|

زلزله در کمین است اما ما چه می‌کنیم؟!

شاهد حلاج‌نیشابوری . روزنامه‌نگار

زلزله‌؛ خطری که سال‌هاست در تهران منتظر آن هستیم و هر از گاهی بر حسب اتفاق یا بی‌دلیل خطر آن گوشزد و گفته می‌شود، قریب‌الوقوع است. اما چهارشنبه‌شب گذشته زلزله فقط گوشه‌ای از توان بالقوه خود و ناتوانی و آماده‌نبودن بالفعل پایتخت‌نشینان را نشان داد‌. نشان داد که هیچ‌کس نمی‌داند چه باید بکند و کجا برود، عده زیادی از تهران‌ها شب را در خیابان‌ و در چادر مسافرتی و خودرو شخصی خود صبح کردند، از ترس اینکه خانه‌هایشان آوار جانشان شود. درباره بسیاری از اهالی تهران یا شهرهای دیگر کشور این تنها رفتاری است که با احساس خطر زلزله انجام می‌شود و بعد از مدت کوتاهی زندگی به روال روزمره از سرگرفته می‌شود، غافل از اینکه خطر زلزله هر لحظه از شبانه‌روز وجود دارد و هیچ‌کس توان مقابله و پیشگیری از آن را ندارد. اما دقت به نکات ایمنی و موارد ضروری باعث کاهش صدمات پس از زلزله خواهد شد. تجربه حضور در چند بحران به‌عنوان خبرنگار را داشتم که دو مورد از این تجارب زلزله‌های سفیدسنگ خراسان‌رضوی و زلزله سرپل‌ذهاب کرمانشاه بود و در روزهای اخیر هم شاهد لرزش محل سکونتم بودم. چیزی که در این اتفاقات بسیار مشهود بود، این است که پس از چنین اتفاقاتی همان نظم موجود که هر روز همه به‌ آن انتقاد داریم هم دچار دگرگونی می‌شود، بنابراین باید قبل از وقوع چنین حوادثی به فکر ایجاد نظم بود. مثلا شهرداری تهران یا ستاد مدیریت بحران هرچه زودتر و قبل از اینکه لرزش اخیر شامل مرور زمان و فراموشی افکار عمومی شود، از پیگیری مردم استفاده کنند و از افراد بخواهند با داشتن کدپستی و تعداد نفرات خانواده با شماره‌ تلفنی تماس بگیرند یا به شهرداری‌های نواحی محل زندگی خود در مناطق تهران مراجعه کنند تا مشخص شود در هر محله چند نفر زندگی می‌کنند و برای خدمات بعد از زلزله باید به کجا مراجعه کنند. در همین راستا نیز ضروری است که در هر جایی از شهر مشخص شود چه نقاط امنی برای اسکان موقت در شرایط بحران وجود دارد. چنین اقدامی باعث می‌شود مسئولان بتوانند پراکندگی جمعیت را کنترل کنند و مردم هم سرگردان نباشند و از تراکم جمعیت در یک نقطه خاص که بعد از حادثه ممکن است تصور شود خدمات‌رسانی در آنجا بهتر است، جلوگیری شود. این در حالی است که پس از زلزله 5.2ریشتری که در تهران هم احساس شد برخی از مسئولان شهری آدرس سوله‌های مدیریت بحران را منتشر کردند؛ سوله‌هایی که برخی از شهروندان برای رسیدن به آنها باید کیلومترها مسیر را در شرایط عادی طی کنند، حال آنکه پس از زلزله‌ای که گفته می‌شود تخریب زیادی را به همراه دارد هیچ‌چیز ازجمله مسیرهای دسترسی، امکانات حمل‌ونقل و حتی لباس‌های شهروندان در حالت عادی خود نخواهد بود. پس از الان باید تعداد محل‌های خدمات‌رسانی و محل‌های آنها را اطلاع‌رسانی کرد. از سوی دیگر پس از زلزله وحشت‌ساز در خبرها آمد؛ شهروندان می‌توانند در ورزشگاه‌های تهران به‌طور موقت اسکان پیدا کنند درحالی‌که اطلاع‌رسانی پیش از واقعه می‌تواند به مقدار قابل‌توجهی از سرگردانی مردم پس از وقوع بکاهد و شاید چهارشنبه‌شب بسیاری شب را در خودرو‌های خود صبح نمی‌کردند. موضوع دیگری که باید به آن توجه ویژه‌ای داشت قطع‌شدن آب و برق پس از وقوع زلزله است و شاید به‌جرئت بتوان گفت بحران آب اتفاق خواهد افتاد کمااینکه در سرپل‌ذهاب شاهد چنین موردی بودیم. حال تصور کنید چند‌میلیون تهرانی بدون آب چه خواهند کرد؟ تهرانی‌هایی که چهارشنبه‌شب بدون اینکه اتفاقی جدی افتاده باشد ساعت‌ها در صف بنزین بودند! موضوع بعد بحران سرویس بهداشتی و دستشویی است. در خبرها آمده بود که به خاطر یک شب بیرون‌بودن تهرانی‌های نگران در اماکن عمومی دستشویی‌‌های عمومی پارک‌ها، پر شده بود، حال تصور کنید چند‌میلیون نفر با چنین شرایطی روبه‌رو شوند و همین موضوع ساده می‌تواند به یکی از معضلات تبدیل شود. در نهایت بعد از زلزله‌ای که تهران را هم لرزاند و هشداری بود برای پایتخت‌نشینان، لازم است درباره تجارب زلزله‌های بم و لرستان، خراسان و کرمانشاه و... و مهم‌تر از همه مدیریت بحران بیشتر گفته شود تا آگاهی عمومی افزایش یابد و مانند چهارشنبه‌شب نشود که بسیاری از شهروندان بگویند اصلا نام سوله مدیریت بحران را هم نشنیده‌اند. در همین راستا لازم است مشارکت عمومی در این زمینه افزایش یابد و همه با هم مشارکت کنیم، چون جان ما با وقوع زلزله در خطر جدی قرار می‌گیرد، بنابراین توصیه می‌شود آموزه‌هایی را که مبنای علمی دارد با هم به اشتراک بگذاریم که البته باید این اطلاعات را از منابع موثق به دست آورد تا بتوان امیدوار بود با هم شرایط بهتری را خواهیم ساخت.

زلزله‌؛ خطری که سال‌هاست در تهران منتظر آن هستیم و هر از گاهی بر حسب اتفاق یا بی‌دلیل خطر آن گوشزد و گفته می‌شود، قریب‌الوقوع است. اما چهارشنبه‌شب گذشته زلزله فقط گوشه‌ای از توان بالقوه خود و ناتوانی و آماده‌نبودن بالفعل پایتخت‌نشینان را نشان داد‌. نشان داد که هیچ‌کس نمی‌داند چه باید بکند و کجا برود، عده زیادی از تهران‌ها شب را در خیابان‌ و در چادر مسافرتی و خودرو شخصی خود صبح کردند، از ترس اینکه خانه‌هایشان آوار جانشان شود. درباره بسیاری از اهالی تهران یا شهرهای دیگر کشور این تنها رفتاری است که با احساس خطر زلزله انجام می‌شود و بعد از مدت کوتاهی زندگی به روال روزمره از سرگرفته می‌شود، غافل از اینکه خطر زلزله هر لحظه از شبانه‌روز وجود دارد و هیچ‌کس توان مقابله و پیشگیری از آن را ندارد. اما دقت به نکات ایمنی و موارد ضروری باعث کاهش صدمات پس از زلزله خواهد شد. تجربه حضور در چند بحران به‌عنوان خبرنگار را داشتم که دو مورد از این تجارب زلزله‌های سفیدسنگ خراسان‌رضوی و زلزله سرپل‌ذهاب کرمانشاه بود و در روزهای اخیر هم شاهد لرزش محل سکونتم بودم. چیزی که در این اتفاقات بسیار مشهود بود، این است که پس از چنین اتفاقاتی همان نظم موجود که هر روز همه به‌ آن انتقاد داریم هم دچار دگرگونی می‌شود، بنابراین باید قبل از وقوع چنین حوادثی به فکر ایجاد نظم بود. مثلا شهرداری تهران یا ستاد مدیریت بحران هرچه زودتر و قبل از اینکه لرزش اخیر شامل مرور زمان و فراموشی افکار عمومی شود، از پیگیری مردم استفاده کنند و از افراد بخواهند با داشتن کدپستی و تعداد نفرات خانواده با شماره‌ تلفنی تماس بگیرند یا به شهرداری‌های نواحی محل زندگی خود در مناطق تهران مراجعه کنند تا مشخص شود در هر محله چند نفر زندگی می‌کنند و برای خدمات بعد از زلزله باید به کجا مراجعه کنند. در همین راستا نیز ضروری است که در هر جایی از شهر مشخص شود چه نقاط امنی برای اسکان موقت در شرایط بحران وجود دارد. چنین اقدامی باعث می‌شود مسئولان بتوانند پراکندگی جمعیت را کنترل کنند و مردم هم سرگردان نباشند و از تراکم جمعیت در یک نقطه خاص که بعد از حادثه ممکن است تصور شود خدمات‌رسانی در آنجا بهتر است، جلوگیری شود. این در حالی است که پس از زلزله 5.2ریشتری که در تهران هم احساس شد برخی از مسئولان شهری آدرس سوله‌های مدیریت بحران را منتشر کردند؛ سوله‌هایی که برخی از شهروندان برای رسیدن به آنها باید کیلومترها مسیر را در شرایط عادی طی کنند، حال آنکه پس از زلزله‌ای که گفته می‌شود تخریب زیادی را به همراه دارد هیچ‌چیز ازجمله مسیرهای دسترسی، امکانات حمل‌ونقل و حتی لباس‌های شهروندان در حالت عادی خود نخواهد بود. پس از الان باید تعداد محل‌های خدمات‌رسانی و محل‌های آنها را اطلاع‌رسانی کرد. از سوی دیگر پس از زلزله وحشت‌ساز در خبرها آمد؛ شهروندان می‌توانند در ورزشگاه‌های تهران به‌طور موقت اسکان پیدا کنند درحالی‌که اطلاع‌رسانی پیش از واقعه می‌تواند به مقدار قابل‌توجهی از سرگردانی مردم پس از وقوع بکاهد و شاید چهارشنبه‌شب بسیاری شب را در خودرو‌های خود صبح نمی‌کردند. موضوع دیگری که باید به آن توجه ویژه‌ای داشت قطع‌شدن آب و برق پس از وقوع زلزله است و شاید به‌جرئت بتوان گفت بحران آب اتفاق خواهد افتاد کمااینکه در سرپل‌ذهاب شاهد چنین موردی بودیم. حال تصور کنید چند‌میلیون تهرانی بدون آب چه خواهند کرد؟ تهرانی‌هایی که چهارشنبه‌شب بدون اینکه اتفاقی جدی افتاده باشد ساعت‌ها در صف بنزین بودند! موضوع بعد بحران سرویس بهداشتی و دستشویی است. در خبرها آمده بود که به خاطر یک شب بیرون‌بودن تهرانی‌های نگران در اماکن عمومی دستشویی‌‌های عمومی پارک‌ها، پر شده بود، حال تصور کنید چند‌میلیون نفر با چنین شرایطی روبه‌رو شوند و همین موضوع ساده می‌تواند به یکی از معضلات تبدیل شود. در نهایت بعد از زلزله‌ای که تهران را هم لرزاند و هشداری بود برای پایتخت‌نشینان، لازم است درباره تجارب زلزله‌های بم و لرستان، خراسان و کرمانشاه و... و مهم‌تر از همه مدیریت بحران بیشتر گفته شود تا آگاهی عمومی افزایش یابد و مانند چهارشنبه‌شب نشود که بسیاری از شهروندان بگویند اصلا نام سوله مدیریت بحران را هم نشنیده‌اند. در همین راستا لازم است مشارکت عمومی در این زمینه افزایش یابد و همه با هم مشارکت کنیم، چون جان ما با وقوع زلزله در خطر جدی قرار می‌گیرد، بنابراین توصیه می‌شود آموزه‌هایی را که مبنای علمی دارد با هم به اشتراک بگذاریم که البته باید این اطلاعات را از منابع موثق به دست آورد تا بتوان امیدوار بود با هم شرایط بهتری را خواهیم ساخت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.