|

نخ‌های دور دلمه

ناستین مجابی

دو یا سه‌بار در تابستان دلمه برگ درست می‌کردیم. اولین دلمه را در سن پنج یا شش‌سالگی در خانه مادربزرگ خوردم که چفته‌بندی بزرگی داشت. درخت مو بر سراسر حوض مستطیل‌شکل خانه سایه‌بان بود و انگور عسگری می‌داد.
پدربزرگ در جوانی نشای آن را از باغ پدرش در مصلا به خانه آورده و در باغچه کنار حوض کاشته بود. از بهترین قلمه درخت مو که برگ‌های صاف و بدون چاکی داشت که مناسب‌ترین برگ برای دلمه بود. از دو، سه روز پیش همه می‌دانستیم روز جمعه که میهمان تهرانی داریم ناهار، ننجان دلمه درست می‌کند. روز قبل مدعلی برگ فراوانی چید و هرچه ننجان به او گفت که برگ‌ها دم نداشته باشد به‌خرجش نرفت و نفهمید تا اینکه مجبور شد هنگام شستن برگ‌ها دم آنها را بگیرد. برگ را روز قبل می‌چیدند تا برای پیچیدن نرم شود. از صبح زود پیازداغ فراوان با گوشت قیمه‌ای ریز سرخ شد و انواع ادویه به آن اضافه شد.
وقتی مایه سرخ شد و از کوره پایین گذاشته شد، لپه پخته‌شده و برنج نیم‌پز و سبزی‌های معطر به آن اضافه شد و آن وقت ننجان و مادربزرگ نشستند کنار دیگ مسی که تویش سفید و بیرونش سرخ بود و دو ردیف برگ ته قابلمه بزرگ چیدند و سپس مایه دلمه ‌را که به سختی برگ‌ها به دور آن پیچیده می‌شد کنار هم با فشار قرار دادند، وقتی ننجان دید که برگ دلمه‌ها گاه باز می‌شود با یک قرقره مشکی آنها را نخ‌پیچ کرد و مدتی طول کشید تا دیگ پر شد. مامان آن موقع جوان بود و اجازه نداشت در کار مادربزرگ دخالت کند اما می‌دیدم که ایستاده بالای سر ننجان و در چهره‌اش می‌خواندم که جایی از کار را درست نمی‌داند.
بعدها بود که مامان فهمید، می‌شود با انداختن برگ در آب جوش آنها را نرم کند تا احتیاج به نخ نباشد. مامان با وجودی که عاشق ننجان بود اما وقتی ننجان دیگر نبود به ما گفت که دست‌پخت خوبی نداشته. اما مادر خوشگل مامان، قیمه قزوینی‌اش حرف نداشت و می‌گفت نمی‌دانم از کی یادگرفته. وقت ناهار دیدم که میهمان‌ها برای باز کردن نخ‌های پیچیده چه مشقتی کشیدند. بعدها بود که مامان با ابتکاراتش در درست کردن دلمه به ما فهماندکه زیاد هم غذای سختی نیست. مامان برگ‌های خوب را شور می‌انداخت و هر سال غیرفصل در کوزه ‌را باز می‌کرد و دلمه درست می‌کرد. یکی از غذاهای سر سفره‌اش در افطار یا میهمانی‌های بزرگش دلمه بود که دهان همه باز می‌ماند. لابه‌لای دلمه‌ها آلو یا غوره می‌‌گذاشت و در دو قابلمه، دلمه‌‌ترش و با شربت سکنجبین، دلمه‌شیرین درست می‌کرد. سر سفره هم می‌گفت آن‌ دیس‌هایی که براق هستند شیرین و سکنجبینی اشردبر دارد. اغلب همه هردو را امتحان می‌کردند. هرگز ندیدم که مامان به دور دلمه نخ ببندد.
دو یا سه‌بار در تابستان دلمه برگ درست می‌کردیم. اولین دلمه را در سن پنج یا شش‌سالگی در خانه مادربزرگ خوردم که چفته‌بندی بزرگی داشت. درخت مو بر سراسر حوض مستطیل‌شکل خانه سایه‌بان بود و انگور عسگری می‌داد.
پدربزرگ در جوانی نشای آن را از باغ پدرش در مصلا به خانه آورده و در باغچه کنار حوض کاشته بود. از بهترین قلمه درخت مو که برگ‌های صاف و بدون چاکی داشت که مناسب‌ترین برگ برای دلمه بود. از دو، سه روز پیش همه می‌دانستیم روز جمعه که میهمان تهرانی داریم ناهار، ننجان دلمه درست می‌کند. روز قبل مدعلی برگ فراوانی چید و هرچه ننجان به او گفت که برگ‌ها دم نداشته باشد به‌خرجش نرفت و نفهمید تا اینکه مجبور شد هنگام شستن برگ‌ها دم آنها را بگیرد. برگ را روز قبل می‌چیدند تا برای پیچیدن نرم شود. از صبح زود پیازداغ فراوان با گوشت قیمه‌ای ریز سرخ شد و انواع ادویه به آن اضافه شد.
وقتی مایه سرخ شد و از کوره پایین گذاشته شد، لپه پخته‌شده و برنج نیم‌پز و سبزی‌های معطر به آن اضافه شد و آن وقت ننجان و مادربزرگ نشستند کنار دیگ مسی که تویش سفید و بیرونش سرخ بود و دو ردیف برگ ته قابلمه بزرگ چیدند و سپس مایه دلمه ‌را که به سختی برگ‌ها به دور آن پیچیده می‌شد کنار هم با فشار قرار دادند، وقتی ننجان دید که برگ دلمه‌ها گاه باز می‌شود با یک قرقره مشکی آنها را نخ‌پیچ کرد و مدتی طول کشید تا دیگ پر شد. مامان آن موقع جوان بود و اجازه نداشت در کار مادربزرگ دخالت کند اما می‌دیدم که ایستاده بالای سر ننجان و در چهره‌اش می‌خواندم که جایی از کار را درست نمی‌داند.
بعدها بود که مامان فهمید، می‌شود با انداختن برگ در آب جوش آنها را نرم کند تا احتیاج به نخ نباشد. مامان با وجودی که عاشق ننجان بود اما وقتی ننجان دیگر نبود به ما گفت که دست‌پخت خوبی نداشته. اما مادر خوشگل مامان، قیمه قزوینی‌اش حرف نداشت و می‌گفت نمی‌دانم از کی یادگرفته. وقت ناهار دیدم که میهمان‌ها برای باز کردن نخ‌های پیچیده چه مشقتی کشیدند. بعدها بود که مامان با ابتکاراتش در درست کردن دلمه به ما فهماندکه زیاد هم غذای سختی نیست. مامان برگ‌های خوب را شور می‌انداخت و هر سال غیرفصل در کوزه ‌را باز می‌کرد و دلمه درست می‌کرد. یکی از غذاهای سر سفره‌اش در افطار یا میهمانی‌های بزرگش دلمه بود که دهان همه باز می‌ماند. لابه‌لای دلمه‌ها آلو یا غوره می‌‌گذاشت و در دو قابلمه، دلمه‌‌ترش و با شربت سکنجبین، دلمه‌شیرین درست می‌کرد. سر سفره هم می‌گفت آن‌ دیس‌هایی که براق هستند شیرین و سکنجبینی اشردبر دارد. اغلب همه هردو را امتحان می‌کردند. هرگز ندیدم که مامان به دور دلمه نخ ببندد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.