|

سايه خويش

پرنيان وقفي‌پور: «کمی بز‌رگ‌تر از تمام کائنات» عنوان مجموعه‌ای از اشعار فرناندو په‌سوآ است که اخيرا با ترجمه احسان مهتدی توسط نشر دیبایه منتشر شده است. فرناندو په‌سوآ، از شاخص‌ترین چهره‌هاي ادبیات قرن بيستم است كه در سال 1888 در روز سنت‌آنتونی، روز ویژه شهر لیسبون، در لیسبون به دنيا آمد و بعدها هم به‌ندرت آنجا را ترك كرد. او در سال‌های 1923 و 1926 دو شعر با عنوان یکسان «بازدید از لیسبون» نوشت که هردو از اشعار مهمش به‌شمار مي‌روند. پدر په‌سوآ منتقد و حامی موسیقی و درعین‌حال کارمند رسمی دولت بود. فرناندو اولین شعرش را در تاریخ جولای 1895 در سن هفت‌سالگی نوشت: «به مادر عزیزم/ من اینجام در پرتغال/ سرزمینی که در آن به دنیا آمدم/ و هرچقدر آن را دوست دارم/ تو را بیشتر دوست دارم.» در اين شعر تاثیر غریب سرزمین مادری بر روان په‌سوآ حتی در همان سنین نمایان است. در طی سال‌های بعد نیز په‌سوآ با همه انتقاداتی که نسبت به مواضع سیاسی رهبران کشور و سیستم اقتصادی موجود داشت، همواره نسبت به زادگاه خود وفادار ماند. در فوریه سال 1896 به همراه مادرش و همسر مادرش به دوربان رفتند. او 6 سال دبیرستان و راهنمایی‌اش را آنجا گذراند و در سال 1903 جایزه ملکه ویکتوریا را برای بهترین نوشته انگلیسی از بین 900 شرکت‌کننده از آن خود کرد. په‌سوآ شعرهایش را با نام‌های مستعار می‌نوشت. این نام‌های مستعار هرکدام شخصیت‌هایی بودند که په‌سوآ آن‌ها را ساخته بود و هرکدام زندگینامه، طرز فکر، دست‌خط و... خود را داشتند و برخی حتی به طور جداگانه مورد مصاحبه یا مکاتبه قرار می‌گرفتند. سه تن از شخصیت‌های په‌سوآ به مقبولیت ماندگار و اقبال جدی‌تری در زمینه شعر و در شان یک شاعر رسیدند. آلبرتو کاییرو ، ریکاردو ریس و آلوارو دو کامپوس آن 3 شخصیت بودند. په‌سوآ در نامه‌ای به تاریخ 20 ژانویه 1935 می‌نويسد: «آنچه که من اساسا هستم پشت نقاب‌های غیرارادی شاعر، دلیل‌باف منطقی و الباقی یک نمایش‌نامه‌نویس است، گرایش غریزی من به غیرشخصی‌سازي، که در آخرین نامه‌ام برای تشریح وجود دیگر نام‌هایم به آن اشاره کردم، به‌طورطبیعی به این وضوح ختم می‌شود. پس در نتیجه من شکل نمی‌گیرم، بلکه سفر می‌کنم... من به‌طور پیوسته تغییر شخصیت می‌دهم، به افزایش ظرفیتم (و این خود گونه‌ای از تکامل و گسترش است) برای خلق کاراکترهای جدید ادامه می‌دهم، شکل‌های جدید تظاهر به این‌که جهان را می‌فهمم یا، به نقلی دقیق‌تر، این‌که جهان قابل فهم خواهد بود.» وقتی فرناندو بچه بود ادبیات زمین بازی او بود، و او هرگز تا پایان عمر آن را ترک نگفت و هرگز خود را درگیر چاپ کتاب نکرد و تنها کتاب منتشرشده‌اش «پیغام» است. بسیاری شعر په‌سوآ را شعری زمزمه‌گر، و برخی او را از پیشگامان زودرس شعر پسامدرن و حتی سوررئالیستی دانسته‌اند. در يكي از شعرهاي اين مجموعه مي‌خوانيم: «هيچ‌كس هيچ‌كس ديگر را دوست ندارد؛/ او آنچه را كه از خودش در ديگري مي‌يابد دوست مي‌دارد./ ناآرام نشو اگر ديگران دوستت ندارند./ آنها حس مي‌كنند تو كه هستي، و تو يك غريبه‌اي./ كسي باش كه هستي، حتا اگر هرگز دوست داشته نشوي./ از خودت خاطرجمع اگر باشي،/ از غم و غصه‌هاي اندكي رنج خواهي برد.»

پرنيان وقفي‌پور: «کمی بز‌رگ‌تر از تمام کائنات» عنوان مجموعه‌ای از اشعار فرناندو په‌سوآ است که اخيرا با ترجمه احسان مهتدی توسط نشر دیبایه منتشر شده است. فرناندو په‌سوآ، از شاخص‌ترین چهره‌هاي ادبیات قرن بيستم است كه در سال 1888 در روز سنت‌آنتونی، روز ویژه شهر لیسبون، در لیسبون به دنيا آمد و بعدها هم به‌ندرت آنجا را ترك كرد. او در سال‌های 1923 و 1926 دو شعر با عنوان یکسان «بازدید از لیسبون» نوشت که هردو از اشعار مهمش به‌شمار مي‌روند. پدر په‌سوآ منتقد و حامی موسیقی و درعین‌حال کارمند رسمی دولت بود. فرناندو اولین شعرش را در تاریخ جولای 1895 در سن هفت‌سالگی نوشت: «به مادر عزیزم/ من اینجام در پرتغال/ سرزمینی که در آن به دنیا آمدم/ و هرچقدر آن را دوست دارم/ تو را بیشتر دوست دارم.» در اين شعر تاثیر غریب سرزمین مادری بر روان په‌سوآ حتی در همان سنین نمایان است. در طی سال‌های بعد نیز په‌سوآ با همه انتقاداتی که نسبت به مواضع سیاسی رهبران کشور و سیستم اقتصادی موجود داشت، همواره نسبت به زادگاه خود وفادار ماند. در فوریه سال 1896 به همراه مادرش و همسر مادرش به دوربان رفتند. او 6 سال دبیرستان و راهنمایی‌اش را آنجا گذراند و در سال 1903 جایزه ملکه ویکتوریا را برای بهترین نوشته انگلیسی از بین 900 شرکت‌کننده از آن خود کرد. په‌سوآ شعرهایش را با نام‌های مستعار می‌نوشت. این نام‌های مستعار هرکدام شخصیت‌هایی بودند که په‌سوآ آن‌ها را ساخته بود و هرکدام زندگینامه، طرز فکر، دست‌خط و... خود را داشتند و برخی حتی به طور جداگانه مورد مصاحبه یا مکاتبه قرار می‌گرفتند. سه تن از شخصیت‌های په‌سوآ به مقبولیت ماندگار و اقبال جدی‌تری در زمینه شعر و در شان یک شاعر رسیدند. آلبرتو کاییرو ، ریکاردو ریس و آلوارو دو کامپوس آن 3 شخصیت بودند. په‌سوآ در نامه‌ای به تاریخ 20 ژانویه 1935 می‌نويسد: «آنچه که من اساسا هستم پشت نقاب‌های غیرارادی شاعر، دلیل‌باف منطقی و الباقی یک نمایش‌نامه‌نویس است، گرایش غریزی من به غیرشخصی‌سازي، که در آخرین نامه‌ام برای تشریح وجود دیگر نام‌هایم به آن اشاره کردم، به‌طورطبیعی به این وضوح ختم می‌شود. پس در نتیجه من شکل نمی‌گیرم، بلکه سفر می‌کنم... من به‌طور پیوسته تغییر شخصیت می‌دهم، به افزایش ظرفیتم (و این خود گونه‌ای از تکامل و گسترش است) برای خلق کاراکترهای جدید ادامه می‌دهم، شکل‌های جدید تظاهر به این‌که جهان را می‌فهمم یا، به نقلی دقیق‌تر، این‌که جهان قابل فهم خواهد بود.» وقتی فرناندو بچه بود ادبیات زمین بازی او بود، و او هرگز تا پایان عمر آن را ترک نگفت و هرگز خود را درگیر چاپ کتاب نکرد و تنها کتاب منتشرشده‌اش «پیغام» است. بسیاری شعر په‌سوآ را شعری زمزمه‌گر، و برخی او را از پیشگامان زودرس شعر پسامدرن و حتی سوررئالیستی دانسته‌اند. در يكي از شعرهاي اين مجموعه مي‌خوانيم: «هيچ‌كس هيچ‌كس ديگر را دوست ندارد؛/ او آنچه را كه از خودش در ديگري مي‌يابد دوست مي‌دارد./ ناآرام نشو اگر ديگران دوستت ندارند./ آنها حس مي‌كنند تو كه هستي، و تو يك غريبه‌اي./ كسي باش كه هستي، حتا اگر هرگز دوست داشته نشوي./ از خودت خاطرجمع اگر باشي،/ از غم و غصه‌هاي اندكي رنج خواهي برد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.