|

آلمان دهه چهل

«تقريبا دوازده سال و اندي پيش، آخرين‌بار در دكه خانم بروكر يك سوسيس كاري خوردم. دكه ساندويچ‌فروشي در گروس‌نوي‌ماركت، ميداني در محدوده بندر بود؛ بادخيز، كثيف و سنگ‌فرش‌شده. چندين درخت بي‌قواره و نامرتب در آن حوالي است، يك توالت عمومي و سه دكه كه محل ملاقات الكلي‌هايي است كه از دبه‌هاي پلاستيكي... مي‌نوشند. سمت غرب، نماي شيشه‌اي سبز-خاكستري يك شركت بيمه ديده مي‌شود و پشت آن، كليساي ميشاييل است كه برج آن بعدازظهرها بر اين ميدان سايه مي‌اندازد. اين منطقه در خلال جنگ به‌شدت بمباران شد و آسيب ديد. فقط چند خيابان سالم ماند و در يكي از خيابان‌ها، خيابان برودر، يكي از عمه‌هايم زندگي مي‌كرد كه در كودكي زياد به ديدنش مي‌رفتم؛ البته مخفيانه. پدرم مرا از اين كار منع كرده بود. به اين محله مسكو كوچك مي‌گفتند و محله بدنام هم از اين‌جا زياد دور نبود. بعدها، هربار كه به هامبورگ مي‌آمدم، به اين منطقه سر مي‌زدم، از خيابان‌ها عبور مي‌كردم، از كنار خانه عمه‌ام كه سال‌ها از فوتش مي‌گذشت، و بالاخره - و اين دليل اصلي بود- در دكه ساندويچي خانم بروكر يك سوسيس كاري مي‌خوردم.» «كشف سوسيس كاري» اين‌طور آغاز مي‌شود، رماني از اووه تيم كه به‌تازگي با ترجمه حسين تهراني توسط نشر چشمه منتشر شده است. اووه تيم از نويسندگان شناخته‌شده امروز ادبيات آلمان است كه در سال 1940 در هامبورگ متولد شد. او تحصيلاتش را در رشته‌هاي زبان و ادبيات آلماني و فلسفه در مونيخ و پاريس گذراند و سال 1971 مدرك دكتراي فلسفه‌اش را از دانشگاه سوربن گرفت. تيم از همين سال به نويسندگي روي آورد و در دهه هفتاد با انتشار آثاري چون «تابستان داغ» و «مورنگا» مورد توجه قرار گرفت. اما شايد موفقيت اصلي او در دهه نود اتفاق افتاد چرا كه در اين دهه دو اثر او با نام‌هاي «شكارچي انسان» و «كشف سوسيس كاري» با اقبال زيادي روبه‌رو شدند. اثر بعدي او يعني «قرمز» نيز با موفقيت همراه بود و بعد از آن با نوشتن كتاب «مثلا برادرم» كه درواقع اتوبيوگرافي اوست نويسندگي را ادامه داد. اووه تيم به واسطه اين آثارش جوايز ادبي زيادي به دست آورده و داستان‌هايش تاكنون به زبان‌هاي زيادي ترجمه شده‌اند.
رمان «كشف سوسيس كاري» را شاهكار اووه تيم دانسته‌اند؛ اثري كه تاكنون به بيست زبان ترجمه شده است. در اين رمان، ما با روايتي از فضاي جامعه آلمان در خلال سال‌هاي 1948- 1945 روبه‌رو هستيم. روايتي با ريزبيني و نكته‌سنجي خاص كه جزئيات در آن به طرز دقيقي تصوير شده‌اند. هر يك از شخصيت‌هاي اين رمان را مي‌توان نماينده قشر يا لايه‌اي از مردم و تفكر حاكم بر جامعه آلمان در دهه چهل ميلادي دانست. زندگي يك زن تنها كه دو فرزندش از او دور هستند، يك سرباز فراري، جنگ، كشتار يهوديان بي‌گناه، جيره‌بندي مواد غذايي، ويراني‌هاي جنگ، شهرهاي نابودشده، طرفداران هيتلر، مخالفانش، شكست، تسليم، اشغال شهرها، عشق و خيانت ازجمله مضامين و فضاهايي است كه در اين رمان به تصوير درآمده‌اند. در بخشي ديگر از اين رمان مي‌خوانيم: «سرگرد سال 1933 از هامبورگ رفته بود. او آن زمان توانست حتا كتابخانه شخصي‌اش را با خود ببرد. سروان كمي قبل از شروع جنگ فرار كرده بود، با يك ساك‌دستي كه داخلش وسايل اصلاح صورت، يك دست پيژامه و عكس پدر و مادرش بود و پاسپورتش كه با حرف ي مهر خورده بود. هر دو آن‌ها با يونيفرم خاكي‌رنگ‌شان و با جيب بغل بزرگي كه يونيفرم‌شان داشت، خيلي خوش‌تيپ به نظر مي‌آمدند. خيلي كمتر از سربازان آلماني كه هميشه مثل اسب عرق كرده، بو مي‌‌دادند، در لباس‌هايشان از چرم استفاده مي‌كردند. سروان به لنا بروكر سيگار تعارف كرده بود و لنا هم يكي از آن‌ها را برداشته بود. وقتي سروان برايش فندك زد، ‌لنا گفت اگر اشكالي ندارد، ‌مي‌خواهد سيگار را پس از پايان كار بكشد. هميشه طوري به من نگاه مي‌كرد كه چه‌طور بگويم، انگار مي‌خواست اعتمادم را جلب كند، البته اين كار آن زمان براي انگليسي‌ها ممنوع بود. سروان فريدلندر هر روز به او دو و گاهي سه سيگار تعارف مي‌كرد. سيگارهايي كه نصيب برمر مي‌شد. يكي قبل از شام مي‌كشيد، يكي بعد از شام و يكي هم براي بعد ذخيره مي‌كرد».
«كشف سوسيس كاري» از سال 1966 همواره در شهرهاي مختلف آلمان روي صحنه تئاتر رفته و همين‌طور به عنوان اثر ادبي در مدارس تدريس شده است. در سال 2007 نيز با اقتباس از اين رمان فيلمي سينمايي ساخته شد. «دوست و بيگانه» و «نيم‌سايه» از آثار جديدتر اووه تيم هستند كه اين‌ها نيز با استقبال خوانندگان روبه‌رو شده‌اند.

«تقريبا دوازده سال و اندي پيش، آخرين‌بار در دكه خانم بروكر يك سوسيس كاري خوردم. دكه ساندويچ‌فروشي در گروس‌نوي‌ماركت، ميداني در محدوده بندر بود؛ بادخيز، كثيف و سنگ‌فرش‌شده. چندين درخت بي‌قواره و نامرتب در آن حوالي است، يك توالت عمومي و سه دكه كه محل ملاقات الكلي‌هايي است كه از دبه‌هاي پلاستيكي... مي‌نوشند. سمت غرب، نماي شيشه‌اي سبز-خاكستري يك شركت بيمه ديده مي‌شود و پشت آن، كليساي ميشاييل است كه برج آن بعدازظهرها بر اين ميدان سايه مي‌اندازد. اين منطقه در خلال جنگ به‌شدت بمباران شد و آسيب ديد. فقط چند خيابان سالم ماند و در يكي از خيابان‌ها، خيابان برودر، يكي از عمه‌هايم زندگي مي‌كرد كه در كودكي زياد به ديدنش مي‌رفتم؛ البته مخفيانه. پدرم مرا از اين كار منع كرده بود. به اين محله مسكو كوچك مي‌گفتند و محله بدنام هم از اين‌جا زياد دور نبود. بعدها، هربار كه به هامبورگ مي‌آمدم، به اين منطقه سر مي‌زدم، از خيابان‌ها عبور مي‌كردم، از كنار خانه عمه‌ام كه سال‌ها از فوتش مي‌گذشت، و بالاخره - و اين دليل اصلي بود- در دكه ساندويچي خانم بروكر يك سوسيس كاري مي‌خوردم.» «كشف سوسيس كاري» اين‌طور آغاز مي‌شود، رماني از اووه تيم كه به‌تازگي با ترجمه حسين تهراني توسط نشر چشمه منتشر شده است. اووه تيم از نويسندگان شناخته‌شده امروز ادبيات آلمان است كه در سال 1940 در هامبورگ متولد شد. او تحصيلاتش را در رشته‌هاي زبان و ادبيات آلماني و فلسفه در مونيخ و پاريس گذراند و سال 1971 مدرك دكتراي فلسفه‌اش را از دانشگاه سوربن گرفت. تيم از همين سال به نويسندگي روي آورد و در دهه هفتاد با انتشار آثاري چون «تابستان داغ» و «مورنگا» مورد توجه قرار گرفت. اما شايد موفقيت اصلي او در دهه نود اتفاق افتاد چرا كه در اين دهه دو اثر او با نام‌هاي «شكارچي انسان» و «كشف سوسيس كاري» با اقبال زيادي روبه‌رو شدند. اثر بعدي او يعني «قرمز» نيز با موفقيت همراه بود و بعد از آن با نوشتن كتاب «مثلا برادرم» كه درواقع اتوبيوگرافي اوست نويسندگي را ادامه داد. اووه تيم به واسطه اين آثارش جوايز ادبي زيادي به دست آورده و داستان‌هايش تاكنون به زبان‌هاي زيادي ترجمه شده‌اند.
رمان «كشف سوسيس كاري» را شاهكار اووه تيم دانسته‌اند؛ اثري كه تاكنون به بيست زبان ترجمه شده است. در اين رمان، ما با روايتي از فضاي جامعه آلمان در خلال سال‌هاي 1948- 1945 روبه‌رو هستيم. روايتي با ريزبيني و نكته‌سنجي خاص كه جزئيات در آن به طرز دقيقي تصوير شده‌اند. هر يك از شخصيت‌هاي اين رمان را مي‌توان نماينده قشر يا لايه‌اي از مردم و تفكر حاكم بر جامعه آلمان در دهه چهل ميلادي دانست. زندگي يك زن تنها كه دو فرزندش از او دور هستند، يك سرباز فراري، جنگ، كشتار يهوديان بي‌گناه، جيره‌بندي مواد غذايي، ويراني‌هاي جنگ، شهرهاي نابودشده، طرفداران هيتلر، مخالفانش، شكست، تسليم، اشغال شهرها، عشق و خيانت ازجمله مضامين و فضاهايي است كه در اين رمان به تصوير درآمده‌اند. در بخشي ديگر از اين رمان مي‌خوانيم: «سرگرد سال 1933 از هامبورگ رفته بود. او آن زمان توانست حتا كتابخانه شخصي‌اش را با خود ببرد. سروان كمي قبل از شروع جنگ فرار كرده بود، با يك ساك‌دستي كه داخلش وسايل اصلاح صورت، يك دست پيژامه و عكس پدر و مادرش بود و پاسپورتش كه با حرف ي مهر خورده بود. هر دو آن‌ها با يونيفرم خاكي‌رنگ‌شان و با جيب بغل بزرگي كه يونيفرم‌شان داشت، خيلي خوش‌تيپ به نظر مي‌آمدند. خيلي كمتر از سربازان آلماني كه هميشه مثل اسب عرق كرده، بو مي‌‌دادند، در لباس‌هايشان از چرم استفاده مي‌كردند. سروان به لنا بروكر سيگار تعارف كرده بود و لنا هم يكي از آن‌ها را برداشته بود. وقتي سروان برايش فندك زد، ‌لنا گفت اگر اشكالي ندارد، ‌مي‌خواهد سيگار را پس از پايان كار بكشد. هميشه طوري به من نگاه مي‌كرد كه چه‌طور بگويم، انگار مي‌خواست اعتمادم را جلب كند، البته اين كار آن زمان براي انگليسي‌ها ممنوع بود. سروان فريدلندر هر روز به او دو و گاهي سه سيگار تعارف مي‌كرد. سيگارهايي كه نصيب برمر مي‌شد. يكي قبل از شام مي‌كشيد، يكي بعد از شام و يكي هم براي بعد ذخيره مي‌كرد».
«كشف سوسيس كاري» از سال 1966 همواره در شهرهاي مختلف آلمان روي صحنه تئاتر رفته و همين‌طور به عنوان اثر ادبي در مدارس تدريس شده است. در سال 2007 نيز با اقتباس از اين رمان فيلمي سينمايي ساخته شد. «دوست و بيگانه» و «نيم‌سايه» از آثار جديدتر اووه تيم هستند كه اين‌ها نيز با استقبال خوانندگان روبه‌رو شده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.