سفر تا سرزمین الهه زنده
فریده خرمی: تلویزیون را روشن میکنم. شبکهای جهانی، مستندی درباره یک الهه باکره زنده به نام کوماری پخش میکند؛ دخترکی پوشیده در لباسهای سنتی درخشان که در نقش پارواتی (همسر شیوا، از خدایان هندو) پرستیده میشود. پرستیده میشود؟ در قرن بیستویکم؟ بله، درست شنیدهام، اما تعجب نمیکنم، انگار پرستیدن یک الهه زنده مثل خوردن قورمهسبزی کاری عادی و پیشپاافتاده است. صورت دخترک آرایش عجیبی دارد. دور چشمهای بادامیاش خط سیاهی کشیدهاند که تا بالای گوشها و زیر موهایش ادامه دارد. این خط مورب نمیگذارد نگاه آدم متوجه بقیه صورت دختر شود. چشم نقاشیشده روی پیشانیاش را در دقایق پایانی مستند میبینم. دخترکی نابالغ محبوس در معبد با چشم سومی روی پیشانی که فقط 13 بار در سال، آن هم برای انجام مراسم مذهبی حق دارد از خانه بیرون بیاید. نه با پای خودش. نه. سوار بر کجاوهای که کاهنان معبد آن را میکشند. تلویزیون را دیر روشن کردهام. مستند دارد تمام میشود. توی اینترنت دنبال کلمه کوماری میگردم. باید بلیت بخرم. ویزا موقع ورود در فرودگاه صادر میشود.
از شانس بد، فصل بارانهای موسمی
(monsoon) در شرق دور بهزودی از راه میرسد، اما من از آن کلوخها نیستم که با این بارانها خیس بخورم. چمدانم را میبندم و راهی نپال میشوم.
پرواز مستقیمی از تهران به هیچکدام از شهرهای نپال وجود ندارد. تهران، دوبی، کاتماندو (پایتخت نپال) بهترین گزینه است. یکساعتونیم پرواز تا دوبی و بعد حدود شش ساعت تا نپال.
در فرودگاه کوچک کاتماندو 40 دلار به مأمور اخموی پشت باجه میدهم که ارثیه پدرش را از من میخواهد و ویزای یکماهه میگیرم و چشمتان روز بد نبیند، پا به شهر شلوغ و پرسروصدایی میگذارم که تهران در برابرش لسآنجلس است. کاتماندو شاید بدترین شهر نپال باشد. آلودگی، گردوخاک و ترافیک سنگین از همان ابتدای راه چشمبهراه آدم نشسته. صد رحمت به تهران. خیابانهای باریک و کثیف و گلآلود و خانهها و آپارتمانهایی که بدون هیچ نقشه شهری حسابشدهای، تنگ هم نشستهاند. آدم واقعا احساس خفگی میکند. نفس کم میآورد و دلش میخواهد هرچهسریعتر از این شهر فرار کند. کمتر خیابان و کوچهای پیادهرو دارد و آدمها؛ از پیر و جوان و بچه ناچار در کنار ماشین و دوچرخه و موتور حرکت میکنند. زیاد پیش میآید که راه حتی برای عابرهای پیاده بسته باشد. سعی میکنم به روی خودم نیاورم که از همین اول کار چقدر توی ذوقم خورده است، حتی یکآن فکر برگشتن به سرم میزند، اما به خودم میگویم یادت باشد که این مردم تازه زلزلهای ویرانگر (2015) را پشتسر گذاشتهاند و 10 سال درگیر (2006- 1996) یک جنگ داخلی خانمانسوز بودهاند. از فرودگاه تاکسی میگیرم. بعد از 20
دقیقه به میهمانخانهای میرسم که اینترنتی برای سه شب رزرو کردهام. قرار است سه شب در کاتماندو بمانم و بعد به پُکارا (پُخارا) بروم که شنیدهام شهری دیدنی و آرام است، اما حالا دیگر شک دارم که کاتماندو جای ماندن باشد. میهمانخانه هم چندان تمیز و دلچسب نیست. بدتر آنکه آسانسور ندارد و اتاق من در طبقه چهارم است. صاحب میهمانخانه که قیافه و قد و هیکلی شبیه رانندهتاکسی دارد و هردو آنها شبیه مردهای هندی هستند، پیشنهاد میکند که گشتی آن دوروبرها بزنم و من به رسم ادب قبول میکنم. هوا دارد تاریک میشود، اما من که قرار نیست جای دوری بروم. کوچههای تنگ و خاموش این اطراف میل و رغبتی برای پیادهروی در هیچکس ایجاد نمیکند. از مغازه (پستو) کوچک و خاکگرفته توی کوچه صابون و خمیردندان میخرم و همانموقع میفهمم که اگر مراقب نباشم ممکن است پایم را روی موشهای کوچک نخودیرنگی بگذارم که توی کوچه تروفرز در رفتوآمدند. با ترسولرز به میهمانخانه عقبنشینی میکنم و توی حیاط کنار باغچه روی صندلی مینشینم، اما موشها در حیاط و باغچه هم جولان میدهند و تاختوتاز میکنند. ناچار دستپاچه و سراسیمه در اتاق نشیمن سنگر میگیرم تا فکری
به حال بدبختیهای خودم بکنم. دختر و پسر جوانی آنجا روبهروی تلویزیون شام میخورند. دختر هم موشها را دیده، اما انگارنهانگار. جوری از آنها حرف میزند و میخندد و شام میخورد که انگار از نوادگان پاپیونبهسرِ میکیموس حرف میزند، نه یکسری حیوان نفرتانگیز نکبتی.زوج جوان، استرالیایی بودند و شب آخرشان را در آن میهمانخانه میگذراندند. مانده بودم که پدر و مادر این موطلاییها چی یادشان میدهند؟ نه بلدند غر بزنند، نه از چیزی شکایت میکنند، نه عصبی میشوند؟ استرالیاییها حال و روزِ خرابم را که دیدند، پرسیدند:
«خب، چرا با ما نمیآیی پخارا؟ فردا صبح زود راهی هستیم».به همین راحتی. گفتم:
«عالیه. چی از این بهتر؟»
به همین راحتی. نپرسیدم با چی یا چطوری میروید، حتی اگر قرار بود سوار الاغ به پخارا برویم، نه توی کار نمیآوردم.
فریده خرمی: تلویزیون را روشن میکنم. شبکهای جهانی، مستندی درباره یک الهه باکره زنده به نام کوماری پخش میکند؛ دخترکی پوشیده در لباسهای سنتی درخشان که در نقش پارواتی (همسر شیوا، از خدایان هندو) پرستیده میشود. پرستیده میشود؟ در قرن بیستویکم؟ بله، درست شنیدهام، اما تعجب نمیکنم، انگار پرستیدن یک الهه زنده مثل خوردن قورمهسبزی کاری عادی و پیشپاافتاده است. صورت دخترک آرایش عجیبی دارد. دور چشمهای بادامیاش خط سیاهی کشیدهاند که تا بالای گوشها و زیر موهایش ادامه دارد. این خط مورب نمیگذارد نگاه آدم متوجه بقیه صورت دختر شود. چشم نقاشیشده روی پیشانیاش را در دقایق پایانی مستند میبینم. دخترکی نابالغ محبوس در معبد با چشم سومی روی پیشانی که فقط 13 بار در سال، آن هم برای انجام مراسم مذهبی حق دارد از خانه بیرون بیاید. نه با پای خودش. نه. سوار بر کجاوهای که کاهنان معبد آن را میکشند. تلویزیون را دیر روشن کردهام. مستند دارد تمام میشود. توی اینترنت دنبال کلمه کوماری میگردم. باید بلیت بخرم. ویزا موقع ورود در فرودگاه صادر میشود.
از شانس بد، فصل بارانهای موسمی
(monsoon) در شرق دور بهزودی از راه میرسد، اما من از آن کلوخها نیستم که با این بارانها خیس بخورم. چمدانم را میبندم و راهی نپال میشوم.
پرواز مستقیمی از تهران به هیچکدام از شهرهای نپال وجود ندارد. تهران، دوبی، کاتماندو (پایتخت نپال) بهترین گزینه است. یکساعتونیم پرواز تا دوبی و بعد حدود شش ساعت تا نپال.
در فرودگاه کوچک کاتماندو 40 دلار به مأمور اخموی پشت باجه میدهم که ارثیه پدرش را از من میخواهد و ویزای یکماهه میگیرم و چشمتان روز بد نبیند، پا به شهر شلوغ و پرسروصدایی میگذارم که تهران در برابرش لسآنجلس است. کاتماندو شاید بدترین شهر نپال باشد. آلودگی، گردوخاک و ترافیک سنگین از همان ابتدای راه چشمبهراه آدم نشسته. صد رحمت به تهران. خیابانهای باریک و کثیف و گلآلود و خانهها و آپارتمانهایی که بدون هیچ نقشه شهری حسابشدهای، تنگ هم نشستهاند. آدم واقعا احساس خفگی میکند. نفس کم میآورد و دلش میخواهد هرچهسریعتر از این شهر فرار کند. کمتر خیابان و کوچهای پیادهرو دارد و آدمها؛ از پیر و جوان و بچه ناچار در کنار ماشین و دوچرخه و موتور حرکت میکنند. زیاد پیش میآید که راه حتی برای عابرهای پیاده بسته باشد. سعی میکنم به روی خودم نیاورم که از همین اول کار چقدر توی ذوقم خورده است، حتی یکآن فکر برگشتن به سرم میزند، اما به خودم میگویم یادت باشد که این مردم تازه زلزلهای ویرانگر (2015) را پشتسر گذاشتهاند و 10 سال درگیر (2006- 1996) یک جنگ داخلی خانمانسوز بودهاند. از فرودگاه تاکسی میگیرم. بعد از 20
دقیقه به میهمانخانهای میرسم که اینترنتی برای سه شب رزرو کردهام. قرار است سه شب در کاتماندو بمانم و بعد به پُکارا (پُخارا) بروم که شنیدهام شهری دیدنی و آرام است، اما حالا دیگر شک دارم که کاتماندو جای ماندن باشد. میهمانخانه هم چندان تمیز و دلچسب نیست. بدتر آنکه آسانسور ندارد و اتاق من در طبقه چهارم است. صاحب میهمانخانه که قیافه و قد و هیکلی شبیه رانندهتاکسی دارد و هردو آنها شبیه مردهای هندی هستند، پیشنهاد میکند که گشتی آن دوروبرها بزنم و من به رسم ادب قبول میکنم. هوا دارد تاریک میشود، اما من که قرار نیست جای دوری بروم. کوچههای تنگ و خاموش این اطراف میل و رغبتی برای پیادهروی در هیچکس ایجاد نمیکند. از مغازه (پستو) کوچک و خاکگرفته توی کوچه صابون و خمیردندان میخرم و همانموقع میفهمم که اگر مراقب نباشم ممکن است پایم را روی موشهای کوچک نخودیرنگی بگذارم که توی کوچه تروفرز در رفتوآمدند. با ترسولرز به میهمانخانه عقبنشینی میکنم و توی حیاط کنار باغچه روی صندلی مینشینم، اما موشها در حیاط و باغچه هم جولان میدهند و تاختوتاز میکنند. ناچار دستپاچه و سراسیمه در اتاق نشیمن سنگر میگیرم تا فکری
به حال بدبختیهای خودم بکنم. دختر و پسر جوانی آنجا روبهروی تلویزیون شام میخورند. دختر هم موشها را دیده، اما انگارنهانگار. جوری از آنها حرف میزند و میخندد و شام میخورد که انگار از نوادگان پاپیونبهسرِ میکیموس حرف میزند، نه یکسری حیوان نفرتانگیز نکبتی.زوج جوان، استرالیایی بودند و شب آخرشان را در آن میهمانخانه میگذراندند. مانده بودم که پدر و مادر این موطلاییها چی یادشان میدهند؟ نه بلدند غر بزنند، نه از چیزی شکایت میکنند، نه عصبی میشوند؟ استرالیاییها حال و روزِ خرابم را که دیدند، پرسیدند:
«خب، چرا با ما نمیآیی پخارا؟ فردا صبح زود راهی هستیم».به همین راحتی. گفتم:
«عالیه. چی از این بهتر؟»
به همین راحتی. نپرسیدم با چی یا چطوری میروید، حتی اگر قرار بود سوار الاغ به پخارا برویم، نه توی کار نمیآوردم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.