سوي آسمانِ ديگر که به آسمان نماند
مهشيد معتمد
«من در حضور همه اعلام ميکنم که ميخواستم در ۴۶ هزارمتربع، ۲۲ طبقه هتل بسازم، در صورتي که ۲۰ سانتيمتر آن خلافي دارد، ولي به من گفتهاند بايد چهار طبقه را حذف کني؛ اين هتل را با کيک تولد اشتباه گرفتهاند!» اينها سخنان حميد سجاديان، رئيس اتحاديه هتلداران استان فارس، در هجدهم مردادماه 1394 در نشست فصلي تشکلهاي گردشگري در هتل هماي تهران است؛ وي سازنده و مالک «هتل آسمان» است که در حريم منظر مجموعه زنديه قرار گرفته و اين روزها تصوير آن پشت ارگ کريمخان در فضاي مجازي دستبهدست ميشود.
گزارش مختصر شکلگيري اين ساختمان به این شرح است: ضابطه محدوده قرارگيري هتل، شش طبقه تعيين شده است؛ سال 1380 اسکلت اوليه هتل با شش طبقه ساخته شده که يک ستون در پيادهرو مستقر شده و با ارجاع به کميسيون ماده 100 و پرداخت هزينه تخلف، موافقت را دريافت ميکند. پس از آن مالک طي يک سال، سه تا چهاربار به کميسيون ماده پنج رفته و در نهايت ارتفاع را به 14طبقه ميرساند. سپس ارتفاع 64.5 متر هتل در ميراث فرهنگي تأييد ميشود و ساختمان به کار خود ادامه ميدهد. پس از ساختِ 18 طبقه، شهردار شيراز و ساير مديران شهري با وي وارد گفتوگو ميشوند تا کار متوقف شود؛ اما مالک هتل با شهرداري منطقه درگير شده و تهديد کرد کسي نميتواند ملک من را تخريب کند. مصوبه شورايعالي معماري و شهرسازي در تيرماه 1394 رأي به کاهش طبقات هتل آسمان شيراز داده و نهايتا اخطار کتبي مبنيبر تخريب به مالک ابلاغ ميشود و شهرداري با حضور در محل اقدام به تخريب يک طبقه از هتل در ارديبهشتماه 1395 نمود. لازم به ذکر است که در هيچيک از اين مراحل سرمايهگذاري صورت نگرفته و کل پروژه با وامهاي مختلف انجام شده است.
با اين تاريخچه مختصر، ميتوان بهسادگي دريافت که ساخت اين هتل با استفاده از خلافهاي اداري و مالي و اهمال سازمانهاي مربوطه رخ داده است و نبايد مالک را بهتنهايي مقصر دانست. شوراي شهر، شهرداري و سازمان ميراث فرهنگي در شکلگيري اين معضل سهيم هستند و اجازه دادند تا فردي، وراي قوانين مصوب و موجود، بتواند مانعي بر سر راه ثبت جهاني مجموعه زنديه باشد و منظر بصري شاهبيت اين مجموعه، يعني ارگ کريمخاني را، مخدوش کند؛ بهعنواننمونه در يکصدوشصتوچهارمين جلسه علني شورا، مورخ 31/03/1395، با حضور معاون گردشگري رئيسجمهوري، رياست شوراي شهر شيراز، غلاممهدي حقدل، درخواست کرد: «حريم بناهاي تاريخي را کاهش دهيد تا ساختوساز در بافت تاريخي-فرهنگي رونق يابد». وي در حالي از ابعاد شعاع حريم بناهاي تاريخي گلايه دارد که خود بهعنوان نهاد ناظر و متولي شهر و مجري ضوابط سازمان ميراث فرهنگي است.
حال بايد از مسئولان و مالک هتل پرسيد که چنانچه عدم رعايت حريم منظر و ناديدهگيري ارتباط بين محيط و اثر تاريخي و چشماندازها سبب شود تا گردشگران رغبتي به تماشاي مجموعه و نهايتا اقامت نيابند، آيا باز هم بر اين خواسته پافشاري خواهند کرد؟ ضمن اينکه عدم ثبت مجموعه زنديه، بهواسطه مخدوششدن حريم بصري، ما را از امتيازات و تأثيرات اقتصادي ناشي از آن؛ از مراقبتهاي دورهاي گرفته تا تخصيص بودجه براي ترميم و بازسازي و معرفي اين آثار به جهانيان و تأثيرات مهم آن در جذب گردشگر، محروم ميكند. براي ملموسشدن موضوع از ديد سايرين، فرض کنيد مقابل برج ايفل يا کليسايي قديمي ايستادهايد تا عکس يادگاري بگيريد و ساختماني، در نهايت بيقوارگي با چراغهاي نئون و تابلو رقصان، در پشت صحنه نشسته و در عکس شما پوزخند ميزند.
پايمالکردن حق شهروندان در برخورداري از منظر تاريخي و هويتي خود از سوی سودجويان، سبب خواهد شد پيوندهاي اجتماعي با شهر گسسته شود و در مدتزماني نهچندان کوتاه، تغييرات عمده در بافت شهروندي را پديد آورد. طولي نخواهد کشيد که ساختمانهاي بلندمرتبه ديگر گرداگرد اين مجموعه را فرابگيرد، ساکنان را بهسوي ديگري از شهر روانه کند و ميزبان شهرونداني باشد که به دلايل گوناگون، ناامني اجتماعي را بههمراه خواهند داشت؛ ديگر هيچ گردشگري ميهمان اين بستر فرهنگي نخواهد شد. نبايد تصور کرد که با تنها يک ساختمان اين اتفاق نميافتد که اگر چنين بود تجربه تلخ برج جهاننماي اصفهان و ثبت ميدان نقش جهان بايد براي سايرين درس عبرتي ميشد.
شوراي شهر شيراز، شهردار محترم و رياست سازمان ميراث فرهنگي؛ بهعنوان اولين گام در حفظ و حراست از هويت شهري، «آسمانِ» پشتِ ارگ کريمخان را اصلاح کنيد!
«من در حضور همه اعلام ميکنم که ميخواستم در ۴۶ هزارمتربع، ۲۲ طبقه هتل بسازم، در صورتي که ۲۰ سانتيمتر آن خلافي دارد، ولي به من گفتهاند بايد چهار طبقه را حذف کني؛ اين هتل را با کيک تولد اشتباه گرفتهاند!» اينها سخنان حميد سجاديان، رئيس اتحاديه هتلداران استان فارس، در هجدهم مردادماه 1394 در نشست فصلي تشکلهاي گردشگري در هتل هماي تهران است؛ وي سازنده و مالک «هتل آسمان» است که در حريم منظر مجموعه زنديه قرار گرفته و اين روزها تصوير آن پشت ارگ کريمخان در فضاي مجازي دستبهدست ميشود.
گزارش مختصر شکلگيري اين ساختمان به این شرح است: ضابطه محدوده قرارگيري هتل، شش طبقه تعيين شده است؛ سال 1380 اسکلت اوليه هتل با شش طبقه ساخته شده که يک ستون در پيادهرو مستقر شده و با ارجاع به کميسيون ماده 100 و پرداخت هزينه تخلف، موافقت را دريافت ميکند. پس از آن مالک طي يک سال، سه تا چهاربار به کميسيون ماده پنج رفته و در نهايت ارتفاع را به 14طبقه ميرساند. سپس ارتفاع 64.5 متر هتل در ميراث فرهنگي تأييد ميشود و ساختمان به کار خود ادامه ميدهد. پس از ساختِ 18 طبقه، شهردار شيراز و ساير مديران شهري با وي وارد گفتوگو ميشوند تا کار متوقف شود؛ اما مالک هتل با شهرداري منطقه درگير شده و تهديد کرد کسي نميتواند ملک من را تخريب کند. مصوبه شورايعالي معماري و شهرسازي در تيرماه 1394 رأي به کاهش طبقات هتل آسمان شيراز داده و نهايتا اخطار کتبي مبنيبر تخريب به مالک ابلاغ ميشود و شهرداري با حضور در محل اقدام به تخريب يک طبقه از هتل در ارديبهشتماه 1395 نمود. لازم به ذکر است که در هيچيک از اين مراحل سرمايهگذاري صورت نگرفته و کل پروژه با وامهاي مختلف انجام شده است.
با اين تاريخچه مختصر، ميتوان بهسادگي دريافت که ساخت اين هتل با استفاده از خلافهاي اداري و مالي و اهمال سازمانهاي مربوطه رخ داده است و نبايد مالک را بهتنهايي مقصر دانست. شوراي شهر، شهرداري و سازمان ميراث فرهنگي در شکلگيري اين معضل سهيم هستند و اجازه دادند تا فردي، وراي قوانين مصوب و موجود، بتواند مانعي بر سر راه ثبت جهاني مجموعه زنديه باشد و منظر بصري شاهبيت اين مجموعه، يعني ارگ کريمخاني را، مخدوش کند؛ بهعنواننمونه در يکصدوشصتوچهارمين جلسه علني شورا، مورخ 31/03/1395، با حضور معاون گردشگري رئيسجمهوري، رياست شوراي شهر شيراز، غلاممهدي حقدل، درخواست کرد: «حريم بناهاي تاريخي را کاهش دهيد تا ساختوساز در بافت تاريخي-فرهنگي رونق يابد». وي در حالي از ابعاد شعاع حريم بناهاي تاريخي گلايه دارد که خود بهعنوان نهاد ناظر و متولي شهر و مجري ضوابط سازمان ميراث فرهنگي است.
حال بايد از مسئولان و مالک هتل پرسيد که چنانچه عدم رعايت حريم منظر و ناديدهگيري ارتباط بين محيط و اثر تاريخي و چشماندازها سبب شود تا گردشگران رغبتي به تماشاي مجموعه و نهايتا اقامت نيابند، آيا باز هم بر اين خواسته پافشاري خواهند کرد؟ ضمن اينکه عدم ثبت مجموعه زنديه، بهواسطه مخدوششدن حريم بصري، ما را از امتيازات و تأثيرات اقتصادي ناشي از آن؛ از مراقبتهاي دورهاي گرفته تا تخصيص بودجه براي ترميم و بازسازي و معرفي اين آثار به جهانيان و تأثيرات مهم آن در جذب گردشگر، محروم ميكند. براي ملموسشدن موضوع از ديد سايرين، فرض کنيد مقابل برج ايفل يا کليسايي قديمي ايستادهايد تا عکس يادگاري بگيريد و ساختماني، در نهايت بيقوارگي با چراغهاي نئون و تابلو رقصان، در پشت صحنه نشسته و در عکس شما پوزخند ميزند.
پايمالکردن حق شهروندان در برخورداري از منظر تاريخي و هويتي خود از سوی سودجويان، سبب خواهد شد پيوندهاي اجتماعي با شهر گسسته شود و در مدتزماني نهچندان کوتاه، تغييرات عمده در بافت شهروندي را پديد آورد. طولي نخواهد کشيد که ساختمانهاي بلندمرتبه ديگر گرداگرد اين مجموعه را فرابگيرد، ساکنان را بهسوي ديگري از شهر روانه کند و ميزبان شهرونداني باشد که به دلايل گوناگون، ناامني اجتماعي را بههمراه خواهند داشت؛ ديگر هيچ گردشگري ميهمان اين بستر فرهنگي نخواهد شد. نبايد تصور کرد که با تنها يک ساختمان اين اتفاق نميافتد که اگر چنين بود تجربه تلخ برج جهاننماي اصفهان و ثبت ميدان نقش جهان بايد براي سايرين درس عبرتي ميشد.
شوراي شهر شيراز، شهردار محترم و رياست سازمان ميراث فرهنگي؛ بهعنوان اولين گام در حفظ و حراست از هويت شهري، «آسمانِ» پشتِ ارگ کريمخان را اصلاح کنيد!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.