|

سفره تکانی

انگور‌ترشی‌های ما زنان

ناستین مجابی: نويسنده

اغلب شما انگوری به اسم شاهانی را احتمالا می‌شناسید یا حداقل اسمش را شنیده‌اید. انگوری است سیاه‌رنگ، شیرین، مقوی و گرمازا. بهترین نوعش در باغات قزوین به عمل می‌آید. نوع پیکامی آن بهترین نوع شاهانی است که دانه‌های کشیده‌تری دارد و سفت‌تر و شیرین‌تر است و پوست نازک‌تری دارد. شهریورماه، فصل خرید این انگور است. قزوینی‌ها این انگور را شفابخش می‌دانند و اعتقاد دارند که آب‌انگور شانی- که قزوینی‌ها به آن اطلاق می‌کنند- استخوان شکسته را جوش می‌دهد. هر سال پدرم چند سبد از بهترین شاهانی را می‌خرید. بخشی برای خوردن و اضافه‌اش برای درست کردن گِله‌ترشی. کار مامان شروع می‌شد. خوشه‌های انگور را یکی‌یکی در دست می‌گرفت و با قیچی کوچکی کشمش‌ها یا شاخه‌های خشک و زوایدش را می‌چید و تمیز می‌کرد و سپس آن را توی خمره سفالی بزرگی بدون شسته شدن روی هم می‌چید. می‌گفت اگر بشوییم، گله‌ترشی خراب می‌شود. سپس روی آن را سرکه می‌ریخت و سر خم را گچ می‌گرفت تا 40 روز. پاییز وقت باز کردن خم بود. اول یک مقدار به تست پدر می‌رسید و اگر خوب و ترد بود هم خودمان می‌خوردیم و هم تعارف می‌دادیم. پدر می‌گفت: اگر خوب شده به دلیل این است که بهترین انگور را خریده‌ام و سهم مامان در درست کردن آن را زیرسبیلی رد می‌کرد. مامان هم می‌خندید. به این نوع تعارف‌ها! عادت داشت. آن سال ماه رمضان افتاده بود به آذرماه و هوا سرد بود. هر سال مامان افطاری مفصلی می‌داد. حدود 60-50 نفری را دعوت می‌کرد. همراه دسر مشکوفی و ترحلوا و شیربرنج چند دیس بزرگ از گله‌ترشی معروفش را آورد. آب آن را در پارچ‌های سفیدرنگ ریخت. رنگ آب‌انگور به قدری شفاف و خوشرنگ بود که بعضی از مردان به سائقه، بسیار از آن نوشیدند و یاد ایام جوانی کردند. انگورها هم مثل برق چپو شد. همه می‌دانستند که معجون است و قوت دارد. گرمای ناشی از آب‌انگور که شیرین و خوشمزه بود و گله‌ترشی همه را سرحال آورد و به منازل خود بازگشتند. بعدا مامان از چند نفر شنید که گفته بودند چی بود به خورد ما دادی ما را حسابی گرفت. مردان خوشحال از شنگولی آن شب‌شان دهان‌شان را آب کشیده بودند و دوباره خواهان آب‌انگور شده بودند. مامان قسم خورده بود که مثل هر سال درست کرده است و خیال‌شان راحت باشد که سرکه‌اش را خودش درست کرده و نمک دارد و روزه‌شان حلال است. مامان در جواب که می‌پرسیدند چی کردی که اینقدر خوشمزه شده است و خوشرنگ، لبخندی می‌زد و می‌گفت والله هیچ کار عین هر سال گذاشتم، اما اگر موقع پرسیدن سوال پدر حضور داشت، بلافاصله می‌گفت: از کسی بپرسید که این انگور را خریده. پیکامی امسال دمی و خشک بود و ورای انگورهای هر سال بود. حالا خاطره آن شب را همه به یاد دارند. با یادآوری آن شب هر کسی که از آن معجون خورده یک خدابیامرزی برایش می‌فرستند و اضافه می‌کنند که دستش خوب بود هرچه درست می‌کرد عالی بود.

اغلب شما انگوری به اسم شاهانی را احتمالا می‌شناسید یا حداقل اسمش را شنیده‌اید. انگوری است سیاه‌رنگ، شیرین، مقوی و گرمازا. بهترین نوعش در باغات قزوین به عمل می‌آید. نوع پیکامی آن بهترین نوع شاهانی است که دانه‌های کشیده‌تری دارد و سفت‌تر و شیرین‌تر است و پوست نازک‌تری دارد. شهریورماه، فصل خرید این انگور است. قزوینی‌ها این انگور را شفابخش می‌دانند و اعتقاد دارند که آب‌انگور شانی- که قزوینی‌ها به آن اطلاق می‌کنند- استخوان شکسته را جوش می‌دهد. هر سال پدرم چند سبد از بهترین شاهانی را می‌خرید. بخشی برای خوردن و اضافه‌اش برای درست کردن گِله‌ترشی. کار مامان شروع می‌شد. خوشه‌های انگور را یکی‌یکی در دست می‌گرفت و با قیچی کوچکی کشمش‌ها یا شاخه‌های خشک و زوایدش را می‌چید و تمیز می‌کرد و سپس آن را توی خمره سفالی بزرگی بدون شسته شدن روی هم می‌چید. می‌گفت اگر بشوییم، گله‌ترشی خراب می‌شود. سپس روی آن را سرکه می‌ریخت و سر خم را گچ می‌گرفت تا 40 روز. پاییز وقت باز کردن خم بود. اول یک مقدار به تست پدر می‌رسید و اگر خوب و ترد بود هم خودمان می‌خوردیم و هم تعارف می‌دادیم. پدر می‌گفت: اگر خوب شده به دلیل این است که بهترین انگور را خریده‌ام و سهم مامان در درست کردن آن را زیرسبیلی رد می‌کرد. مامان هم می‌خندید. به این نوع تعارف‌ها! عادت داشت. آن سال ماه رمضان افتاده بود به آذرماه و هوا سرد بود. هر سال مامان افطاری مفصلی می‌داد. حدود 60-50 نفری را دعوت می‌کرد. همراه دسر مشکوفی و ترحلوا و شیربرنج چند دیس بزرگ از گله‌ترشی معروفش را آورد. آب آن را در پارچ‌های سفیدرنگ ریخت. رنگ آب‌انگور به قدری شفاف و خوشرنگ بود که بعضی از مردان به سائقه، بسیار از آن نوشیدند و یاد ایام جوانی کردند. انگورها هم مثل برق چپو شد. همه می‌دانستند که معجون است و قوت دارد. گرمای ناشی از آب‌انگور که شیرین و خوشمزه بود و گله‌ترشی همه را سرحال آورد و به منازل خود بازگشتند. بعدا مامان از چند نفر شنید که گفته بودند چی بود به خورد ما دادی ما را حسابی گرفت. مردان خوشحال از شنگولی آن شب‌شان دهان‌شان را آب کشیده بودند و دوباره خواهان آب‌انگور شده بودند. مامان قسم خورده بود که مثل هر سال درست کرده است و خیال‌شان راحت باشد که سرکه‌اش را خودش درست کرده و نمک دارد و روزه‌شان حلال است. مامان در جواب که می‌پرسیدند چی کردی که اینقدر خوشمزه شده است و خوشرنگ، لبخندی می‌زد و می‌گفت والله هیچ کار عین هر سال گذاشتم، اما اگر موقع پرسیدن سوال پدر حضور داشت، بلافاصله می‌گفت: از کسی بپرسید که این انگور را خریده. پیکامی امسال دمی و خشک بود و ورای انگورهای هر سال بود. حالا خاطره آن شب را همه به یاد دارند. با یادآوری آن شب هر کسی که از آن معجون خورده یک خدابیامرزی برایش می‌فرستند و اضافه می‌کنند که دستش خوب بود هرچه درست می‌کرد عالی بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.