فرهنگ رضوي، جانشيني رئيس‌جمهور در شوراي‌عالي امور ايرانيان خارج از کشور، رياست مرکز ملي جهاني‌شدن، رياست شوراي اطلاع‌رساني دولت ايران و نمايندگي ويژه رئيس‌جمهوري در امور خاورميانه اشاره کرد.
حسن موسوي بعد از کناره‌گيري مشايي تا آخر دولت دهم رياست‌ دفتر رئيس‌جمهوری را برعهده گرفت (تير ٩١ تا مرداد ٩٢). او نخستين سمت خود را در دولت احمدي‌نژاد در معاونت سرمايه‌گذاري سازمان ميراث فرهنگي زير نظر مشايي برعهده گرفت و ازهمين‌رو او را مورد تأييد مشايي دانسته‌اند.
دولت، چرخشي ديگر داشت و اين‌بار قرعه به حسن روحاني رسيد و او هم رياست دفترش را به محمد نهاونديان داد. او در دولت يازدهم هم‌زمان با رياست دفتر روحاني، سرپرستي نهاد و دبيري شوراي اطلاع‌رساني رياست‌جمهوري را برعهده داشته است. او فارغ‌التحصيل مدرسه علوي و داراي تحصيلات حوزوي است؛ دکتراي اقتصادش را از آمريکا گرفته است. نهاونديان پيش از رياست دفتر روحاني، سمت‌هايي مانند معاون وزير بازرگاني، رياست اتاق بازرگاني و معاونت دبير شوراي‌عالي امنيت ملي- در زمان دبيري لاريجاني بر اين شورا - را برعهده داشته است. رياست دفتر رئيس‌جمهور از آغاز به کار دولت دوازدهم تاکنون در دستان محمود واعظي، وزير پيشين ارتباطات و از مؤسسان حزب اعتدال و توسعه است.

با بازنگري قانون اساسي در سال ۱۳۶۸ و حذف سمت نخست‌وزيري، رئيس‌جمهور به مهم‌ترين مقام اجرائي کشور تبديل شد و ازاين‌رو سمت رئيس‌دفتر او هم به جايگاهي کليدي مبدل شد. تا پيش از حذف مقام نخست‌وزيري، هر يک از سه رئيس‌جمهور ايران يک شخص را به رئيس‌دفتري خود انتخاب کردند. بني‌صدر و رجايي دوره رياستشان کامل نشد و به‌ترتيب رضا تقوي و محمودي رياست دفتر اين دو رئيس‌جمهور را برعهده داشتند. دولت سوم جمهوري اسلامي اولين دولتي بود که توانست چهار سال خود را به پايان ببرد و چهار سال ديگر نيز تداوم يابد (شهريور ٦٠ تا مرداد ٦٨). آيت‌الله خامنه‌اي، رئيس‌جمهوري دولت سوم و چهارم، رياست دفتر خود را برعهده سيدمحمد ميرمحمدي گذاشت. او نه‌تنها در هر دو دوره رياست‌جمهوري آيت‌الله خامنه‌اي عهده‌دار اين وظيفه بود که چهار سال هم آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني را در اين مقام همراهي کرد. ميرمحمدي رياست دفتر رئيس‌جمهوري را در دولت ششم (دولت دوم هاشمي‌رفسنجاني) به حسين مرعشي واگذار کرد.
حسين مرعشي، عموزاده عفت مرعشي- همسر آيت‌الله هاشمي- است و در دولت اول هاشمي استاندار کرمان بود. او با راهيابي به مجلس پنجم، دوران رئيس‌دفتري خود را نيمه‌‌تمام گذاشت. حسين مرعشي در دوره ششم هم توانست بر کرسي نمايندگي مردم کرمان بنشيند. او 10 روز مانده به پايان دوره نمايندگي‌اش، با پيشنهاد رئيس ‌دولت اصلاحات، از نمايندگي استعفا داد و در کمتر از دو سال باقي‌مانده دولت اصلاحات، رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري شد. با رفتن مرعشي، رياست دفتر رئيس‌جمهور به محسن هاشمي، پسر هاشمي، رسيد. او بعد از پايان رياست‌جمهوري پدرش، ۱۳ سال رئيس هيئت‌مديره و مديرعامل شرکت متروي تهران بود. پسر ارشد هاشمي‌رفسنجاني در دوره اخير شوراي شهر توانست بيشترين رأي مردم تهران را کسب کند و وارد شوراي شهر شود. او هم‌اکنون رياست شوراي شهر را برعهده دارد.
خرداد ۷۶ دولت هاشمي جاي خود را به خاتمي داد و محسن هاشمي نيز رياست دفتر رئيس‌جمهور را به محمدعلي ابطحي تحويل داد. ابطحي در دوراني که خاتمي وزارت فرهنگ و ارشاد هاشمي‌رفسنجاني را برعهده داشت، معاون او در امور بين‌الملل بود. ابطحي عضو مجمع روحانيون مبارز بود و در انتخابات سال ۷۶ در ستادهاي خاتمي مشاور او شد. او يک دوره کامل رياست‌دفتري رئيس‌جمهور را برعهده داشت و در دولت دوم خاتمي کليد دفتر رئيس‌جمهور را به برادر خاتمي، علي خاتمي، واگذار کرد. علي خاتمي در دولت دوم اصلاحات هم‌زمان با رياست دفتر رئيس‌جمهوري، رئيس‌دفتر ويژه بازرسي رياست‌جمهوري هم بود. او متولد ١٣٣٢ و فارغ‌التحصيل کارشناسي‌ارشد مهندسي صنايع از دانشگاه بروکلين است.
رياست دفتر احمدي‌نژاد را نخست غلامحسين الهام به دست گرفت. او مورد اعتماد احمدي‌نژاد بود و ۱۸ماه در اين سمت ماند. با درگذشت جمال کريمي، وزير دادگستري وقت، او سمت پيشين را براي تصدي اين وزارت ترک کرد. الهام در دولت دهم، معاونت نيروي انساني و سخنگويي دولت را نيز از احمدي‌نژاد دريافت کرد و به «ابوالمشاغل» معروف شد. بعد از رفتن الهام به وزارت دادگستري، عبدالرضا شيخ‌الاسلام بر صندلي رياست دفتر نشست و در دولت دهم وزير کار و امور اجتماعي شد. او مدتي بعد از ادغام وزارت تعاون و رفاه اجتماعي با وزارت کار، اولين وزير تعاون، کار و رفاه اجتماعي شد و قريب به سه سال هم وزير بود تا اينکه با استيضاح نمايندگان مجلس برکنار شد.
در جابه‌جايي‌هاي بين دولت نهم و دهم، اسفنديار رحيم‌مشايي به معاونت‌اولي رسيد. مخالفت‌ها با رحيم‌مشايي نخستين چالش دروني دولت دهم بود. احمدي‌نژاد در پي نامه رهبري، رحيم‌مشايي را از معاونت‌اولي برداشت و بلافاصله کليد رياست دفتر خود را به او داد. مشايي سه سال اين سمت را برعهده داشت، اما در سال پاياني دولت دهم از اين عنوان کناره‌گيري کرد. رحيم‌مشايي يار نزديک و پدر عروس احمدي‌نژاد به مرد پشت‌‌پرده دولت دهم معروف شد. مشايي در دولت دوم محمود احمدي‌نژاد سمت‌هاي زيادي را برعهده داشت که از جمله آنها مي‌توان به رياست دبيرخانه جنبش عدم‌تعهد، مشاور رئيس‌جمهوري، دبيري کميسيون فرهنگي دولت، رياست شوراي هماهنگي مناطق آزاد و ويژه اقتصادي، رياست گروه مشاوران جوان رياست‌جمهوري، رياست کارگروه زيارت و فرهنگ رضوي، جانشيني رئيس‌جمهور در شوراي‌عالي امور ايرانيان خارج از کشور، رياست مرکز ملي جهاني‌شدن، رياست شوراي اطلاع‌رساني دولت ايران و نمايندگي ويژه رئيس‌جمهوري در امور خاورميانه اشاره کرد.
حسن موسوي بعد از کناره‌گيري مشايي تا آخر دولت دهم رياست‌ دفتر رئيس‌جمهوری را برعهده گرفت (تير ٩١ تا مرداد ٩٢). او نخستين سمت خود را در دولت احمدي‌نژاد در معاونت سرمايه‌گذاري سازمان ميراث فرهنگي زير نظر مشايي برعهده گرفت و ازهمين‌رو او را مورد تأييد مشايي دانسته‌اند.
دولت، چرخشي ديگر داشت و اين‌بار قرعه به حسن روحاني رسيد و او هم رياست دفترش را به محمد نهاونديان داد. او در دولت يازدهم هم‌زمان با رياست دفتر روحاني، سرپرستي نهاد و دبيري شوراي اطلاع‌رساني رياست‌جمهوري را برعهده داشته است. او فارغ‌التحصيل مدرسه علوي و داراي تحصيلات حوزوي است؛ دکتراي اقتصادش را از آمريکا گرفته است. نهاونديان پيش از رياست دفتر روحاني، سمت‌هايي مانند معاون وزير بازرگاني، رياست اتاق بازرگاني و معاونت دبير شوراي‌عالي امنيت ملي- در زمان دبيري لاريجاني بر اين شورا - را برعهده داشته است. رياست دفتر رئيس‌جمهور از آغاز به کار دولت دوازدهم تاکنون در دستان محمود واعظي، وزير پيشين ارتباطات و از مؤسسان حزب اعتدال و توسعه است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.