والدگری از نقش تا واقعیت
نیلوفر عابدینی.پژوهشگر مؤسسه .مطالعات کودکی مدرس
ازدواج فارغ از مسائل عاطفی مربوط به آن، پذیرش یک مسئولیت است و دیر یا زود با بچهدارشدن، این احساس مسئولیت به بالندگی و تکامل میرسد و در این مرحله علاوهبر پذیرش مسئولیت جدید، متوجه زحماتی میشویم که والدین ما نیز در بهثمررساندن ما متحمل شدهاند. با تأملی در فرهنگ ارتباطی میان زن و شوهر و فرزندان این حقیقت آشکار میشود که ما بیشتر از آنکه فهم جایگاه خود را در مقام والدین یا به صورت مجزا در مقام مادر یا پدر درک کرده باشیم، از تقلید استفاده میکنیم و از نسخههای بدون پشتوانه آن بهره میگیریم. در این میان افراد اندکی وجود دارند که با استفاده از مطالب کتابهای روانشناسی و تربیتی به «فرزندپروری» میپردازند، ولی آیا به قول معروف «کتاب بزرگکردن کودکان» میتواند چارهساز باشد و از بروز مشکلات احتمالی آینده پیشگیری کند؟
اغلب والدین در بدو بچهدارشدن در پی آرزوهای دورودرازی برای کودکان خود هستند، ولی نمیدانند که فرزندپروری و والدگری سفری طولانی است که دارای پیچوخمهای زیاد و بیراهههای بیشمار است. در مسیر تربیت، صِرف توجه به تابلوهای راهنما کافی نیست، چراکه دانستن چند نظریه در فرزندپروری، میتواند مشکلاتی از نوع دیگر ایجاد کند. والدگری یک مهارت است و مهارت مستلزم یادگیری و آموزش؛ بنابراین والدگری استادانه در هر دوره از رشد کودک، در پی آموختن و بهرهگیری از چند مؤلفه اتفاق میافتد که یکی از ارکان آن درک تفاوت هر کودک با کودک دیگر است. والدین کمتجربه و رؤیاپرداز در جستوجوی بهترینها در جایی خارج از مرزهای توانایی فرزند خود هستند، درصورتیکه این بهترین در خودِ کودک نهفته است و با پرورش بهینه و شناخت تواناییها و استعدادهای منحصربهفرد او برای شدن و شکفتهشدن، میسر میشود. به منظور ایجاد فضای امن والدگری برای پدران و مادران، نیاز نیست به افقهای دور و دستنیافتنی بنگریم. ما با تربیت مربیان آگاه و کاردان و نیز والدین مؤثر و واقعنگر میتوانیم فضاهای خالی بین نظریههای تربیتی و راهکارهای مؤثر برای پرورش نسلها را بهخوبی
پر کنیم. برای ایجاد چنین بستری، کافی است والدین واقف باشند که والدگری صرفا پرداختن به نیازهای بیولوژیکی نیست، گرچه کودک در سالهای نخست برای عبور موفق از برخی مرزهای پرخطر و تقویت قوای جسمانی، نیاز به تغذیه مناسب دارد، اما متأسفانه در فرهنگ فرزندپروری عموم مردم، کودک چاق بهعنوان یک کودک سالم در نظر گرفته میشود و کودک متوسطاندام با وضعیت بالینی سالم خیلی درخور توجه قرار نمیگیرد. آموزش والدین و آگاهسازی آنان نسبت به وظایف والدگری، علاوه بر رشد همهجانبه جامعه، بهعنوان یکی از استلزامات توسعه باید مورد مداقه قرار گیرد. امروزه جامعه ما برای حرکت در این مسیر راههای نرفته زیادی دارد. آموزش پیش از دبستان در کشور، باید بهطور اصولی، به این مهم بپردازد و برای آموزش والدگری و تربیت والدین مؤثر و آگاه برنامهریزی کند، یکبار برای همیشه باید بپذیریم که مرکز آموزش پیشدبستانی، محل تربیت کودک است، نه مراکزی صرف برای نگهداری کودکان.
ازدواج فارغ از مسائل عاطفی مربوط به آن، پذیرش یک مسئولیت است و دیر یا زود با بچهدارشدن، این احساس مسئولیت به بالندگی و تکامل میرسد و در این مرحله علاوهبر پذیرش مسئولیت جدید، متوجه زحماتی میشویم که والدین ما نیز در بهثمررساندن ما متحمل شدهاند. با تأملی در فرهنگ ارتباطی میان زن و شوهر و فرزندان این حقیقت آشکار میشود که ما بیشتر از آنکه فهم جایگاه خود را در مقام والدین یا به صورت مجزا در مقام مادر یا پدر درک کرده باشیم، از تقلید استفاده میکنیم و از نسخههای بدون پشتوانه آن بهره میگیریم. در این میان افراد اندکی وجود دارند که با استفاده از مطالب کتابهای روانشناسی و تربیتی به «فرزندپروری» میپردازند، ولی آیا به قول معروف «کتاب بزرگکردن کودکان» میتواند چارهساز باشد و از بروز مشکلات احتمالی آینده پیشگیری کند؟
اغلب والدین در بدو بچهدارشدن در پی آرزوهای دورودرازی برای کودکان خود هستند، ولی نمیدانند که فرزندپروری و والدگری سفری طولانی است که دارای پیچوخمهای زیاد و بیراهههای بیشمار است. در مسیر تربیت، صِرف توجه به تابلوهای راهنما کافی نیست، چراکه دانستن چند نظریه در فرزندپروری، میتواند مشکلاتی از نوع دیگر ایجاد کند. والدگری یک مهارت است و مهارت مستلزم یادگیری و آموزش؛ بنابراین والدگری استادانه در هر دوره از رشد کودک، در پی آموختن و بهرهگیری از چند مؤلفه اتفاق میافتد که یکی از ارکان آن درک تفاوت هر کودک با کودک دیگر است. والدین کمتجربه و رؤیاپرداز در جستوجوی بهترینها در جایی خارج از مرزهای توانایی فرزند خود هستند، درصورتیکه این بهترین در خودِ کودک نهفته است و با پرورش بهینه و شناخت تواناییها و استعدادهای منحصربهفرد او برای شدن و شکفتهشدن، میسر میشود. به منظور ایجاد فضای امن والدگری برای پدران و مادران، نیاز نیست به افقهای دور و دستنیافتنی بنگریم. ما با تربیت مربیان آگاه و کاردان و نیز والدین مؤثر و واقعنگر میتوانیم فضاهای خالی بین نظریههای تربیتی و راهکارهای مؤثر برای پرورش نسلها را بهخوبی
پر کنیم. برای ایجاد چنین بستری، کافی است والدین واقف باشند که والدگری صرفا پرداختن به نیازهای بیولوژیکی نیست، گرچه کودک در سالهای نخست برای عبور موفق از برخی مرزهای پرخطر و تقویت قوای جسمانی، نیاز به تغذیه مناسب دارد، اما متأسفانه در فرهنگ فرزندپروری عموم مردم، کودک چاق بهعنوان یک کودک سالم در نظر گرفته میشود و کودک متوسطاندام با وضعیت بالینی سالم خیلی درخور توجه قرار نمیگیرد. آموزش والدین و آگاهسازی آنان نسبت به وظایف والدگری، علاوه بر رشد همهجانبه جامعه، بهعنوان یکی از استلزامات توسعه باید مورد مداقه قرار گیرد. امروزه جامعه ما برای حرکت در این مسیر راههای نرفته زیادی دارد. آموزش پیش از دبستان در کشور، باید بهطور اصولی، به این مهم بپردازد و برای آموزش والدگری و تربیت والدین مؤثر و آگاه برنامهریزی کند، یکبار برای همیشه باید بپذیریم که مرکز آموزش پیشدبستانی، محل تربیت کودک است، نه مراکزی صرف برای نگهداری کودکان.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.