|

پتک‌ها را کنار بگذاریم

سجاد سالک . روزنامه‌نگار

نگرانی از سرنوشت دولت تدبیر و امید را می‌توان گوشه چشم بسیاری از علاقه‌مندان به او دید. نگرانی از کارشکنی، نگرانی از ناکامی، نگرانی از پرپرشدن آمال و آرزوها، اینها دغدغه‌های کمی نیست. حسن روحانی در سال‌های آینده با چه مشکلاتی باید دست و پنجه نرم کند و آیا امکان تحقق برنامه‌های اصلاحی را دارد؟
به‌نظر می‌رسد دولت حسن روحانی در مواجهه با مخالفان با سه نوع مساله مواجه است که برای هریک از آنها باید فکری جداگانه کرده و برنامه‌ای تدارک ببیند:
مسایل اختلافی: مسایلی که مخالفان درباره‌اش اماواگر دارند اما در مجموع قابل حل و فصل و مصالحه است و به مذاکره و رایزنی برای پیشبرد امور نیاز دارد. مثلا سیاست‌های جدید وزارت ارتباطات در زمینه افزایش سرعت اینترنت و کاهش فیلترینگ یا توجه جدی به گسترش نهادهای غیردولتی، حتما نارضایتی‌هایی را در برخی سطوح ایجاد می‌کند.
اما این نارضایتی‌ها قابل حل بوده و با رفع نگرانی‌های متدینین و ارزشگرایان، می‌توان اوضاع حوزه مجازی و نهادهای مدنی را سر و سامان داد.
هرگونه رجزخوانی، تهدید و خط و نشان کشیدن در حوزه «مسایل اختلافی»، به حساسیت بیشتر طرف مقابل منجر شده و روند اصلاحی را ناکام می‌گذارد.
مسایل متعارض: دولت روحانی با مسایلی مواجه است که تحقق آنها با راهبردهای کلان مخالفان در تعارض بوده و امکان حل آن در کوتاه مدت وجود ندارد. درخصوص مسایل متعارض به جای سرشاخ‌شدن، ایجاد حساسیت و وقت تلف کردن بهتر است رسانه‌های همسو با دولت اعتدال به فرهنگ‌سازی و تقویت بسترهای فکری پرداخته و ایده‌آل‌های خود را برای جامعه تبیین کرده و بکوشند تا نشان دهند خواسته‌هایشان منجر به طرح مباحث ساختارشکنانه و غیرارزشی نشده و ثمراتی برای جامعه به همراه خواهد داشت.
مسایل مشترک: تا زمانی که مخالفان در وادی «چوب لای چرخ گذاشتن» نیفتند و با همین روحیه تعامل‌گرایانه کنونی پیش بروند، مسایل مشترک زیادی وجود دارد که حل آن خواسته دو طرف بوده و رفع گره‌ها می‌تواند منافع همه را تامین کند. به‌عنوان نمونه احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، حل مساله انتقال پول بین داخل و خارج از کشور و گسترش بهره‌برداری از میدان‌های نفتی و گازی مشترک با دیگر کشورها از جمله مسایلی است که دغدغه همه جریانات و طیف‌های سیاسی بوده و در کلیات، مشکلی با آن وجود ندارد. می‌توان فهرست بلندبالایی از دغدغه‌ها و مواردی تهیه کرد که ارزش‌گرایان با آن مخالفتی نداشته و تحقق این خواسته‌ها هم به کشور کمک کرده و هم اینکه نیازی به رایزنی و جدل ندارد.
با این حال حل این مسایل مشترک یک اما و اگر جدی دارد که بی‌توجهی به آن، رفع همین گره‌های قابل فهم و بی‌دردسر را هم دشوار می‌کند؛ چنانکه اگر اصطکاک میان دولت روحانی و مخالفان افزایش یافته و موفقیت روحانی، تحقیر طرف مقابل تعبیر شده و کامیابی اصلاح‌طلبان با کوبیدن آنان همراه شود، مسایل مشترک و قابل حل کمرنگ شده و به مرور شاهد کارشکنی‌هایی برای عدم نتیجه‌بخشی اقدامات خواهیم بود.
اساسا طرف مقابل اگر احساس کنند موفقیت روحانی همچون پتکی بر سرشان کوبیده می‌شود آیا طبیعی نیست تلاش کنند که مانع بالا رفتن این پتک شوند؟
موفقیت دولت روحانی در حل مسایل مشترک بستگی مطلق به این دارد که همه خود را در این برد سهیم ببینند و از کامیابی اعتدال‌گرایان احساس سرافکندگی و خسران نداشته باشند.
در نهایت اینکه نتیجه بخشی همه این سناریوها و موفقیت در حل مسایل عنوان شده ارتباط مستقیم به بهره‌گیری از «هوش موقعیتی» توسط تحول‌خواهان دارد. هوش موقعیتی، توانایی درک یک محیط در حال تحول است. با بهره‌گیری از هوش موقعیتی است که می‌توان مسایل اختلافی و متعارض را از هم تشخیص داد و بسته به واکنش رقیب، تاکتیک‌های جدید به کار گرفت. یادمان باشد موفقیت دولت روحانی، کامیابی همه اعتدال‌گرایان، تحول‌خواهان و دوستداران عزت ایران بوده و ناکامی‌اش اصلاح‌طلبی را به انزوا برده و افراطیون را شاد می‌کند.
نگرانی از سرنوشت دولت تدبیر و امید را می‌توان گوشه چشم بسیاری از علاقه‌مندان به او دید. نگرانی از کارشکنی، نگرانی از ناکامی، نگرانی از پرپرشدن آمال و آرزوها، اینها دغدغه‌های کمی نیست. حسن روحانی در سال‌های آینده با چه مشکلاتی باید دست و پنجه نرم کند و آیا امکان تحقق برنامه‌های اصلاحی را دارد؟
به‌نظر می‌رسد دولت حسن روحانی در مواجهه با مخالفان با سه نوع مساله مواجه است که برای هریک از آنها باید فکری جداگانه کرده و برنامه‌ای تدارک ببیند:
مسایل اختلافی: مسایلی که مخالفان درباره‌اش اماواگر دارند اما در مجموع قابل حل و فصل و مصالحه است و به مذاکره و رایزنی برای پیشبرد امور نیاز دارد. مثلا سیاست‌های جدید وزارت ارتباطات در زمینه افزایش سرعت اینترنت و کاهش فیلترینگ یا توجه جدی به گسترش نهادهای غیردولتی، حتما نارضایتی‌هایی را در برخی سطوح ایجاد می‌کند.
اما این نارضایتی‌ها قابل حل بوده و با رفع نگرانی‌های متدینین و ارزشگرایان، می‌توان اوضاع حوزه مجازی و نهادهای مدنی را سر و سامان داد.
هرگونه رجزخوانی، تهدید و خط و نشان کشیدن در حوزه «مسایل اختلافی»، به حساسیت بیشتر طرف مقابل منجر شده و روند اصلاحی را ناکام می‌گذارد.
مسایل متعارض: دولت روحانی با مسایلی مواجه است که تحقق آنها با راهبردهای کلان مخالفان در تعارض بوده و امکان حل آن در کوتاه مدت وجود ندارد. درخصوص مسایل متعارض به جای سرشاخ‌شدن، ایجاد حساسیت و وقت تلف کردن بهتر است رسانه‌های همسو با دولت اعتدال به فرهنگ‌سازی و تقویت بسترهای فکری پرداخته و ایده‌آل‌های خود را برای جامعه تبیین کرده و بکوشند تا نشان دهند خواسته‌هایشان منجر به طرح مباحث ساختارشکنانه و غیرارزشی نشده و ثمراتی برای جامعه به همراه خواهد داشت.
مسایل مشترک: تا زمانی که مخالفان در وادی «چوب لای چرخ گذاشتن» نیفتند و با همین روحیه تعامل‌گرایانه کنونی پیش بروند، مسایل مشترک زیادی وجود دارد که حل آن خواسته دو طرف بوده و رفع گره‌ها می‌تواند منافع همه را تامین کند. به‌عنوان نمونه احیای سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، حل مساله انتقال پول بین داخل و خارج از کشور و گسترش بهره‌برداری از میدان‌های نفتی و گازی مشترک با دیگر کشورها از جمله مسایلی است که دغدغه همه جریانات و طیف‌های سیاسی بوده و در کلیات، مشکلی با آن وجود ندارد. می‌توان فهرست بلندبالایی از دغدغه‌ها و مواردی تهیه کرد که ارزش‌گرایان با آن مخالفتی نداشته و تحقق این خواسته‌ها هم به کشور کمک کرده و هم اینکه نیازی به رایزنی و جدل ندارد.
با این حال حل این مسایل مشترک یک اما و اگر جدی دارد که بی‌توجهی به آن، رفع همین گره‌های قابل فهم و بی‌دردسر را هم دشوار می‌کند؛ چنانکه اگر اصطکاک میان دولت روحانی و مخالفان افزایش یافته و موفقیت روحانی، تحقیر طرف مقابل تعبیر شده و کامیابی اصلاح‌طلبان با کوبیدن آنان همراه شود، مسایل مشترک و قابل حل کمرنگ شده و به مرور شاهد کارشکنی‌هایی برای عدم نتیجه‌بخشی اقدامات خواهیم بود.
اساسا طرف مقابل اگر احساس کنند موفقیت روحانی همچون پتکی بر سرشان کوبیده می‌شود آیا طبیعی نیست تلاش کنند که مانع بالا رفتن این پتک شوند؟
موفقیت دولت روحانی در حل مسایل مشترک بستگی مطلق به این دارد که همه خود را در این برد سهیم ببینند و از کامیابی اعتدال‌گرایان احساس سرافکندگی و خسران نداشته باشند.
در نهایت اینکه نتیجه بخشی همه این سناریوها و موفقیت در حل مسایل عنوان شده ارتباط مستقیم به بهره‌گیری از «هوش موقعیتی» توسط تحول‌خواهان دارد. هوش موقعیتی، توانایی درک یک محیط در حال تحول است. با بهره‌گیری از هوش موقعیتی است که می‌توان مسایل اختلافی و متعارض را از هم تشخیص داد و بسته به واکنش رقیب، تاکتیک‌های جدید به کار گرفت. یادمان باشد موفقیت دولت روحانی، کامیابی همه اعتدال‌گرایان، تحول‌خواهان و دوستداران عزت ایران بوده و ناکامی‌اش اصلاح‌طلبی را به انزوا برده و افراطیون را شاد می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.