|

تجدیدنظر ناکافی در فراخوان

پلاسکو را فراموش نکنیم

محمدرضا حائری، معمار و شهرساز، کیکاووس امینی، معمار، حمید خاکی، معمار، ترانه یلدا، معمار و شهرساز، در نامه‌ای به شرق درباره فراخوان ایده‌پردازی جایگزینی پلاسکو نکاتی را بیان کردند.
***
در جامعه معاصر کشور، برگزاری مسابقه معماری کاری است جدی و دموکراتیک. از طرف مالک و نماینده متخصص مالک برای جایگزینی پلاسکو، مسابقه فراخوان عمومیِ ایده بازتعریف پلاسکو عنوان شده است که اقدامی است مناسب، اما ناکافی. مناسب چون موضوع جایگزین پلاسکو به مسابقه عمومی گذاشته شده و شعور عام ملاکِ عمل قرار گرفته است. ناکافی به‌خاطر اینکه در الزامات مسابقه مفروضاتی در نظر گرفته شده که نتیجه مسابقه را با تناقض مواجه خواهد کرد. مرحله فراخوان ایده بايد قبل از تدوین برنامه‌ها و راهکارها قرار می‌گرفت، درحالی‌که در مفاد بند «ت» فراخوان مفروضات و معیارهای بیان‌شده حاکی از آن است که برنامه‌ها قبل از ایده‌پردازی مشخص شده‌اند. این تناقض آشکار تحقق آزادانه و خلاق موضوع مسابقه را زیر سؤال برده است.
پرسش این است که چگونه یک نویسنده یا هنرمند می‌تواند با مواردی مانند پهنه‌بندی، تجمیع، مجموعه چندمنظوره و...، آزادانه به ایده‌پردازی اقدام كند؟ یا چگونه کسبه پلاسکو- آن‌گونه که در متن فراخوان آمده است- می‌توانند در ارائه ایده، به مفروضات تثبیت‌شده در فراخوان پاسخ دهند؟ داوران جملگی از منزلت اجتماعی مشابه برخوردار بوده و باوجود شایستگی، فاقد تنوع تخصصی موردنیاز هستند. نمایندگانی از حوزه‌های جامعه‌شناسی، تهران‌شناسی و دانشمندان مطالعات فرهنگی، متخصصانی از حوزه‌های معماریِ منظر و هنرمندان لازم است در هیئت داوری حضور داشته باشند تا مفهوم ایده داوری در شأن این مسابقه ملی محقق شود. براین‌اساس لازم است تجدیدنظر کافی در زمان‌بندی، در رفع محدودیت‌های ایده‌پردازی و در انتخاب بین‌رشته‌ای داوران صورت پذیرد تا فراخوان به یک ایده «بازتعریف» واقعی تبدیل شود.به‌هرحال، تأکید می‌کنیم که رویکرد ما به پلاسکو، که در نامه‌مان به ریاست‌جمهوری کشورمان منعکس شد، به تعیین سرنوشت برای یک قطعه زمین در مرکز شهر تهران محدود نمی‌شود، بلکه هدف از آن طرح درخواستی برای باز تعریف ساختارهای حاکم بر داشت و نگهداشت صحیح و ایمن و شهروندمدارانه شهرهایمان است... . وقتی می‌گوییم و جمله صفحه اول گزارش ملی پلاسکو را تکرار می‌کنیم که «پلاسکو را فراموش نکنیم»، منظورمان این است که یادمان نرود چه غفلت‌هایی باعث شد این اتفاق بیفتد. حال چه باید کرد
تا فراموش نکرد؟
-باید ساختارهای مناسب برای ایمنی و نگهداری از شهر را در سطوح ملی، استانی و محلی ایجاد کرد.
-باید سمن‌های مردمی فعال نیز در کمیسیون‌های ناظر بر این‌گونه امور حضور داشته باشند.
-این کمیسیون‌ها خود باید انواع متخصصان شهری، اعم از استادان دانشگاه، جامعه‌شناسان، مهندسان معمار و شهرساز و سازه و نیز کارشناسان دولتی و شهرداری را در خود داشته باشند تا بتوانند مسائل را از زوایای مختلف مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند. ازهمین‌روست که ما معتقدیم در مسابقات معماری از قبیل پلاسکو باید طیفی از شهروندان متخصص حضور داشته باشند، نه صرفا مقامات دولتی یا در خدمت دولت؛ تا منافع شهر و عموم شهروندان به‌درستی در انتخاب‌ها در نظر گرفته شود.

محمدرضا حائری، معمار و شهرساز، کیکاووس امینی، معمار، حمید خاکی، معمار، ترانه یلدا، معمار و شهرساز، در نامه‌ای به شرق درباره فراخوان ایده‌پردازی جایگزینی پلاسکو نکاتی را بیان کردند.
***
در جامعه معاصر کشور، برگزاری مسابقه معماری کاری است جدی و دموکراتیک. از طرف مالک و نماینده متخصص مالک برای جایگزینی پلاسکو، مسابقه فراخوان عمومیِ ایده بازتعریف پلاسکو عنوان شده است که اقدامی است مناسب، اما ناکافی. مناسب چون موضوع جایگزین پلاسکو به مسابقه عمومی گذاشته شده و شعور عام ملاکِ عمل قرار گرفته است. ناکافی به‌خاطر اینکه در الزامات مسابقه مفروضاتی در نظر گرفته شده که نتیجه مسابقه را با تناقض مواجه خواهد کرد. مرحله فراخوان ایده بايد قبل از تدوین برنامه‌ها و راهکارها قرار می‌گرفت، درحالی‌که در مفاد بند «ت» فراخوان مفروضات و معیارهای بیان‌شده حاکی از آن است که برنامه‌ها قبل از ایده‌پردازی مشخص شده‌اند. این تناقض آشکار تحقق آزادانه و خلاق موضوع مسابقه را زیر سؤال برده است.
پرسش این است که چگونه یک نویسنده یا هنرمند می‌تواند با مواردی مانند پهنه‌بندی، تجمیع، مجموعه چندمنظوره و...، آزادانه به ایده‌پردازی اقدام كند؟ یا چگونه کسبه پلاسکو- آن‌گونه که در متن فراخوان آمده است- می‌توانند در ارائه ایده، به مفروضات تثبیت‌شده در فراخوان پاسخ دهند؟ داوران جملگی از منزلت اجتماعی مشابه برخوردار بوده و باوجود شایستگی، فاقد تنوع تخصصی موردنیاز هستند. نمایندگانی از حوزه‌های جامعه‌شناسی، تهران‌شناسی و دانشمندان مطالعات فرهنگی، متخصصانی از حوزه‌های معماریِ منظر و هنرمندان لازم است در هیئت داوری حضور داشته باشند تا مفهوم ایده داوری در شأن این مسابقه ملی محقق شود. براین‌اساس لازم است تجدیدنظر کافی در زمان‌بندی، در رفع محدودیت‌های ایده‌پردازی و در انتخاب بین‌رشته‌ای داوران صورت پذیرد تا فراخوان به یک ایده «بازتعریف» واقعی تبدیل شود.به‌هرحال، تأکید می‌کنیم که رویکرد ما به پلاسکو، که در نامه‌مان به ریاست‌جمهوری کشورمان منعکس شد، به تعیین سرنوشت برای یک قطعه زمین در مرکز شهر تهران محدود نمی‌شود، بلکه هدف از آن طرح درخواستی برای باز تعریف ساختارهای حاکم بر داشت و نگهداشت صحیح و ایمن و شهروندمدارانه شهرهایمان است... . وقتی می‌گوییم و جمله صفحه اول گزارش ملی پلاسکو را تکرار می‌کنیم که «پلاسکو را فراموش نکنیم»، منظورمان این است که یادمان نرود چه غفلت‌هایی باعث شد این اتفاق بیفتد. حال چه باید کرد
تا فراموش نکرد؟
-باید ساختارهای مناسب برای ایمنی و نگهداری از شهر را در سطوح ملی، استانی و محلی ایجاد کرد.
-باید سمن‌های مردمی فعال نیز در کمیسیون‌های ناظر بر این‌گونه امور حضور داشته باشند.
-این کمیسیون‌ها خود باید انواع متخصصان شهری، اعم از استادان دانشگاه، جامعه‌شناسان، مهندسان معمار و شهرساز و سازه و نیز کارشناسان دولتی و شهرداری را در خود داشته باشند تا بتوانند مسائل را از زوایای مختلف مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند. ازهمین‌روست که ما معتقدیم در مسابقات معماری از قبیل پلاسکو باید طیفی از شهروندان متخصص حضور داشته باشند، نه صرفا مقامات دولتی یا در خدمت دولت؛ تا منافع شهر و عموم شهروندان به‌درستی در انتخاب‌ها در نظر گرفته شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.