اولین دور مذاکرات میان اربیل و بغداد بعد از همهپرسی
گام اول تفاهم
دو هفته بعد از برگزاری همهپرسی تاریخی استقلال در اقلیم کردستان، به نظر ميرسد روز شنبه سرانجام اولین دیدار میان رهبران اقلیم و نمایندگان دولت مرکزی برگزار شده است؛ دیداری که میتواند تا حد زیادی از افزایش سوءتفاهمات و تنشها میان اربیل و بغداد جلوگیری کند. در این دیدار که در سلیمانیه برگزار شد، هیئتی به رهبری مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، با اسامه النجوفی و ایاد علاوی، دو نفر از معاونان فؤاد معصوم، رئیسجمهور عراق، دیدار کردند. در این دیدار، نجوفی و علاوی از گفتوگو میان اربیل و بغداد به منظور یافتن راهحلی برای وضعیت کنونی حمایت کرده و همچنین خواستار برداشتهشدن تحریمهای دولت مرکزی علیه اربیل شدند. این در حالی است که گفته میشود سلیم جبوری، رئيس پارلمان عراق، نیز برای گفتوگو با مسعود بارزانی راهی اربیل شده است. رهبران اقلیم کردستان که با وجود مخالفتها و هشدارهای داخلی، منطقهای و بینالمللی دست به برگزاری همهپرسی زدند، از فردای همهپرسی، با اقدامات تلافیجویانه عراق و برخی کشورهای منطقه مواجه شدند که از آن جمله میتوان به منع پروازهای بینالمللی به این منطقه اشاره کرد. دادگاه عالی عراق، پارلمان
این کشور و همچنین دفتر نخستوزیری، همهپرسی 25 سپتامبر را غیرقانونی میدانند. عراق همچنین رسما از دو کشور ایران و ترکیه رسما درخواست کرد تا مرزهای خود با اقلیم کردستان را ببندند و در ادامه نیز از دولت ترکیه درخواست کرد تا صادرات نفت از اقلیم کردستان را تحت نظارت مقامات فدرال انجام دهد. هرچند مقامات کُردی در این مدت با خودداری از اعلام استقلال، علنا خواستار گفتوگو و مذاکره با دولت مرکزی شدند، اما پاسخ مثبتی از سوی دولت فدرال دریافت نکردند. حال شاید دیدار روز شنبه معاونان رئیسجمهور عراق و همچنین سفر جبوری را بتوان پالسی مثبت از سوی دولت مرکزی برای حل تنش با اربیل دانست.
دیدار در مزار
هرچند سمت ریاستجمهوری در عراق تقریبا تشریفاتی است، ولی در این شریط حساس و بحرانی، خود افراد میتوانند نقش بسزایي در کاهش تنشها ایفا کنند. ایاد علاوی که از سال 2004 تا 2005 میلادی نخستوزیر موقت عراق بود، چهرهای شناختهشده و بانفوذ در این کشور محسوب میشود. دیدار معاونان رئیسجمهور عراق با مسعود بارزانی در جریان مراسم تدفین جلال طالبانی، رئیسجمهور سابق عراق و رهبر حزب اتحادیه میهنی، صورت گرفت و به تعبیری جلال طالبانی حتی با مرگش نیز توانست سبب خیر شود. فؤاد حسین، رئیس دفتر مسعود بارزانی، در همین رابطه اعلام کرده که بهزودی دیدارهایي میان جناحهای سیاسی مهم در عراق برای آرامکردن اوضاع برگزار شود. نجوفی نیز بعد از دیدار عنوان کرد که دغدغهها و نگرانیهای رجب طيب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، درخصوص استقلال اقلیم کردستان عراق را به بارزانی منتقل کرده است. علاوی نیز پیش از دیدار روز شنبه با بارزانی، در جمع خبرنگاران گفته بود که تلاشهایي در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی برای یافتن راهحلی که به نفع عراق و حفظ وحدت باشد، در جریان است. بدونتردید منظور علاوی از تلاشهای بینالمللی، سفر حیدرالعبادی، نخستوزیر
این کشور، به فرانسه و دیدار با امانوئل مکرون، رئیسجمهور این کشور، است. علاوی همچنین در گفتوگو با «روداو»، اعلام کرده است که تحریمها علیه اقلیم باید متوقف شده و روند مذاکرات از سر گرفته شود.
در مسیر آشتی
درحالیکه اظهارات امیدوارکننده علاوی و جبوری از نوعی همدردی با کردها نشان داشت، دولت مرکزی عراق در واکنش به دیدار روز شنبه، اعلام کرده است که خود را متعهد به انجام نتایج این گفتوگوها نمیداند. سعد الحدیثی، سخنگوی حیدرالعبادی، روز گذشته در گفتوگو با «اسکاینیوز عربی»، دیدار میان معاونان رئیسجمهوری عراق و مسعود بارزانی را بخشی از روند مشورتی میان احزاب کردی و عراقی دانست. او همچنین با اعلام اینکه مواضع بغداد از طریق تصمیمات اتخاذشده در دفتر نخستوزیری، دادگاه عالی و پارلمان عراق اعلام میشود، گفته است که نظرات مطرحشده در دیدار روز شنبه الزاما موضع دولت عراق را منعکس نمیکند. حدیثی همچنین اعلام کرده است که گفتوگو میان بغداد و اربیل باید در چارچوب قانون اساسی عراق صورت گیرد که بر حفظ وحدت و تمامیت ارضی این کشور تأکید دارد.
بااینحال، این موضع دفتر نخستوزیری در قبال نتایج مذاکرات روز شنبه را شاید بتوان تلاشی از سوی دولت مرکزی برای نشاندادن اقتدار و همچنین آرام نگهداشتن مخالفان تندروي همهپرسی استقلال اقلیم کردستان دانست. این در حالی است که طبق اعلام پارلمان عراق، سلیم جبوری برای دیدار با مسعود بارزانی در اربیل راهی اقلیم شده است. او پیشتر نیز برای شرکت در مراسم تدفین جلال طالبانی به اقلیم کردستان سفر کرده بود. اگر دیدار دو نفر از معاونان رئیسجمهور عراق بهواسطه تشریفاتیبودن مقام ریاستجمهوری چندان راهگشا نباشد، اما سفر سلیم جبوری در مقام سخنگوی پارلمان و یک سیاستمدار بلندپایه شیعه میتواند تأثیر زیادی بر آینده رابطه اقلیم کردستان با دولت مرکزی بگذارد. تصمیم جبوری برای سفر به اقلیم و مذاکره با رهبران کُردی، نیز میتواند نشان دهد که بغداد برای یافتن راهحلی مسالمتآمیز از طریق مذاکره و رایزنی با اربیل مصمم است.
دو هفته بعد از برگزاری همهپرسی تاریخی استقلال در اقلیم کردستان، به نظر ميرسد روز شنبه سرانجام اولین دیدار میان رهبران اقلیم و نمایندگان دولت مرکزی برگزار شده است؛ دیداری که میتواند تا حد زیادی از افزایش سوءتفاهمات و تنشها میان اربیل و بغداد جلوگیری کند. در این دیدار که در سلیمانیه برگزار شد، هیئتی به رهبری مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، با اسامه النجوفی و ایاد علاوی، دو نفر از معاونان فؤاد معصوم، رئیسجمهور عراق، دیدار کردند. در این دیدار، نجوفی و علاوی از گفتوگو میان اربیل و بغداد به منظور یافتن راهحلی برای وضعیت کنونی حمایت کرده و همچنین خواستار برداشتهشدن تحریمهای دولت مرکزی علیه اربیل شدند. این در حالی است که گفته میشود سلیم جبوری، رئيس پارلمان عراق، نیز برای گفتوگو با مسعود بارزانی راهی اربیل شده است. رهبران اقلیم کردستان که با وجود مخالفتها و هشدارهای داخلی، منطقهای و بینالمللی دست به برگزاری همهپرسی زدند، از فردای همهپرسی، با اقدامات تلافیجویانه عراق و برخی کشورهای منطقه مواجه شدند که از آن جمله میتوان به منع پروازهای بینالمللی به این منطقه اشاره کرد. دادگاه عالی عراق، پارلمان
این کشور و همچنین دفتر نخستوزیری، همهپرسی 25 سپتامبر را غیرقانونی میدانند. عراق همچنین رسما از دو کشور ایران و ترکیه رسما درخواست کرد تا مرزهای خود با اقلیم کردستان را ببندند و در ادامه نیز از دولت ترکیه درخواست کرد تا صادرات نفت از اقلیم کردستان را تحت نظارت مقامات فدرال انجام دهد. هرچند مقامات کُردی در این مدت با خودداری از اعلام استقلال، علنا خواستار گفتوگو و مذاکره با دولت مرکزی شدند، اما پاسخ مثبتی از سوی دولت فدرال دریافت نکردند. حال شاید دیدار روز شنبه معاونان رئیسجمهور عراق و همچنین سفر جبوری را بتوان پالسی مثبت از سوی دولت مرکزی برای حل تنش با اربیل دانست.
دیدار در مزار
هرچند سمت ریاستجمهوری در عراق تقریبا تشریفاتی است، ولی در این شریط حساس و بحرانی، خود افراد میتوانند نقش بسزایي در کاهش تنشها ایفا کنند. ایاد علاوی که از سال 2004 تا 2005 میلادی نخستوزیر موقت عراق بود، چهرهای شناختهشده و بانفوذ در این کشور محسوب میشود. دیدار معاونان رئیسجمهور عراق با مسعود بارزانی در جریان مراسم تدفین جلال طالبانی، رئیسجمهور سابق عراق و رهبر حزب اتحادیه میهنی، صورت گرفت و به تعبیری جلال طالبانی حتی با مرگش نیز توانست سبب خیر شود. فؤاد حسین، رئیس دفتر مسعود بارزانی، در همین رابطه اعلام کرده که بهزودی دیدارهایي میان جناحهای سیاسی مهم در عراق برای آرامکردن اوضاع برگزار شود. نجوفی نیز بعد از دیدار عنوان کرد که دغدغهها و نگرانیهای رجب طيب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، درخصوص استقلال اقلیم کردستان عراق را به بارزانی منتقل کرده است. علاوی نیز پیش از دیدار روز شنبه با بارزانی، در جمع خبرنگاران گفته بود که تلاشهایي در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی برای یافتن راهحلی که به نفع عراق و حفظ وحدت باشد، در جریان است. بدونتردید منظور علاوی از تلاشهای بینالمللی، سفر حیدرالعبادی، نخستوزیر
این کشور، به فرانسه و دیدار با امانوئل مکرون، رئیسجمهور این کشور، است. علاوی همچنین در گفتوگو با «روداو»، اعلام کرده است که تحریمها علیه اقلیم باید متوقف شده و روند مذاکرات از سر گرفته شود.
در مسیر آشتی
درحالیکه اظهارات امیدوارکننده علاوی و جبوری از نوعی همدردی با کردها نشان داشت، دولت مرکزی عراق در واکنش به دیدار روز شنبه، اعلام کرده است که خود را متعهد به انجام نتایج این گفتوگوها نمیداند. سعد الحدیثی، سخنگوی حیدرالعبادی، روز گذشته در گفتوگو با «اسکاینیوز عربی»، دیدار میان معاونان رئیسجمهوری عراق و مسعود بارزانی را بخشی از روند مشورتی میان احزاب کردی و عراقی دانست. او همچنین با اعلام اینکه مواضع بغداد از طریق تصمیمات اتخاذشده در دفتر نخستوزیری، دادگاه عالی و پارلمان عراق اعلام میشود، گفته است که نظرات مطرحشده در دیدار روز شنبه الزاما موضع دولت عراق را منعکس نمیکند. حدیثی همچنین اعلام کرده است که گفتوگو میان بغداد و اربیل باید در چارچوب قانون اساسی عراق صورت گیرد که بر حفظ وحدت و تمامیت ارضی این کشور تأکید دارد.
بااینحال، این موضع دفتر نخستوزیری در قبال نتایج مذاکرات روز شنبه را شاید بتوان تلاشی از سوی دولت مرکزی برای نشاندادن اقتدار و همچنین آرام نگهداشتن مخالفان تندروي همهپرسی استقلال اقلیم کردستان دانست. این در حالی است که طبق اعلام پارلمان عراق، سلیم جبوری برای دیدار با مسعود بارزانی در اربیل راهی اقلیم شده است. او پیشتر نیز برای شرکت در مراسم تدفین جلال طالبانی به اقلیم کردستان سفر کرده بود. اگر دیدار دو نفر از معاونان رئیسجمهور عراق بهواسطه تشریفاتیبودن مقام ریاستجمهوری چندان راهگشا نباشد، اما سفر سلیم جبوری در مقام سخنگوی پارلمان و یک سیاستمدار بلندپایه شیعه میتواند تأثیر زیادی بر آینده رابطه اقلیم کردستان با دولت مرکزی بگذارد. تصمیم جبوری برای سفر به اقلیم و مذاکره با رهبران کُردی، نیز میتواند نشان دهد که بغداد برای یافتن راهحلی مسالمتآمیز از طریق مذاکره و رایزنی با اربیل مصمم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.