|

روایتی از زندگی «مکرم» در بندرانزلی

تسبیح یک زن خانه‌دار

آزاده تاجعلی

کوچه‌ها، جوهای کوچکی دارد که کف صابون رختشویی و جلبک سبز شمالی همیشه در آن دیده می‌شود. به میله‌های پنجره‌ها هم یک در میان، طناب‌هایی گره خورده است که لباس همه افراد خانواده به ترتیب روی آن پهن می‌شود و آفتاب کمرنگ «بندرانزلی» را به تاروپود زندگی ساده مردم فرامی‌خواند. اینجا کوچه نسترن است. حوالی میدانگاه ورودی شهر از سمت رشت. جایی که زنان بیشتر به کارهای خانه مشغولند و مردانشان برای صید ماهی هرروز به اسکله می‌روند. «مکرم» از کودکی در همین محل زندگی کرده است. او در جوانی شالی نشا می‌کرد و هزار و یک‌جور هنر زنان گیلانی در دستانش بود. خودش می‌گوید: چند سالی است که فهمیده‌ام در این دنیا اگر کار هم نکنی همه چیز می‌گذرد و درمانده هم نمی‌شوی. به خاطر همین تصمیم گرفتم بنشینم سر جایم و بگذارم مردها کار کنند. شوهرم با وجود اینکه پیر شده هرروز به اسکله می‌رود و چند تا ماهی گیرش می‌آید که در شنبه‌بازار آنها را غروب‌ها می‌فروشد و از پولش برایمان همان‌جا سیب زمینی و تخم مرغ و سیر می‌خرد. هر سال یک روزهایی هم هست که شاه‌ماهی به قلاب شوهرم می‌خورد؛ اینجا در انزلی می‌گویند که ماهی‌های خیلی زیادی به دنبال شاه‌ماهی می‌روند و یکی‌یکی به قلاب می‌افتند. در آن روزها، شوهرم زودتر از دکه کنار اسکله به خانه‌مان زنگ می‌زند و به من می‌گوید که شانس آورده‌ایم. مکرم درباره گذران روزهایش می‌گوید: این چند سالی که هیچ کاری جز غذا درست‌کردن ندارم، از صبح می‌آیم در کوچه می‌نشینم و به مردم‌ها نگاه می‌کنم. همسایه کناری‌مان خانه‌اش را به مسافر‌ها اجاره می‌دهد و من خیلی خوشحالم، چون همیشه آدم‌های جدیدی می‌بینم که از همه جا به انزلی می‌آیند. زن و مردهای جوان با بچه‌های کوچک و ماشین‌هایی که همیشه یک عالم وسیله دارد. انگار می‌خواهند همیشه در انزلی بمانند. بعضی وقت‌ها فکر می‌کنم چرا مسافرها این‌همه وسیله دارند. من با این سنم و بچه‌هایی که بزرگ کرده‌ام هنوز این‌همه اثاث عجیب‌وغریب ندارم. او ادامه می‌دهد: البته من هیچ‌وقت جلو نمی‌روم و می‌گذارم اگر مسافرها دوست داشتند خودشان بیایند و با من که همیشه همین‌جا نشسته‌ام صحبت کنند. من کاری به کار کسی ندارم. هرروز صبح تسبیحم را برمی‌دارم و برای همه دعا می‌کنم. البته اول برای پسرم تسبیح می‌فرستم که در هتل ملل کار می‌کند و قرار است اگر از او راضی باشند سال دیگر سرپرست یکجایی بشود که اسمش خانه‌داری است. خب مادرها همیشه پسرهایشان را بیشتر دوست دارند. وقتی یک دور تسبیحم برای او تمام شد بعد برای دخترهایم دعا می‌کنم و دیگر تا غروب که بشود و در را ببندم و به خانه بروم، گاهی می‌شود که برای بچه‌های مسافر‌ها و دختر و پسرهای جوان کوچه که همدیگر را دوست دارند هم تسبیح فرستاده‌ام. شاید دل یک نفر از آنها مثل همان شاه‌ماهی باشد که اگر دعا برایش قبول شود، برای بقیه آدم‌ها هم یکی‌یکی دعاهایم برآورده شود.
کوچه‌ها، جوهای کوچکی دارد که کف صابون رختشویی و جلبک سبز شمالی همیشه در آن دیده می‌شود. به میله‌های پنجره‌ها هم یک در میان، طناب‌هایی گره خورده است که لباس همه افراد خانواده به ترتیب روی آن پهن می‌شود و آفتاب کمرنگ «بندرانزلی» را به تاروپود زندگی ساده مردم فرامی‌خواند. اینجا کوچه نسترن است. حوالی میدانگاه ورودی شهر از سمت رشت. جایی که زنان بیشتر به کارهای خانه مشغولند و مردانشان برای صید ماهی هرروز به اسکله می‌روند. «مکرم» از کودکی در همین محل زندگی کرده است. او در جوانی شالی نشا می‌کرد و هزار و یک‌جور هنر زنان گیلانی در دستانش بود. خودش می‌گوید: چند سالی است که فهمیده‌ام در این دنیا اگر کار هم نکنی همه چیز می‌گذرد و درمانده هم نمی‌شوی. به خاطر همین تصمیم گرفتم بنشینم سر جایم و بگذارم مردها کار کنند. شوهرم با وجود اینکه پیر شده هرروز به اسکله می‌رود و چند تا ماهی گیرش می‌آید که در شنبه‌بازار آنها را غروب‌ها می‌فروشد و از پولش برایمان همان‌جا سیب زمینی و تخم مرغ و سیر می‌خرد. هر سال یک روزهایی هم هست که شاه‌ماهی به قلاب شوهرم می‌خورد؛ اینجا در انزلی می‌گویند که ماهی‌های خیلی زیادی به دنبال شاه‌ماهی می‌روند و یکی‌یکی به قلاب می‌افتند. در آن روزها، شوهرم زودتر از دکه کنار اسکله به خانه‌مان زنگ می‌زند و به من می‌گوید که شانس آورده‌ایم. مکرم درباره گذران روزهایش می‌گوید: این چند سالی که هیچ کاری جز غذا درست‌کردن ندارم، از صبح می‌آیم در کوچه می‌نشینم و به مردم‌ها نگاه می‌کنم. همسایه کناری‌مان خانه‌اش را به مسافر‌ها اجاره می‌دهد و من خیلی خوشحالم، چون همیشه آدم‌های جدیدی می‌بینم که از همه جا به انزلی می‌آیند. زن و مردهای جوان با بچه‌های کوچک و ماشین‌هایی که همیشه یک عالم وسیله دارد. انگار می‌خواهند همیشه در انزلی بمانند. بعضی وقت‌ها فکر می‌کنم چرا مسافرها این‌همه وسیله دارند. من با این سنم و بچه‌هایی که بزرگ کرده‌ام هنوز این‌همه اثاث عجیب‌وغریب ندارم. او ادامه می‌دهد: البته من هیچ‌وقت جلو نمی‌روم و می‌گذارم اگر مسافرها دوست داشتند خودشان بیایند و با من که همیشه همین‌جا نشسته‌ام صحبت کنند. من کاری به کار کسی ندارم. هرروز صبح تسبیحم را برمی‌دارم و برای همه دعا می‌کنم. البته اول برای پسرم تسبیح می‌فرستم که در هتل ملل کار می‌کند و قرار است اگر از او راضی باشند سال دیگر سرپرست یکجایی بشود که اسمش خانه‌داری است. خب مادرها همیشه پسرهایشان را بیشتر دوست دارند. وقتی یک دور تسبیحم برای او تمام شد بعد برای دخترهایم دعا می‌کنم و دیگر تا غروب که بشود و در را ببندم و به خانه بروم، گاهی می‌شود که برای بچه‌های مسافر‌ها و دختر و پسرهای جوان کوچه که همدیگر را دوست دارند هم تسبیح فرستاده‌ام. شاید دل یک نفر از آنها مثل همان شاه‌ماهی باشد که اگر دعا برایش قبول شود، برای بقیه آدم‌ها هم یکی‌یکی دعاهایم برآورده شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.