نیازمند تغییر تفکر هستیم نه ایجاد ساختار جدید
رضا حاجکریم-عضو هیئتمدیره فدراسیون صنعت آب
در کشور، ساختار کم نداریم. اصولا یکی از خصوصیات تفکر دولتی این است که برای هر موضوعی نیاز به ساختار جدید دارد. اگر موقعیت موجود را در نظر بگیریم که خاورمیانه در افق 2050 به حدود 60 درصد آب، بیش از آنچه امروز در اختیار دارد، نیاز خواهد داشت، به این نتیجه میرسیم که در سطح کشور، به جای ساختار جدید نیازمند گفتوگوی ملی بر پایه آب هستیم. اتفاقاتی که تاکنون در حوزه آب افتاده است، حتی در 50 سال اخیر، بهخصوص بعد از دوره اصلاحات ارضی و اتفاقات آن مقطع، تصمیمگیری بدون حضور همه ذینفعان بوده است. دولت بهمثابه نهاد حاکمیت تصمیمگیری کرده است. بدون اینکه ذینفعان شامل کشاورزان، تشکلهای زیستمحیطی، زنجیرههای صنعت آب و فعالان این صنف را در تصمیمگیریها مشارکت دهد. نتیجهاش این شده که امروز گروهی، گروه دیگر را به فعالیتهای سدسازی متهم میکند و در مقابل نیز گروهی متهم به عدم درک واقعیت میشوند. در چنین شرایطی این گفتمان شکل نمیگیرد. تشکیل وزارتخانه اگر بتواند این گفتمان ملی را شکل دهد و ما را به سمت گفتمان خوب با رعایت اصول حکمرانی مناسب سوق دهد، امر بسیار مبارکی است. اما با توجه به وضعیت برداشت از ذخایر استاتیک آب، دیگر فرصت اشتباه مجدد نداریم. درحالحاضر ساختاری مثل شورای عالی آب داریم اما در شورای عالی آب، همه ذینفعان حضور ندارند. به همین خاطر نمیتوانيد کشاورز را به مصرف بیش از حد آب متهم کنید. حتما کشاورزان برای این مطلب پاسخهایی دارند. حتما میگویند با کدام منابع مالی باید به سراغ سیستمهای مدرن کشاورزی بروند. همه این حرفها باید یکپارچه بررسی شود و مدیریت بههمپیوسته منابع آب در کشور ایجاد شود. عدم مدیریت یکپارچه سبب شده پروژههای سدسازی در مظان اتهام قرار بگیرند، درصورتیکه وقتی یک سازه ساخته میشود، روز اول مهندس مشاور سد، حقابه زیستمحیطی را محاسبه کرده است. حقابه کشاورزی و مقدار قابل بهرهبرداری برای شرب و صنعت هم محاسبه شده است اما به دلیل اینکه در تخصیصها و تصمیمگیریهای کلان شورای عالی آب، مجموعههایی نظیر تشکلهای خصوصی کشاورزی و صنعت آب حضور ندارند، تصمیمات پشت درهای بسته اتخاذ میشود. همیشه از حقابه محیط زیست صرفنظر میشود و وضعیت تالابها و دریاچههای ما به شرایط امروز میرسد. بنابراین، ایجاد یک ساختار جدید، شرط لازم و کافی نیست. مهم انگیزه و تفکر پشت ماجراست که میتواند مسائل را سامان دهد. اگر با همین ساختارهای اداری موجود، تفکر گفتمان ملی بر پایه آب شکل بگیرد، میتوان برای حل همه مشکلات برنامهریزی کرد. اما اگر وزارتخانه عریض و طویلی شکل بگیرد و ساختارهای استانی، استخدام پرسنل و هزینههای گزاف بزرگشدن دولت به کشور تحمیل شود، در مقابل، گفتمان نباشد، یک چرخ پنجم به سیستم اضافه و مشکلات را بیشتر کردهایم.
در کشور، ساختار کم نداریم. اصولا یکی از خصوصیات تفکر دولتی این است که برای هر موضوعی نیاز به ساختار جدید دارد. اگر موقعیت موجود را در نظر بگیریم که خاورمیانه در افق 2050 به حدود 60 درصد آب، بیش از آنچه امروز در اختیار دارد، نیاز خواهد داشت، به این نتیجه میرسیم که در سطح کشور، به جای ساختار جدید نیازمند گفتوگوی ملی بر پایه آب هستیم. اتفاقاتی که تاکنون در حوزه آب افتاده است، حتی در 50 سال اخیر، بهخصوص بعد از دوره اصلاحات ارضی و اتفاقات آن مقطع، تصمیمگیری بدون حضور همه ذینفعان بوده است. دولت بهمثابه نهاد حاکمیت تصمیمگیری کرده است. بدون اینکه ذینفعان شامل کشاورزان، تشکلهای زیستمحیطی، زنجیرههای صنعت آب و فعالان این صنف را در تصمیمگیریها مشارکت دهد. نتیجهاش این شده که امروز گروهی، گروه دیگر را به فعالیتهای سدسازی متهم میکند و در مقابل نیز گروهی متهم به عدم درک واقعیت میشوند. در چنین شرایطی این گفتمان شکل نمیگیرد. تشکیل وزارتخانه اگر بتواند این گفتمان ملی را شکل دهد و ما را به سمت گفتمان خوب با رعایت اصول حکمرانی مناسب سوق دهد، امر بسیار مبارکی است. اما با توجه به وضعیت برداشت از ذخایر استاتیک آب، دیگر فرصت اشتباه مجدد نداریم. درحالحاضر ساختاری مثل شورای عالی آب داریم اما در شورای عالی آب، همه ذینفعان حضور ندارند. به همین خاطر نمیتوانيد کشاورز را به مصرف بیش از حد آب متهم کنید. حتما کشاورزان برای این مطلب پاسخهایی دارند. حتما میگویند با کدام منابع مالی باید به سراغ سیستمهای مدرن کشاورزی بروند. همه این حرفها باید یکپارچه بررسی شود و مدیریت بههمپیوسته منابع آب در کشور ایجاد شود. عدم مدیریت یکپارچه سبب شده پروژههای سدسازی در مظان اتهام قرار بگیرند، درصورتیکه وقتی یک سازه ساخته میشود، روز اول مهندس مشاور سد، حقابه زیستمحیطی را محاسبه کرده است. حقابه کشاورزی و مقدار قابل بهرهبرداری برای شرب و صنعت هم محاسبه شده است اما به دلیل اینکه در تخصیصها و تصمیمگیریهای کلان شورای عالی آب، مجموعههایی نظیر تشکلهای خصوصی کشاورزی و صنعت آب حضور ندارند، تصمیمات پشت درهای بسته اتخاذ میشود. همیشه از حقابه محیط زیست صرفنظر میشود و وضعیت تالابها و دریاچههای ما به شرایط امروز میرسد. بنابراین، ایجاد یک ساختار جدید، شرط لازم و کافی نیست. مهم انگیزه و تفکر پشت ماجراست که میتواند مسائل را سامان دهد. اگر با همین ساختارهای اداری موجود، تفکر گفتمان ملی بر پایه آب شکل بگیرد، میتوان برای حل همه مشکلات برنامهریزی کرد. اما اگر وزارتخانه عریض و طویلی شکل بگیرد و ساختارهای استانی، استخدام پرسنل و هزینههای گزاف بزرگشدن دولت به کشور تحمیل شود، در مقابل، گفتمان نباشد، یک چرخ پنجم به سیستم اضافه و مشکلات را بیشتر کردهایم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.