در باب «رابطه خاص» بریتانیا و ایالات متحده
رابطه ایالات متحده آمریکا با بریتانیا و ایرلند شمالی به حدود 200 سال پیش و قبل از آنکه آمریکا از بریتانیا اعلام استقلال کند، برمیگردد. هرچند شماری از قدرتهای اروپایی دست به اکتشاف و سکنیگزیدن در شمال آمریکا زده بودند، اما این بریتانیا بود که خیلی زود بخش زیادی از بنادر مهم ساحل شرقی آمریکا را به تصرف خود درآورد. همین 13 مستعمره بریتانیا بودند که سنگبنای آمریکای امروزی را گذاشتند. زبان انگلیسی، نظام حقوقی و سبک زندگی برگرفته از بریتانیا، نقطه شروع چیزی بودند که در ادامه به یک تنوع فرهنگی و نظام چندقومیتی در آمریکا انجامید. شاید به همین دلیل باشد که هم بریتانیاییها و هم آمریکاییها هر دو از اصطلاح «رابطه خاص» برای توصیف رابطه نزدیک و منحصربهفردشان بهره میگیرند.
ایالات متحده و بریتانیا در جریان انقلاب آمریکا و همچنین در سال 1812 میلادی رودرروی یکدیگر صفآرایی کرده و با هم جنگیدند. در جریان جنگ داخلی، بریتانیاییها بهنظر با جنوبیها (طرفداران بردهداری) احساس همدلی داشتند، اما این به درگیری نظامی با شمالیها نینجامید. در جنگ جهانی اول، ایالات متحده و بریتانیا در کنار هم جنگیدند و در جنگ جهانی دوم نیز ایالات متحده برای دفاع از بریتانیا و متحدان اروپاییاش، علیه متحدان وارد کارزار جنگ شد. این دو کشور همچنین در دوران جنگ سرد و جنگ خلیجفارس متحدانی قابل اعتماد برای یکدیگر باقی ماندند. علاوه بر این، بریتانیا تنها کشور ابرقدرتی بود که در جنگ عراق از ایالات متحده حمایت کرد. ویژگی بارز رابطه بریتانیا و آمریکا، رابطه صمیمانه و همکاری نزدیک میان رهبرانشان است؛ ازجمله مصادیق این همکاریهای نزدیک باید به رابطه وینستون چرچیل، نخستوزیر بریتانیا و فرانکلین روزولت، رئیسجمهور آمریکا، مارگارت تاچر و رونالد ریگان و همچنین تونی بلر و جورج بوش اشاره کرد.
از دیگر سو، میان ایالات متحده و بریتانیا، روابط اقتصادی و تجاری عظیمی در جریان است. هر کدام از این دو کشور در زمره شرکای تجاری اصلی یکدیگر محسوب میشود. از جنبه دیپلماتیک نیز هر دو کشور در زمره بنیانگذاران سازمان ملل متحد، ناتو، سازمان تجارت جهانی، گروه هشت و تعدادی دیگر از سازمانهای همکاری بینالمللی محسوب میشوند. ایالات متحده و بریتانیا همچنین در زمره پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل قرار داشته و از حق وتو همه اقدامات این شورا برخوردارند. بنابراین در تمامی سطوح دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی، متولیان امور در هر دو کشور با یکدیگر دائما در تماس بوده و برای اتخاذ تصمیمات مهم در سطح بینالمللی، هماهنگیهای لازم بهطورمرتب به عمل میآید.
این رویکردهاي مشترک باعث پیوندی خاص بین آمریکا و بریتانیا میشود. اما اهمیت دیدار ترزا می و دونالد ترامپ برای بریتانیا بیشتر از اهمیتی است که واشنگتن برای این دیدار قائل است. ترامپ نهتنها آشکارا از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا حمایت کرده بود، بلکه حتی موفقیت خود در کارزار انتخابات ریاستجمهوری آمریکا را به نوعی با خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا مقایسه کرده و آن را «برگزیت» به سبک آمریکایی نامیده بود. از جانب دیگر، ترزا می با وظیفه کلان مدیریت خروج از اتحادیه اروپا روبهروست و همین به حفظ رابطه با كاخسفيد اهمیتی ویژه میبخشد.
«دن رایتر»، استاد علوم سیاسی دانشگاه اِموری در آتلانتا، دراینباره میگوید: «اگر ترزا می موفق شود در زمینه تجارت آزاد با آمریکا به توافق برسد، میتواند از فشارهای ناشی از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بکاهد». طبیعی است که آمریکا شریک اصلی مناسبات بازرگانی و اقتصادی بریتانیاست و ازهمینرو برای بریتانیا دستیابی به توافق مربوط به تجارت آزاد بین دو کشور از اهمیت بسیاری برخوردار است. حتی اگر دستیابی به چنین توافقی سالها زمان ببرد نیز چندان اهمیتی ندارد چراکه طبق مقررات، بریتانیا پیش از خروج قطعی از اتحادیه اروپا نمیتواند وارد شراکت تجاری با کشورهای دیگر شود. ترامپ بر آن است تا مناسبات خود را با کشورهای دیگر به شکل جدیدی تنظیم و هماهنگ کند و او برای روند جهانیشدن مورد نظر اتحادیه اروپا اهمیت و ارزشی قائل نیست و با رهبرانی همدل است که جهانبینی او را تأیید میکنند.
رابطه ایالات متحده آمریکا با بریتانیا و ایرلند شمالی به حدود 200 سال پیش و قبل از آنکه آمریکا از بریتانیا اعلام استقلال کند، برمیگردد. هرچند شماری از قدرتهای اروپایی دست به اکتشاف و سکنیگزیدن در شمال آمریکا زده بودند، اما این بریتانیا بود که خیلی زود بخش زیادی از بنادر مهم ساحل شرقی آمریکا را به تصرف خود درآورد. همین 13 مستعمره بریتانیا بودند که سنگبنای آمریکای امروزی را گذاشتند. زبان انگلیسی، نظام حقوقی و سبک زندگی برگرفته از بریتانیا، نقطه شروع چیزی بودند که در ادامه به یک تنوع فرهنگی و نظام چندقومیتی در آمریکا انجامید. شاید به همین دلیل باشد که هم بریتانیاییها و هم آمریکاییها هر دو از اصطلاح «رابطه خاص» برای توصیف رابطه نزدیک و منحصربهفردشان بهره میگیرند.
ایالات متحده و بریتانیا در جریان انقلاب آمریکا و همچنین در سال 1812 میلادی رودرروی یکدیگر صفآرایی کرده و با هم جنگیدند. در جریان جنگ داخلی، بریتانیاییها بهنظر با جنوبیها (طرفداران بردهداری) احساس همدلی داشتند، اما این به درگیری نظامی با شمالیها نینجامید. در جنگ جهانی اول، ایالات متحده و بریتانیا در کنار هم جنگیدند و در جنگ جهانی دوم نیز ایالات متحده برای دفاع از بریتانیا و متحدان اروپاییاش، علیه متحدان وارد کارزار جنگ شد. این دو کشور همچنین در دوران جنگ سرد و جنگ خلیجفارس متحدانی قابل اعتماد برای یکدیگر باقی ماندند. علاوه بر این، بریتانیا تنها کشور ابرقدرتی بود که در جنگ عراق از ایالات متحده حمایت کرد. ویژگی بارز رابطه بریتانیا و آمریکا، رابطه صمیمانه و همکاری نزدیک میان رهبرانشان است؛ ازجمله مصادیق این همکاریهای نزدیک باید به رابطه وینستون چرچیل، نخستوزیر بریتانیا و فرانکلین روزولت، رئیسجمهور آمریکا، مارگارت تاچر و رونالد ریگان و همچنین تونی بلر و جورج بوش اشاره کرد.
از دیگر سو، میان ایالات متحده و بریتانیا، روابط اقتصادی و تجاری عظیمی در جریان است. هر کدام از این دو کشور در زمره شرکای تجاری اصلی یکدیگر محسوب میشود. از جنبه دیپلماتیک نیز هر دو کشور در زمره بنیانگذاران سازمان ملل متحد، ناتو، سازمان تجارت جهانی، گروه هشت و تعدادی دیگر از سازمانهای همکاری بینالمللی محسوب میشوند. ایالات متحده و بریتانیا همچنین در زمره پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل قرار داشته و از حق وتو همه اقدامات این شورا برخوردارند. بنابراین در تمامی سطوح دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی، متولیان امور در هر دو کشور با یکدیگر دائما در تماس بوده و برای اتخاذ تصمیمات مهم در سطح بینالمللی، هماهنگیهای لازم بهطورمرتب به عمل میآید.
این رویکردهاي مشترک باعث پیوندی خاص بین آمریکا و بریتانیا میشود. اما اهمیت دیدار ترزا می و دونالد ترامپ برای بریتانیا بیشتر از اهمیتی است که واشنگتن برای این دیدار قائل است. ترامپ نهتنها آشکارا از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا حمایت کرده بود، بلکه حتی موفقیت خود در کارزار انتخابات ریاستجمهوری آمریکا را به نوعی با خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا مقایسه کرده و آن را «برگزیت» به سبک آمریکایی نامیده بود. از جانب دیگر، ترزا می با وظیفه کلان مدیریت خروج از اتحادیه اروپا روبهروست و همین به حفظ رابطه با كاخسفيد اهمیتی ویژه میبخشد.
«دن رایتر»، استاد علوم سیاسی دانشگاه اِموری در آتلانتا، دراینباره میگوید: «اگر ترزا می موفق شود در زمینه تجارت آزاد با آمریکا به توافق برسد، میتواند از فشارهای ناشی از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بکاهد». طبیعی است که آمریکا شریک اصلی مناسبات بازرگانی و اقتصادی بریتانیاست و ازهمینرو برای بریتانیا دستیابی به توافق مربوط به تجارت آزاد بین دو کشور از اهمیت بسیاری برخوردار است. حتی اگر دستیابی به چنین توافقی سالها زمان ببرد نیز چندان اهمیتی ندارد چراکه طبق مقررات، بریتانیا پیش از خروج قطعی از اتحادیه اروپا نمیتواند وارد شراکت تجاری با کشورهای دیگر شود. ترامپ بر آن است تا مناسبات خود را با کشورهای دیگر به شکل جدیدی تنظیم و هماهنگ کند و او برای روند جهانیشدن مورد نظر اتحادیه اروپا اهمیت و ارزشی قائل نیست و با رهبرانی همدل است که جهانبینی او را تأیید میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.