گوهر و گوهرنشناس
بابک زمانی- رئیس انجمن سکته مغزی
سه سال پیش یادداشتی درباره پروفسوری کانادایی نوشتم که بعد از تنظیم وقت، نیمساعت با من درباره یکی از دستیاران قدیمی ما که جویای کار در بخش ایشان بود، صحبت کرد. عنوان آن یادداشت «گوهرشناسی» بود. در آن یادداشت دیدیم که در يكي از بخشهاي مغزواعصاب کانادا چگونه انسان و تواناییهایی اوست که گوهر وجود آن بخش را تشکیل میدهد و هم ازاینروست که خانم پروفسوری از استاد یکلاقبای جهانسومی مثل من از راه دور وقت میگیرد تا یک ساعتی سر فرصت درباره گوهری که ممکن است از آنِ او شود، پرسوجو کند. حال میخواهم نقطه مقابل این گوهرشناسی را با مثالی از کشور خودمان نشان دهم. دکتر «ر» در همان بیمارستان آموزشی و شلوغ ما که قرار بود با همان چندرغاز تعرفه غیرواقعیای که پرداخت هم نمیشد، هم شکم بیماران را سیر کنند هم درمانشان کنند و هم آموزش و تحقیق را سامان دهند. مثل گوهر شبچراغ میدرخشید، مشروط بر آنکه چشمی بینا با حداقل توانِ دید یک اخگر سوزان وجود میداشت! در آن وانفسای نسخههای کجومعوج و بدخط و ناخوانا و هزاربار خطخورده و کلیشههای ذهنیای که کاملا فرمالیته شده بودند و فقط ظاهر یک پرونده پزشکی را داشتند، ناگهان با نامهای در پاکتی روبهرو میشدی که نثری زیبا را ماشین تایپ بر کاغذی خوشرنگ و با رعایت تمام آداب نگارش در پاسخ مشاورهای جان داده بود، یا ناگهان با یک پادکست آموزشی مواجه میشدی که با آخرین تکنولوژی آموزش پزشکی برای آموزش دانشجویان و دستیاران تهیه شده و در نت قرار گرفته بود، آن هم نه در مباحث محبوب مثل کارهای پرزرقوبرق مداخلهای قلب بلکه درباره معاینهاي ساده یا یک برخورد درمانی در حالتي خاص. وقتی بخشها و راهروها و دستگاههای بیمارستان آموزشی ما خالی از سکنه میشد، ناگاه دکتر «ر» را با گروهی از دانشجویان میدیدی که سخت سرگرم آموزش و تمرین هستند، آن هم با شوخی و خنده و شادمانی! درحالیکه حتی از حیث ظاهر هم نمیتوانستی دکتر «ر» را از دانشجویان افتراق بدهی نهتنها از حیث صورت به اصطلاح کودکنما بلکه از بیتکلفی رفتار و گفتار و دستوپا!دکتر «ر» عجیب مایه نشاط همه ما شده بود. ثابت میکرد که میتوانی در کنار درآمد به کیفیت هم بیندیشی. میتوانی تنوع و بدعت و زیبایی را در نحوه انجام کارت هم جستوجو کنی. من بهعنوان همکاری که دو، سه دهه بیشتر را به یاد میآورم با دیدن اولین نامه تایپی بسیار زیبا با خودم گفتم: «نگفتم؟ آمدند! بالاخره پیدایشان شد. این جزء اولینهاست. خیلیهای دیگر هم از راه رسیدهاند. بقیه در راهند. دارند میآیند جوانانی که همهچیز را دگرگون و جوان خواهند کرد. ببین همهچیز ابری تیره بود که دارد کنار میرود، فردا روز روشنی است روشن! روشنتر از همیشه، روشن تا همیشه». اما یک روز گفتند دکتر «ر» دیگر اینجا نمیآید. داستان چه بود؟ نه میدانم و نه میخواهم بدانم. حتی به این موضوع هم نمیپردازم که آن همه شور و نشاط میتوانست هر مشکلی را چالشی ضروري بپندارد و بر آن فائق شود! تنها نکتهای که میخواهم اشاره کنم اين است که استعفا و نیامدن دکتر «ر» خیلی فرقی با استعفای کارمندی که 40 سال کارش فقط پانچکردن یا کپیگرفتن از کاغذها بوده، نداشت. هیچکس نپرسید آیا مشکلی باعث استعفا شده، هیچکس در صدد برنیامد بلکه با تمهیدی یا حداقل قول و قراری او را تشویق به ماندن کند. رفت که رفت که رفت. شاید رفتنش تنها «ناز»کردن دلبر فرزانهای بود و حقش بود تا چیزی اصلاح شود، اما این «ناز» بیننده هم نداشت تا چه برسد به خریدار! خب، این همان چیزی است که میتوان آن را گوهرنشناسی خواند، همین!
سه سال پیش یادداشتی درباره پروفسوری کانادایی نوشتم که بعد از تنظیم وقت، نیمساعت با من درباره یکی از دستیاران قدیمی ما که جویای کار در بخش ایشان بود، صحبت کرد. عنوان آن یادداشت «گوهرشناسی» بود. در آن یادداشت دیدیم که در يكي از بخشهاي مغزواعصاب کانادا چگونه انسان و تواناییهایی اوست که گوهر وجود آن بخش را تشکیل میدهد و هم ازاینروست که خانم پروفسوری از استاد یکلاقبای جهانسومی مثل من از راه دور وقت میگیرد تا یک ساعتی سر فرصت درباره گوهری که ممکن است از آنِ او شود، پرسوجو کند. حال میخواهم نقطه مقابل این گوهرشناسی را با مثالی از کشور خودمان نشان دهم. دکتر «ر» در همان بیمارستان آموزشی و شلوغ ما که قرار بود با همان چندرغاز تعرفه غیرواقعیای که پرداخت هم نمیشد، هم شکم بیماران را سیر کنند هم درمانشان کنند و هم آموزش و تحقیق را سامان دهند. مثل گوهر شبچراغ میدرخشید، مشروط بر آنکه چشمی بینا با حداقل توانِ دید یک اخگر سوزان وجود میداشت! در آن وانفسای نسخههای کجومعوج و بدخط و ناخوانا و هزاربار خطخورده و کلیشههای ذهنیای که کاملا فرمالیته شده بودند و فقط ظاهر یک پرونده پزشکی را داشتند، ناگهان با نامهای در پاکتی روبهرو میشدی که نثری زیبا را ماشین تایپ بر کاغذی خوشرنگ و با رعایت تمام آداب نگارش در پاسخ مشاورهای جان داده بود، یا ناگهان با یک پادکست آموزشی مواجه میشدی که با آخرین تکنولوژی آموزش پزشکی برای آموزش دانشجویان و دستیاران تهیه شده و در نت قرار گرفته بود، آن هم نه در مباحث محبوب مثل کارهای پرزرقوبرق مداخلهای قلب بلکه درباره معاینهاي ساده یا یک برخورد درمانی در حالتي خاص. وقتی بخشها و راهروها و دستگاههای بیمارستان آموزشی ما خالی از سکنه میشد، ناگاه دکتر «ر» را با گروهی از دانشجویان میدیدی که سخت سرگرم آموزش و تمرین هستند، آن هم با شوخی و خنده و شادمانی! درحالیکه حتی از حیث ظاهر هم نمیتوانستی دکتر «ر» را از دانشجویان افتراق بدهی نهتنها از حیث صورت به اصطلاح کودکنما بلکه از بیتکلفی رفتار و گفتار و دستوپا!دکتر «ر» عجیب مایه نشاط همه ما شده بود. ثابت میکرد که میتوانی در کنار درآمد به کیفیت هم بیندیشی. میتوانی تنوع و بدعت و زیبایی را در نحوه انجام کارت هم جستوجو کنی. من بهعنوان همکاری که دو، سه دهه بیشتر را به یاد میآورم با دیدن اولین نامه تایپی بسیار زیبا با خودم گفتم: «نگفتم؟ آمدند! بالاخره پیدایشان شد. این جزء اولینهاست. خیلیهای دیگر هم از راه رسیدهاند. بقیه در راهند. دارند میآیند جوانانی که همهچیز را دگرگون و جوان خواهند کرد. ببین همهچیز ابری تیره بود که دارد کنار میرود، فردا روز روشنی است روشن! روشنتر از همیشه، روشن تا همیشه». اما یک روز گفتند دکتر «ر» دیگر اینجا نمیآید. داستان چه بود؟ نه میدانم و نه میخواهم بدانم. حتی به این موضوع هم نمیپردازم که آن همه شور و نشاط میتوانست هر مشکلی را چالشی ضروري بپندارد و بر آن فائق شود! تنها نکتهای که میخواهم اشاره کنم اين است که استعفا و نیامدن دکتر «ر» خیلی فرقی با استعفای کارمندی که 40 سال کارش فقط پانچکردن یا کپیگرفتن از کاغذها بوده، نداشت. هیچکس نپرسید آیا مشکلی باعث استعفا شده، هیچکس در صدد برنیامد بلکه با تمهیدی یا حداقل قول و قراری او را تشویق به ماندن کند. رفت که رفت که رفت. شاید رفتنش تنها «ناز»کردن دلبر فرزانهای بود و حقش بود تا چیزی اصلاح شود، اما این «ناز» بیننده هم نداشت تا چه برسد به خریدار! خب، این همان چیزی است که میتوان آن را گوهرنشناسی خواند، همین!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.