|

سازمان‌های مردم‌نهاد ، حلقه اتصال شرکت‌های تجاری و محرومان

پازل فقرزدایی

علیرضا نظری.مشاور شبکه جامع الکترونیکی وزارت آموزش‌وپرورش

از کودکی تابه‌حال، همیشه مردم کشورم را مشتاق کمک به فقرا یافته‌ام. از نگاه این‌جانب این کمک‌ها به دو دسته تقسیم می‌شود:
دسته اول، کمک‌هایی است که آثار آن کوتاه‌مدت بوده و زود به ثمر می‌نشیند، مانند توزیع غذا که گرسنه‌ای را سیر می‌‌کند یا پرداخت بهای گرفتاری‌های مالی یک انسان که البته هدایت افراد جامعه به فعالیت‌های خیریه در این دسته، غالبا به صورت فردی از سوی شخص خیر است.
دسته دوم، کمک در اموری همچون ساخت بیمارستان یا مدرسه که آثار آن بلندمدت است. هدایت افراد جامعه به فعالیت‌های خیریه در این دسته، غالبا نیازمند نهادهای غیردولتی (NGO) است.
در ایران فعالیت نهاد‌های غیردولتی (NGO) سابقه‌ای طولانی دارد. مساجد، تکایا و هیئت‌های مذهبی جزء اولین (NGO)‌ها هستند که پیشرو جهت‌دهی کمک‌های مردمی هستند. این مساجد بودند که به فعالیت‌های تحقیقاتی در محله‌ای پرداخته و پس از شناخت مشکلات به فراخوان عمومی و جذب کمک‌ها اقدام می‌کردند. همچنین شناسایی تجار و کسبه خوش‌نام و دعوت از آنان برای حمایت مادی و معنوی از امور خیریه نیز بر عهده مساجد بوده است.
امروزه با توجه به گسترش روزافزون خدمات و تغییر شکل زندگی مردم، نیاز به تغییر در تعامل میان سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین حس می‌شود. با یک مثال این موضوع را تشریح می‌کنم:
در سال 1372 هجری شمسی که اینترنت همگانی برای اولین‌بار وارد کشور شد و نیز سایر تکنولوژی‌های فعلی وجود نداشت، فعالیت‌های مردم‌نهاد همچنان به صورت سنتی ( مساجد و تکایا و....) دنبال می‌شد و آثار مثبت بسیاری را نیز به همراه داشت. اما هم‌اکنون پس از 24 سال که ضریب نفوذ اینترنت در کشور به بیش از 82 درصد رسیده است، دیگر نمی‌توان فقط با روش‌های مرسوم سنتی به فعالیت‌های خیرخواهانه پرداخت و این تنها بخشی از تغییر در خدمات و سبک زندگی مردم بوده است.
این تغییرات سبب تحول در روند فعالیت‌های سازمان‌های مردم‌نهاد نیز شده است. یکی از این تحولات، همکاری (NGO)‌ها با شرکت‌های تجاری در راستای «مسئولیت‌های اجتماعی شرکتی» (CSR) است. مسئولیت اجتماعی شرکتی، مجموعه وظایف و تعهداتی است که شرکت باید در جهت حفظ، مراقبت و کمک به جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کند، انجام دهد. حال سؤال این است که آیا تمامی این فعالیت‌های اجتماعی شرکت‌ها مفید و هدفمند (در راستای کمک محض به جامعه) است؟!
بدیهی است من به‌عنوان مدیر یک شرکت که در تمام دوران زندگی خود در شرایط رفاهی کافی گذران عمر کرده‌ام، نمی‌توانم نیازهای محرومان را درک و برای آنان راه‌حل ارائه کنم و در بدبینانه‌ترین حالت در اجرای مسئولیت‌های اجتماعی، بازهم کاملا به منافع شخصی و شرکتی می‌اندیشم. چندی پیش با شرکتی مواجه شدم که در حوزه تولید نرم‌افزارهای آموزشی فعالیت می‌کند. برنامه این شرکت در راستای مسئولیت‌های اجتماعی خود، تولید نرم‌افزارهای آموزشی پیشرفته و توزیع آنها در مناطق محروم کشور به صورت رایگان است، اما نکته جالب توجه آن اجرای این نرم‌افزارها بر بستر تبلت و فقط با استفاده از اینترنت است! که پس از آنکه کمی از شرایط دانش‌آموزان در مناطق محروم آگاه شدند شروع به برنامه‌ریزی برای تغییر در نرم‌افزارهای خود کردند اما به دلیل هزینه زیاد تغییرات از ادامه کار منصرف شده و درنهایت تصمیم به ادامه مسیر فعلی گرفتند. نکته جالب توجه توضیحات مدیرعامل شرکت بود و ایشان بیان کرد که کسی متوجه عدم کاربرد این نرم‌افزار در مناطق محروم نمی‌شود و در تبلیغات شرکت اعلام می‌کنیم که چنین کاری به‌طور‌کامل انجام گرفته است!!
آیا واقعا مسئولیت اجتماعی شرکتی این‌چنین است؟!
دراین‌باره شرکت‌های تجاری نیازمند شناسایی و کشف نقاط موردنیاز برای حمایتند که سازمان‌های غیردولتی مردم‌نهاد، بهترین دریچه برای این امر هستند. علاوه بر آن ممکن است در ابتدای امر شرکت‌ها مسئولیت اجتماعی را هزینه مازاد خود بدانند، اما باید این فرهنگ که مسئولیت اجتماعی شرکتی، ضامن بقای بلندمدت شرکت‌های تجاری است، به طور دقیق برای مدیران تجاری تشریح شود.
بنابراین این نهادهای مردم‌نهاد هستند که می‌توانند حلقه اتصال بین شرکت‌های تجاری و محرومان بوده و اقدام به تکمیل پازل فقرزدایی کنند.

از کودکی تابه‌حال، همیشه مردم کشورم را مشتاق کمک به فقرا یافته‌ام. از نگاه این‌جانب این کمک‌ها به دو دسته تقسیم می‌شود:
دسته اول، کمک‌هایی است که آثار آن کوتاه‌مدت بوده و زود به ثمر می‌نشیند، مانند توزیع غذا که گرسنه‌ای را سیر می‌‌کند یا پرداخت بهای گرفتاری‌های مالی یک انسان که البته هدایت افراد جامعه به فعالیت‌های خیریه در این دسته، غالبا به صورت فردی از سوی شخص خیر است.
دسته دوم، کمک در اموری همچون ساخت بیمارستان یا مدرسه که آثار آن بلندمدت است. هدایت افراد جامعه به فعالیت‌های خیریه در این دسته، غالبا نیازمند نهادهای غیردولتی (NGO) است.
در ایران فعالیت نهاد‌های غیردولتی (NGO) سابقه‌ای طولانی دارد. مساجد، تکایا و هیئت‌های مذهبی جزء اولین (NGO)‌ها هستند که پیشرو جهت‌دهی کمک‌های مردمی هستند. این مساجد بودند که به فعالیت‌های تحقیقاتی در محله‌ای پرداخته و پس از شناخت مشکلات به فراخوان عمومی و جذب کمک‌ها اقدام می‌کردند. همچنین شناسایی تجار و کسبه خوش‌نام و دعوت از آنان برای حمایت مادی و معنوی از امور خیریه نیز بر عهده مساجد بوده است.
امروزه با توجه به گسترش روزافزون خدمات و تغییر شکل زندگی مردم، نیاز به تغییر در تعامل میان سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین حس می‌شود. با یک مثال این موضوع را تشریح می‌کنم:
در سال 1372 هجری شمسی که اینترنت همگانی برای اولین‌بار وارد کشور شد و نیز سایر تکنولوژی‌های فعلی وجود نداشت، فعالیت‌های مردم‌نهاد همچنان به صورت سنتی ( مساجد و تکایا و....) دنبال می‌شد و آثار مثبت بسیاری را نیز به همراه داشت. اما هم‌اکنون پس از 24 سال که ضریب نفوذ اینترنت در کشور به بیش از 82 درصد رسیده است، دیگر نمی‌توان فقط با روش‌های مرسوم سنتی به فعالیت‌های خیرخواهانه پرداخت و این تنها بخشی از تغییر در خدمات و سبک زندگی مردم بوده است.
این تغییرات سبب تحول در روند فعالیت‌های سازمان‌های مردم‌نهاد نیز شده است. یکی از این تحولات، همکاری (NGO)‌ها با شرکت‌های تجاری در راستای «مسئولیت‌های اجتماعی شرکتی» (CSR) است. مسئولیت اجتماعی شرکتی، مجموعه وظایف و تعهداتی است که شرکت باید در جهت حفظ، مراقبت و کمک به جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کند، انجام دهد. حال سؤال این است که آیا تمامی این فعالیت‌های اجتماعی شرکت‌ها مفید و هدفمند (در راستای کمک محض به جامعه) است؟!
بدیهی است من به‌عنوان مدیر یک شرکت که در تمام دوران زندگی خود در شرایط رفاهی کافی گذران عمر کرده‌ام، نمی‌توانم نیازهای محرومان را درک و برای آنان راه‌حل ارائه کنم و در بدبینانه‌ترین حالت در اجرای مسئولیت‌های اجتماعی، بازهم کاملا به منافع شخصی و شرکتی می‌اندیشم. چندی پیش با شرکتی مواجه شدم که در حوزه تولید نرم‌افزارهای آموزشی فعالیت می‌کند. برنامه این شرکت در راستای مسئولیت‌های اجتماعی خود، تولید نرم‌افزارهای آموزشی پیشرفته و توزیع آنها در مناطق محروم کشور به صورت رایگان است، اما نکته جالب توجه آن اجرای این نرم‌افزارها بر بستر تبلت و فقط با استفاده از اینترنت است! که پس از آنکه کمی از شرایط دانش‌آموزان در مناطق محروم آگاه شدند شروع به برنامه‌ریزی برای تغییر در نرم‌افزارهای خود کردند اما به دلیل هزینه زیاد تغییرات از ادامه کار منصرف شده و درنهایت تصمیم به ادامه مسیر فعلی گرفتند. نکته جالب توجه توضیحات مدیرعامل شرکت بود و ایشان بیان کرد که کسی متوجه عدم کاربرد این نرم‌افزار در مناطق محروم نمی‌شود و در تبلیغات شرکت اعلام می‌کنیم که چنین کاری به‌طور‌کامل انجام گرفته است!!
آیا واقعا مسئولیت اجتماعی شرکتی این‌چنین است؟!
دراین‌باره شرکت‌های تجاری نیازمند شناسایی و کشف نقاط موردنیاز برای حمایتند که سازمان‌های غیردولتی مردم‌نهاد، بهترین دریچه برای این امر هستند. علاوه بر آن ممکن است در ابتدای امر شرکت‌ها مسئولیت اجتماعی را هزینه مازاد خود بدانند، اما باید این فرهنگ که مسئولیت اجتماعی شرکتی، ضامن بقای بلندمدت شرکت‌های تجاری است، به طور دقیق برای مدیران تجاری تشریح شود.
بنابراین این نهادهای مردم‌نهاد هستند که می‌توانند حلقه اتصال بین شرکت‌های تجاری و محرومان بوده و اقدام به تکمیل پازل فقرزدایی کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.