|

تلخکامی‌ها و امیدها

«یکصد و ده نامه از دو سیمین» مجموعه‌ای است از نامه‌های سیمین دانشور و سیمین بهبهانی به منصور اوجی که به سعی منصور اوجی در نشر نیلوفر منتشر شده است. این نامه‌ها نه فقط به‌لحاظ ادبی که به‌لحاظ تاریخی نیز خواندنی‌اند، چراکه زمانه‌ای که نامه‌ها در آن نوشته شده‌اند در آنها منعکس است. بخشی از نامه‌ها به دیدگاه‌های ادبی سیمین دانشور و سیمین بهبهانی اختصاص دارد و از خلال آنها می‌توان دیدگاه‌های زیبایی‌شناختی آنها را بهتر شناخت. چند نامه از نامه‌های سیمین دانشور در این کتاب به‌طور مشخص درباره شعرهای منصور اوجی است و جالب اینکه در این نامه‌ها سیمین دانشور را داستان‌نویسی با حساسیت‌های شاعرانه می‌یابیم. داستان‌نویسی که ایجاز شاعرانه را در هر نوشتاری می‌ستاید و شعر کلاسیک ایران را با دقت و موشکافی خوانده است و از سوی دیگر ادبیات غرب را نیز به‌طور جدی دنبال می‌کند. سیمین بهبهانی اما از آنجاکه خود شاعر است در بعضی از نامه‌هایش به منصور اوجی با جزئیات و به‌طور تفصیلی‌تر از شعر سخن می‌گوید و به‌ویژه از شعر کلاسیک و اینکه چطور می‌توان قالب‌های کلاسیک را متحول و امروزی کرد، یعنی همان کاری که خود او با خلق اوزان تازه در غزل انجام داد. از نامه‌ها پیداست که منصور اوجی که در اینجا مخاطب نامه‌های دو سیمین است، همراه بیشتر نامه‌هایی که به آنها می‌نوشته شعری را هم ضمیمه می‌کرده و شعرهای اوجی مخاطبان نامه‌های او را چنان بر سر ذوق می‌آورده که بخشی از نامه به صحبت از شعر و ادبیات اختصاص می‌یافته است. در آغاز کتاب نامه‌ای هم از جلال آل‌‌احمد به منصور اوجی چاپ شده است، نامه‌ای که در عین کوتاهی نامه مهمی است، چراکه آل‌احمد در این نامه از مقاله‌ای که درباره مرگ صمد بهرنگی نوشته، سخن گفته است. مقاله‌ای که صحت و سقم ادعای آل‌احمد در آن مبنی بر شیوه مرگ صمد، منشأ حرف و حدیث‌های بسیار شد و در این نامه آل‌احمد گفته است که جریان نوشتن آن مقاله از چه قرار بوده است. منصور اوجی در مقدمه کتاب «یکصد و ده نامه از دو سیمین» از پیشینه آشنایی‌اش با سیمین دانشور و سیمین بهبهانی نوشته است و همچنین از آغاز نامه‌نگاری‌هایش با آنها. در بخشی از این مقدمه هم از تفاوت روحیات سیمین دانشور و سیمین بهبهانی نوشته و از اینکه این تفاوت چطور در شیوه نامه‌نگاری‌هایشان هم خود را نشان می‌داده است. انتشار نامه‌های سیمین دانشور و سیمین بهبهانی به منصور اوجی، اسناد ارزشمندی را برای پژوهشگران تاریخ ادبیات معاصر و آنها که خود دستی در ادبیات و کارِ ادبی دارند فراهم کرده است تا از خلال این نامه‌ها نه فقط خود این اشخاص بلکه روزگار و زمانه‌ای را هم که آنها در آن زیسته‌اند و کار کرده‌اند بهتر بشناسند. نکته دیگر اینکه در این نامه‌ها هر دو سیمین را به‌رغم ناخشنودی از شرایطی که در آن می‌زیستند و تلخکامی‌هایی که این شرایط برای آنها و اطرافیانشان به بار آورده بود و همچنین تلخکامی‌هایی در زندگی شخصی، مثل ازدست‌دادن نزدیکان و بستگان، سرشار از امید و شور زندگی می‌یابیم، چنانکه دانشور در یکی از نامه‌هایش می‌نویسد: «من وقتی همه ناامیدند سعی می‌کنم امیدوار باشم و امید بپراکنم.»
یکصد و ده نامه از دو سیمین، نامه‌های سیمین دانشور و سیمین بهبهانی به منصور اوجی/ به سعی منصور اوجی/ نشر نیلوفر

«یکصد و ده نامه از دو سیمین» مجموعه‌ای است از نامه‌های سیمین دانشور و سیمین بهبهانی به منصور اوجی که به سعی منصور اوجی در نشر نیلوفر منتشر شده است. این نامه‌ها نه فقط به‌لحاظ ادبی که به‌لحاظ تاریخی نیز خواندنی‌اند، چراکه زمانه‌ای که نامه‌ها در آن نوشته شده‌اند در آنها منعکس است. بخشی از نامه‌ها به دیدگاه‌های ادبی سیمین دانشور و سیمین بهبهانی اختصاص دارد و از خلال آنها می‌توان دیدگاه‌های زیبایی‌شناختی آنها را بهتر شناخت. چند نامه از نامه‌های سیمین دانشور در این کتاب به‌طور مشخص درباره شعرهای منصور اوجی است و جالب اینکه در این نامه‌ها سیمین دانشور را داستان‌نویسی با حساسیت‌های شاعرانه می‌یابیم. داستان‌نویسی که ایجاز شاعرانه را در هر نوشتاری می‌ستاید و شعر کلاسیک ایران را با دقت و موشکافی خوانده است و از سوی دیگر ادبیات غرب را نیز به‌طور جدی دنبال می‌کند. سیمین بهبهانی اما از آنجاکه خود شاعر است در بعضی از نامه‌هایش به منصور اوجی با جزئیات و به‌طور تفصیلی‌تر از شعر سخن می‌گوید و به‌ویژه از شعر کلاسیک و اینکه چطور می‌توان قالب‌های کلاسیک را متحول و امروزی کرد، یعنی همان کاری که خود او با خلق اوزان تازه در غزل انجام داد. از نامه‌ها پیداست که منصور اوجی که در اینجا مخاطب نامه‌های دو سیمین است، همراه بیشتر نامه‌هایی که به آنها می‌نوشته شعری را هم ضمیمه می‌کرده و شعرهای اوجی مخاطبان نامه‌های او را چنان بر سر ذوق می‌آورده که بخشی از نامه به صحبت از شعر و ادبیات اختصاص می‌یافته است. در آغاز کتاب نامه‌ای هم از جلال آل‌‌احمد به منصور اوجی چاپ شده است، نامه‌ای که در عین کوتاهی نامه مهمی است، چراکه آل‌احمد در این نامه از مقاله‌ای که درباره مرگ صمد بهرنگی نوشته، سخن گفته است. مقاله‌ای که صحت و سقم ادعای آل‌احمد در آن مبنی بر شیوه مرگ صمد، منشأ حرف و حدیث‌های بسیار شد و در این نامه آل‌احمد گفته است که جریان نوشتن آن مقاله از چه قرار بوده است. منصور اوجی در مقدمه کتاب «یکصد و ده نامه از دو سیمین» از پیشینه آشنایی‌اش با سیمین دانشور و سیمین بهبهانی نوشته است و همچنین از آغاز نامه‌نگاری‌هایش با آنها. در بخشی از این مقدمه هم از تفاوت روحیات سیمین دانشور و سیمین بهبهانی نوشته و از اینکه این تفاوت چطور در شیوه نامه‌نگاری‌هایشان هم خود را نشان می‌داده است. انتشار نامه‌های سیمین دانشور و سیمین بهبهانی به منصور اوجی، اسناد ارزشمندی را برای پژوهشگران تاریخ ادبیات معاصر و آنها که خود دستی در ادبیات و کارِ ادبی دارند فراهم کرده است تا از خلال این نامه‌ها نه فقط خود این اشخاص بلکه روزگار و زمانه‌ای را هم که آنها در آن زیسته‌اند و کار کرده‌اند بهتر بشناسند. نکته دیگر اینکه در این نامه‌ها هر دو سیمین را به‌رغم ناخشنودی از شرایطی که در آن می‌زیستند و تلخکامی‌هایی که این شرایط برای آنها و اطرافیانشان به بار آورده بود و همچنین تلخکامی‌هایی در زندگی شخصی، مثل ازدست‌دادن نزدیکان و بستگان، سرشار از امید و شور زندگی می‌یابیم، چنانکه دانشور در یکی از نامه‌هایش می‌نویسد: «من وقتی همه ناامیدند سعی می‌کنم امیدوار باشم و امید بپراکنم.»
یکصد و ده نامه از دو سیمین، نامه‌های سیمین دانشور و سیمین بهبهانی به منصور اوجی/ به سعی منصور اوجی/ نشر نیلوفر

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.