|

نخبگان را بر زمين مي‌كوبيم

کریم ارغنده‌پور

ما به نخبگان‌مان به شكل سرمايه‌هاى اجتماعى نگاه نمى‌كنيم. به چشم برهم‌زدنى و به بهانه‌اى يك شخصيت علمى ‌يا سياسى و اجتماعي را بر زمين مى‌كوبيم و خدا مى‌داند كه او چگونه توانايى برخاستن خواهد يافت. وقتى سرمايه‌ى اجتماعى شكل گرفت، موضوع فقط شخصى نيست. با افزايش اين سرمايه، همه‌ جامعه سود مى‌برد و از سقوط آن همه‌ جامعه زيان مى‌بيند، سهل است كه به همين دليل انتظار است اين سرمايه‌ها هم از سوى جامعه و هم نهاد قدرت بيشتر حمايت شوند، ولى زهى تأسف كه نه‌تنها كمتر حمايتى هست، بلكه تمام عوامل براى تخريب، گويى فراهم‌تر است. به همه‌ حذف و رد‌ها توجه كنيد. جامعه كاملا با آنها آشناست. به همين پاره خبرهاى مهم هفته‌هاى قبل نگاه كنيد كه البته اين خبرها به هفته‌هاى قبل محدود نيست و حتى در اطراف يك جناح سياسى يا پاره‌اى نويسنده‌ها، اساتيد، روزنامه‌نگاران، هنرمندان و... محدود نمى‌شود. باور اين است كه حجم و شدت اين تخريب‌ها از نيمه‌ صدارت دولتمرد پيشين شدت گرفته است. اگر اين احساس درست باشد همه -از هر صنف و تعلقى- از آن لطمه مى‌بينند. وقتى رسانه‌اى در سطوح فراگير و بزرگ به‌سادگى به افراد برجسته برچسب مى‌زند و آنها را گشاده‌دستانه با واژه‌هاى سنگين بر جايگاه اتهام مى‌نشاند، در نهان خود اخلاق مشابهى را در سطوح وسيع اجتماعى نهادينه مى‌كند. در دولت قبل وقتى فردى در سطوح عالى اجرائى ادبيات موسوم به بگم‌بگم را به كار مى‌گرفت سهل بود كه چنين ادبياتى در همان سطح باقى نماند و در دستگاه‌هاى مختلف هم رايج شود. تمام سخن اين است كه اگر ادبيات در سطوح عالى تنزل يافت، نمى‌توان انتظار داشت بازتابش در جامعه ديده نشود، اگر سطحى از خشونت پذيرفته شود، امكان كنترل آن در همان سطح وجود ندارد و پخش مى‌شود. اگر سرمايه‌هاى اجتماعى به‌راحتى تخريب شوند اين تخريب فقط در سطح خاصى باقى نمى‌ماند و قس على‌هذا. جايگزين اينها چيست؟ متأسفانه پاسخ چندان اميدواركننده نيست. هر جامعه‌اى به سرمايه‌هايش شناخته مى‌شود وقتى اين سرمايه‌ها در معرض آسيب‌هاى گوناگونند، چه بايد گفت؟! به كجا مى‌رويم چنين شتابان؟!

ما به نخبگان‌مان به شكل سرمايه‌هاى اجتماعى نگاه نمى‌كنيم. به چشم برهم‌زدنى و به بهانه‌اى يك شخصيت علمى ‌يا سياسى و اجتماعي را بر زمين مى‌كوبيم و خدا مى‌داند كه او چگونه توانايى برخاستن خواهد يافت. وقتى سرمايه‌ى اجتماعى شكل گرفت، موضوع فقط شخصى نيست. با افزايش اين سرمايه، همه‌ جامعه سود مى‌برد و از سقوط آن همه‌ جامعه زيان مى‌بيند، سهل است كه به همين دليل انتظار است اين سرمايه‌ها هم از سوى جامعه و هم نهاد قدرت بيشتر حمايت شوند، ولى زهى تأسف كه نه‌تنها كمتر حمايتى هست، بلكه تمام عوامل براى تخريب، گويى فراهم‌تر است. به همه‌ حذف و رد‌ها توجه كنيد. جامعه كاملا با آنها آشناست. به همين پاره خبرهاى مهم هفته‌هاى قبل نگاه كنيد كه البته اين خبرها به هفته‌هاى قبل محدود نيست و حتى در اطراف يك جناح سياسى يا پاره‌اى نويسنده‌ها، اساتيد، روزنامه‌نگاران، هنرمندان و... محدود نمى‌شود. باور اين است كه حجم و شدت اين تخريب‌ها از نيمه‌ صدارت دولتمرد پيشين شدت گرفته است. اگر اين احساس درست باشد همه -از هر صنف و تعلقى- از آن لطمه مى‌بينند. وقتى رسانه‌اى در سطوح فراگير و بزرگ به‌سادگى به افراد برجسته برچسب مى‌زند و آنها را گشاده‌دستانه با واژه‌هاى سنگين بر جايگاه اتهام مى‌نشاند، در نهان خود اخلاق مشابهى را در سطوح وسيع اجتماعى نهادينه مى‌كند. در دولت قبل وقتى فردى در سطوح عالى اجرائى ادبيات موسوم به بگم‌بگم را به كار مى‌گرفت سهل بود كه چنين ادبياتى در همان سطح باقى نماند و در دستگاه‌هاى مختلف هم رايج شود. تمام سخن اين است كه اگر ادبيات در سطوح عالى تنزل يافت، نمى‌توان انتظار داشت بازتابش در جامعه ديده نشود، اگر سطحى از خشونت پذيرفته شود، امكان كنترل آن در همان سطح وجود ندارد و پخش مى‌شود. اگر سرمايه‌هاى اجتماعى به‌راحتى تخريب شوند اين تخريب فقط در سطح خاصى باقى نمى‌ماند و قس على‌هذا. جايگزين اينها چيست؟ متأسفانه پاسخ چندان اميدواركننده نيست. هر جامعه‌اى به سرمايه‌هايش شناخته مى‌شود وقتى اين سرمايه‌ها در معرض آسيب‌هاى گوناگونند، چه بايد گفت؟! به كجا مى‌رويم چنين شتابان؟!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.