|

نگاهی به رمان« نه چندان زیبا

با هوشی متوسط» عشق و تباهی

امیرحسین نجم‌آبادی: هنوز هم که هنوز است عشق پای ثابت بسیاری از رمان‌ها و فیلم‌هاست، هرچند دیگر تصویر کلاسیک عشق آن‌طور که برخی شاهکار‌های ادبی و سینمایی برای ما ساخته‌اند یا آن‌طور که فرهنگ غالب به ما قبولانده است، در میان کسانی که به‌صورت جدی مصنوعات هنری را دنبال می‌کنند خریداری ندارد. بسته به زمانه و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، اتفاقات عاشقانه سمت‌وسوی متفاوتی از عاشقانه‌های آرام یا حتی ناآرام کلاسیک پیدا کرده‌اند. با وجود این در بسیاری موارد هنوز نویسندگان ما روایت‌گر همان عاشقانه‌هایی هستند که عملا اتفاق نمی‌افتند. گفته می‌شود آثار موفق ادبی آثاری هستند که نویسندگانشان نظرات خاص خود درباره هر پدیده، اتفاق و حتی شیء را دارند. توصیف زیبایی یک درخت و جای‌دادن مناسب آن در یک روایت، مولود نگاه متفاوت یک نویسنده است. وقتی درمورد یک درخت چنین وسواسی وجود دارد، استفاده از کلان‌روایت‌ها که دیگر جای خود را دارد و محک خوبی برای این است که بفهمیم نویسنده تا کجا به آن اصل مهم یعنی داشتن نگاه متفاوت به پدیده‌ها، اتفاقات، اشیا و ... توجه کرده است. رمان «نه چندان زیبا، با هوشی متوسط» از حیث نگاه متفاوت به دستاورد‌های خوبی رسیده است. برعکس برخی نویسندگان که از کلان‌روایت‌ها برای بزک نوشته خود استفاده می‌کنند و به این اعتبار مجبور به تن‌دادن به گونه‌های کلاسیک روایت برای خوشامد برخی خوانندگان خود هستند، محمد‌جواد صابری در رمان خود خطر کرده و یک عاشقانه ناآرام با ویژگی‌های عاشقانه‌های این روزها ساخته است. به‌طور قطع محوری از داستان که به روایت عشق بنفشه و بردیا تعلق دارد، محور اصلی نیست، چراکه نمی‌توان هیچ‌کدام از محور‌ها را در مقابل دیگری اصلی یا فرعی دانست. عاشقانه نامتعارفی که در این رمان روایت می‌شود، درعین‌حال که گاهی این برداشت را به وجود می‌آورد که مولود اتفاقات دیگر است، در نهایت خود زاینده اتفاقاتی می‌شود که داستان بر پایه آن استوار شده است. این روایت گاه گزنده و به قول معروف اعصاب‌خردکن است، اما زمانی که قرار است روایت عاشقانه تنها بزک یک نوشته نباشد، گزندگی روایت در کلیت اثر جایگاه خود را پیدا و در نهایت به جست‌و‌جوی خواننده برای رسیدن به هسته مرکزی اثر کمک می‌کند. روایت‌های شخصی در بسیاری موارد در خود رگه‌هایی از عمومیت دارند. عاشقانه‌های کلاسیک، داستان‌های خاصی هستند که با چند کلیشه با روایت‌های خاص دیگر مرتبط می‌شوند. مهم است که کلیشه‌ها کشف و برجسته شوند. عاشقانه‌ای که در «نه چندان زیبا، با هوشی متوسط» تعریف می‌شود، داستانی است که شاید کمتر کسی عاشقانه خود را در آن بیابد، اما این داستان حس همزاد‌پنداری را در خواننده برمی‌انگیزد. فوبیا و همراهی برای فائق‌آمدن بر آن شاید یکی از مهم‌ترین کلیشه‌ها برای عاشقانه‌های روزگار ما باشد. چنین انتظاری خود می‌تواند تباه‌کننده یک رابطه یا حتی زندگی باشد و حرکت بر مرز عشق و تباهی به این صورت مؤلفه مهم دیگری برای عاشقانه‌های روزگار ماست. در «نه چندان زیبا، با هوشی متوسط» آدم‌ها وقت تن‌دادن به همراهی برای فائق‌آمدن بر فوبیای دیگری تباه می‌شوند و وقتی از این کار دست می‌کشند، عشق‌شان تباه می‌شود.

امیرحسین نجم‌آبادی: هنوز هم که هنوز است عشق پای ثابت بسیاری از رمان‌ها و فیلم‌هاست، هرچند دیگر تصویر کلاسیک عشق آن‌طور که برخی شاهکار‌های ادبی و سینمایی برای ما ساخته‌اند یا آن‌طور که فرهنگ غالب به ما قبولانده است، در میان کسانی که به‌صورت جدی مصنوعات هنری را دنبال می‌کنند خریداری ندارد. بسته به زمانه و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، اتفاقات عاشقانه سمت‌وسوی متفاوتی از عاشقانه‌های آرام یا حتی ناآرام کلاسیک پیدا کرده‌اند. با وجود این در بسیاری موارد هنوز نویسندگان ما روایت‌گر همان عاشقانه‌هایی هستند که عملا اتفاق نمی‌افتند. گفته می‌شود آثار موفق ادبی آثاری هستند که نویسندگانشان نظرات خاص خود درباره هر پدیده، اتفاق و حتی شیء را دارند. توصیف زیبایی یک درخت و جای‌دادن مناسب آن در یک روایت، مولود نگاه متفاوت یک نویسنده است. وقتی درمورد یک درخت چنین وسواسی وجود دارد، استفاده از کلان‌روایت‌ها که دیگر جای خود را دارد و محک خوبی برای این است که بفهمیم نویسنده تا کجا به آن اصل مهم یعنی داشتن نگاه متفاوت به پدیده‌ها، اتفاقات، اشیا و ... توجه کرده است. رمان «نه چندان زیبا، با هوشی متوسط» از حیث نگاه متفاوت به دستاورد‌های خوبی رسیده است. برعکس برخی نویسندگان که از کلان‌روایت‌ها برای بزک نوشته خود استفاده می‌کنند و به این اعتبار مجبور به تن‌دادن به گونه‌های کلاسیک روایت برای خوشامد برخی خوانندگان خود هستند، محمد‌جواد صابری در رمان خود خطر کرده و یک عاشقانه ناآرام با ویژگی‌های عاشقانه‌های این روزها ساخته است. به‌طور قطع محوری از داستان که به روایت عشق بنفشه و بردیا تعلق دارد، محور اصلی نیست، چراکه نمی‌توان هیچ‌کدام از محور‌ها را در مقابل دیگری اصلی یا فرعی دانست. عاشقانه نامتعارفی که در این رمان روایت می‌شود، درعین‌حال که گاهی این برداشت را به وجود می‌آورد که مولود اتفاقات دیگر است، در نهایت خود زاینده اتفاقاتی می‌شود که داستان بر پایه آن استوار شده است. این روایت گاه گزنده و به قول معروف اعصاب‌خردکن است، اما زمانی که قرار است روایت عاشقانه تنها بزک یک نوشته نباشد، گزندگی روایت در کلیت اثر جایگاه خود را پیدا و در نهایت به جست‌و‌جوی خواننده برای رسیدن به هسته مرکزی اثر کمک می‌کند. روایت‌های شخصی در بسیاری موارد در خود رگه‌هایی از عمومیت دارند. عاشقانه‌های کلاسیک، داستان‌های خاصی هستند که با چند کلیشه با روایت‌های خاص دیگر مرتبط می‌شوند. مهم است که کلیشه‌ها کشف و برجسته شوند. عاشقانه‌ای که در «نه چندان زیبا، با هوشی متوسط» تعریف می‌شود، داستانی است که شاید کمتر کسی عاشقانه خود را در آن بیابد، اما این داستان حس همزاد‌پنداری را در خواننده برمی‌انگیزد. فوبیا و همراهی برای فائق‌آمدن بر آن شاید یکی از مهم‌ترین کلیشه‌ها برای عاشقانه‌های روزگار ما باشد. چنین انتظاری خود می‌تواند تباه‌کننده یک رابطه یا حتی زندگی باشد و حرکت بر مرز عشق و تباهی به این صورت مؤلفه مهم دیگری برای عاشقانه‌های روزگار ماست. در «نه چندان زیبا، با هوشی متوسط» آدم‌ها وقت تن‌دادن به همراهی برای فائق‌آمدن بر فوبیای دیگری تباه می‌شوند و وقتی از این کار دست می‌کشند، عشق‌شان تباه می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.