|

نقد و نقبي بر 18 سال سابقه خانه تئاتر

جايگاه فراموش‌شده

سارا عابدي

خانه تئاتر تنها تشکل تئاتري مهم است، اما، نه خودش را باور دارد و نه باورش دارند.خانه تئاتر تنها تشکل موجود هنرمندان حوزه تئاﺗﺮ محسوب مي‌شود که اخيرا با عملکرد خود جايگاهش را فراموش کرده، به ظاهر تعهدات صنفي اين تشکل، رنگ باخته و به محفلي براي دورهمي‌هاي انتخاباتي انجمن‌ها و مجامع عمومي تکراري، تبديل شده است.صنف يا رسته، انجمني است که از سوي گروهي از افراد داراي يک حرفه و پيشه تشکيل مي‌شود تا از اين راه به بهبود کيفيت و بالابردن سطح کيفي زيرمجموعه‌ها، در کنار تعيين تدابيري براي مقابله با تخلفات و همچنين انجام وظيفه اطلاع‌رساني درباره اتفاقات حوزه‌هاي مرتبط با حرفه موردنظر، ياري رساند. مؤسسه فرهنگي- هنري خانه تئاتر در زمستان سال 78 ازسوي عده‌اي از هنرمندان و مسئولان وقت تئاتري پايه‌گذاري شد. هيئت مؤسس خانه تئاتر براي تدوين اساسنامه عبارت بودند از: 1- مجيد شريف‌خدايي 2- ايرج راد 3- اصغر همت 4- آتيلا پسياني 5- حسن قرائي. اين هيئت مؤسس پس از عضوگيري موقت خانه تئاتر، در جلسه مجمع عمومي که به منظور تصويب اساسنامه و انتخابات هيئت‌مديره موقت خانه تئاتر برگزار شد، ادامه فعاليت اين تشکيلات صنفي را به آن هيئت‌مديره واگذار کرد. بر اساس اين تصميم‌گيري مجمع عمومي، هيئت مديره موقت شش‌ماه فرصت داشت تا اشکالات و ايرادات اساسنامه را برطرف كرده و پس از برگزاري مجمع عمومي فوق‌العاده، اين اساسنامه را به تأييد نهايي اعضاي خانه تئاتر برساند. هيئت‌مديره موقت با برگزاري اين مجمع عمومي در مهرماه 79 پس از تأييد نهايي اساسنامه خانه تئاتر ازسوي اکثريت اعضاي حاضر در مجمع، نخستين هيئت‌مديره خانه تئاتر را به مدت دو سال برگزيد. در اين انتخابات، ايرج راد، آتيلا پسياني، اصغر همت، دکتر محمدرضا خاکي، بهزاد فراهاني، بهروز غريب‌پور، رؤيا تيموريان، داوود فتحعلي‌بيگي، دکتر فرشيد ابراهيميان و داوود آريا، به‌ترتيب به‌عنوان هفت عضو هيئت‌مديره، دو عضو علي‌البدل هيئت‌مديره، بازرس و بازرس علي‌البدل خانه تئاتر انتخاب شدند و امور اين نهاد صنفي را به آنها سپردند. اين هيئت‌مديره پس از انتخابات و کسب مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، خانه تئاتر را در اداره ثبت شرکت‌ها به ثبت رساندند و سپس مقدمات هشت انجمن صنفي تئاتر را شامل: انجمن بازيگران، کارگردانان، نمايش‌نامه‌نويسان، منتقدان، نمايشگران عروسکي، طراحان صحنه و لباس، کارکنان و طراحان فني و هنري و انجمن تئاتر خياباني را فراهم کردند که به همت تعدادي از اعضاي اين انجمن‌ها تأسيس شد. در اساسنامه، تشکيل 11 صنف پيش‌بيني شده است که اکثر اين صنوف با تدوين اساسنامه و تشکيل مجمع عمومي و انتخاب هيئت‌مديره کار خود را آغاز کردند و درحال‌حاضر خانه تئاتر داراي 14 صنف است. در ابتداي عضوگيري، از تمام کساني‌ که در حوزه تئاتر فعاليت داشتند، دعوت به عمل آمد و با هر تعداد ﺭﺯﻭﻣﻪ، عضو انجمن‌هاي مختلف اين خانه شدند. حال با اين گستردگي کميت اعضا، خواسته‌هاي بدنه که همان اعضاست، به‌مراتب گسترده‌تر و توقعات نيز بيشتر شده است. با توجه به اين گسترش و حجم زياد خروجي دانشگاه‌ها و نبود فضاي کار، از يک طرف به درخواست عضويت اين خانه افزوده شده ، اما از طرفي با خارج‌شدن تعداد زيادي از اعضاي کارکشته و قديمي، اين احتمال مي‌رود که اين خانه جاي خود را به افراد تازه‌وارد بي‌تجربه واگذارد كه در اين صورت ضربه‌اي مهلک و جبران‌ناپذير به پايه‌هايي که به‌سختي بنيان گذاشته شده، وارد خواهد شد. هرچند تاکنون حضور هميشگي تعدادي از هيئت‌مديره‌ها که حس مالک و صاحب اين خانه را دارند، عده‌اي را نيز از خانه دور کرده است.حال بعد از گذشت 18سال از تأسيس خانه تئاتر، با وجود تنها تشکل موجود تئاتري‌ها، با طيف گسترده‌اي از اعضا، بودونبود اين خانه هيچ تأثيري بر اتفاقات مهم تئاتري مانند جشنواره بين‌المللي تئاتر فجر، حضور نماينده در مرکز هنرهاي نمايشي و... ندارد که هيچ، گاهي مواقع با خشم و غضب هم به اين خانه مي‌نگرند.خواسته اعضاي دلسوز و با اخلاق و شعور اجتماعي، اين است که خانه تئاتر با اعتباربخشي به اعضا، و هويت خود، در تصميمات و اتفاقات مهم تئاتري به وزنه مهمي تبديل شود، اما با نگاهي به عملکرد اين خانه، پس روي است که روزبه‌روز به عقب گام برداشته و جايگاه اصلي خود را به عده‌اي براي مسائلي ديگر محول کرده است. همچنين در بعضي مواقع نيز نقش اصلي خود را که جلوگيري از تخلفات بي‌قانوني در حوزه تئاتر کشوري و دفاع از حضور تئاتر به‌عنوان هنري واجب و لازم‌الاجرا در قانون اساسي کشور و پيشنهاد پذيرش تئاﺗﺮ در فهرست شغل‌هاي رسمي وزارت کار است را فراموش کرده و تنها به قضاوت و داوري دعواهاي بين هنرمندان پرداخته است.

خانه تئاتر تنها تشکل تئاتري مهم است، اما، نه خودش را باور دارد و نه باورش دارند.خانه تئاتر تنها تشکل موجود هنرمندان حوزه تئاﺗﺮ محسوب مي‌شود که اخيرا با عملکرد خود جايگاهش را فراموش کرده، به ظاهر تعهدات صنفي اين تشکل، رنگ باخته و به محفلي براي دورهمي‌هاي انتخاباتي انجمن‌ها و مجامع عمومي تکراري، تبديل شده است.صنف يا رسته، انجمني است که از سوي گروهي از افراد داراي يک حرفه و پيشه تشکيل مي‌شود تا از اين راه به بهبود کيفيت و بالابردن سطح کيفي زيرمجموعه‌ها، در کنار تعيين تدابيري براي مقابله با تخلفات و همچنين انجام وظيفه اطلاع‌رساني درباره اتفاقات حوزه‌هاي مرتبط با حرفه موردنظر، ياري رساند. مؤسسه فرهنگي- هنري خانه تئاتر در زمستان سال 78 ازسوي عده‌اي از هنرمندان و مسئولان وقت تئاتري پايه‌گذاري شد. هيئت مؤسس خانه تئاتر براي تدوين اساسنامه عبارت بودند از: 1- مجيد شريف‌خدايي 2- ايرج راد 3- اصغر همت 4- آتيلا پسياني 5- حسن قرائي. اين هيئت مؤسس پس از عضوگيري موقت خانه تئاتر، در جلسه مجمع عمومي که به منظور تصويب اساسنامه و انتخابات هيئت‌مديره موقت خانه تئاتر برگزار شد، ادامه فعاليت اين تشکيلات صنفي را به آن هيئت‌مديره واگذار کرد. بر اساس اين تصميم‌گيري مجمع عمومي، هيئت مديره موقت شش‌ماه فرصت داشت تا اشکالات و ايرادات اساسنامه را برطرف كرده و پس از برگزاري مجمع عمومي فوق‌العاده، اين اساسنامه را به تأييد نهايي اعضاي خانه تئاتر برساند. هيئت‌مديره موقت با برگزاري اين مجمع عمومي در مهرماه 79 پس از تأييد نهايي اساسنامه خانه تئاتر ازسوي اکثريت اعضاي حاضر در مجمع، نخستين هيئت‌مديره خانه تئاتر را به مدت دو سال برگزيد. در اين انتخابات، ايرج راد، آتيلا پسياني، اصغر همت، دکتر محمدرضا خاکي، بهزاد فراهاني، بهروز غريب‌پور، رؤيا تيموريان، داوود فتحعلي‌بيگي، دکتر فرشيد ابراهيميان و داوود آريا، به‌ترتيب به‌عنوان هفت عضو هيئت‌مديره، دو عضو علي‌البدل هيئت‌مديره، بازرس و بازرس علي‌البدل خانه تئاتر انتخاب شدند و امور اين نهاد صنفي را به آنها سپردند. اين هيئت‌مديره پس از انتخابات و کسب مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، خانه تئاتر را در اداره ثبت شرکت‌ها به ثبت رساندند و سپس مقدمات هشت انجمن صنفي تئاتر را شامل: انجمن بازيگران، کارگردانان، نمايش‌نامه‌نويسان، منتقدان، نمايشگران عروسکي، طراحان صحنه و لباس، کارکنان و طراحان فني و هنري و انجمن تئاتر خياباني را فراهم کردند که به همت تعدادي از اعضاي اين انجمن‌ها تأسيس شد. در اساسنامه، تشکيل 11 صنف پيش‌بيني شده است که اکثر اين صنوف با تدوين اساسنامه و تشکيل مجمع عمومي و انتخاب هيئت‌مديره کار خود را آغاز کردند و درحال‌حاضر خانه تئاتر داراي 14 صنف است. در ابتداي عضوگيري، از تمام کساني‌ که در حوزه تئاتر فعاليت داشتند، دعوت به عمل آمد و با هر تعداد ﺭﺯﻭﻣﻪ، عضو انجمن‌هاي مختلف اين خانه شدند. حال با اين گستردگي کميت اعضا، خواسته‌هاي بدنه که همان اعضاست، به‌مراتب گسترده‌تر و توقعات نيز بيشتر شده است. با توجه به اين گسترش و حجم زياد خروجي دانشگاه‌ها و نبود فضاي کار، از يک طرف به درخواست عضويت اين خانه افزوده شده ، اما از طرفي با خارج‌شدن تعداد زيادي از اعضاي کارکشته و قديمي، اين احتمال مي‌رود که اين خانه جاي خود را به افراد تازه‌وارد بي‌تجربه واگذارد كه در اين صورت ضربه‌اي مهلک و جبران‌ناپذير به پايه‌هايي که به‌سختي بنيان گذاشته شده، وارد خواهد شد. هرچند تاکنون حضور هميشگي تعدادي از هيئت‌مديره‌ها که حس مالک و صاحب اين خانه را دارند، عده‌اي را نيز از خانه دور کرده است.حال بعد از گذشت 18سال از تأسيس خانه تئاتر، با وجود تنها تشکل موجود تئاتري‌ها، با طيف گسترده‌اي از اعضا، بودونبود اين خانه هيچ تأثيري بر اتفاقات مهم تئاتري مانند جشنواره بين‌المللي تئاتر فجر، حضور نماينده در مرکز هنرهاي نمايشي و... ندارد که هيچ، گاهي مواقع با خشم و غضب هم به اين خانه مي‌نگرند.خواسته اعضاي دلسوز و با اخلاق و شعور اجتماعي، اين است که خانه تئاتر با اعتباربخشي به اعضا، و هويت خود، در تصميمات و اتفاقات مهم تئاتري به وزنه مهمي تبديل شود، اما با نگاهي به عملکرد اين خانه، پس روي است که روزبه‌روز به عقب گام برداشته و جايگاه اصلي خود را به عده‌اي براي مسائلي ديگر محول کرده است. همچنين در بعضي مواقع نيز نقش اصلي خود را که جلوگيري از تخلفات بي‌قانوني در حوزه تئاتر کشوري و دفاع از حضور تئاتر به‌عنوان هنري واجب و لازم‌الاجرا در قانون اساسي کشور و پيشنهاد پذيرش تئاﺗﺮ در فهرست شغل‌هاي رسمي وزارت کار است را فراموش کرده و تنها به قضاوت و داوري دعواهاي بين هنرمندان پرداخته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.