|

ایجاد چهارمين منطقه امن در ادلب سوریه

ششمین نشست دو روزه آستانه در پایتخت قزاقستان به پایان رسید. نشست سه‌جانبه هیئت‌های عالی‌رتبه ایران، روسیه و ترکیه، به‌مدت دو روز (پنجشنبه و جمعه)، در هتل «رکسوس» آستانه برگزار شد. موضوع اصلی این نشست، ایجاد منطقه چهارم امن در ادلب سوریه بود. روزنامه «دیلی‌صباح» خبر داد ایران، روسیه و ترکیه بر سر مرزهای مناطق کاهش تنش از جمله در منطقه ادلب توافق کرده‌اند؛ اما گفت‌وگوها درباره اینکه کدام نیروی نظامی در ادلب مستقر شود، ادامه خواهد داشت. بنابر بیانیه مشترک، مناطق تعیین‌شده برای یک دوره شش‌ماهه است و در صورت نیاز زمان آن تمدید خواهد شد. طبق توافقی که میان طرفین امضا شده، حدود مناطق کاهش تنش چهارگانه شامل بخش‌هایی از استان‌های زیر می‌شود: مناطقی از استان ادلب؛ بخش‌هایی از استان‌های لاذقیه، حلب و حماه؛ مناطقی از درعا و قنیطره و بخش‌هایی از استان‌های حمص، دمشق و غوطه شرقی. مناطق کاهش تنش قرار است علاوه بر متوقف‌کردن درگیری‌ها، به‌عنوان مناطق پرواز ممنوع نیز عمل کنند. در این نشست سه‌ساعته «حسین جابری‌انصاری»، معاون عربی و آفریقای وزارت خاجه ایران؛ «الکساندر لاورنتیف»، نماینده ویژه پوتین در امور سوریه و «سدات اونال»، معاون وزیر خارجه ترکیه (مذاکره‌کنندگان ارشد سه دولت ضامن روند آستانه)، با بررسی آخرین وضعیت مذاکرات و نهایی‌کردن توافقات کارشناسی به‌عمل‌آمده درباره اسناد چهارگانه ششمین کنفرانس بین‌المللی آستانه، درباره متن نهایی بیانیه پایانی این کنفرانس بحث و تبادل نظر کردند. جابری‌انصاری قبل از برگزاری نشست ششم آستانه با اشاره به دو نشست کارشناسی در آنکارا و یک نشست کارشناسی در مسکو گفته بود: برخی اختلافات موجود بین سه کشور باعث شد توافق در ارتباط با جزئیات ترتیبات امنیتی مناطق کاهش تنش چهارگانه و به‌ویژه منطقه ادلب حاصل نشود. معاون وزیر خارجه کشورمان گفته است: «در سفرهایی که این‌جانب در چند ماه گذشته به‌ویژه یک ماه گذشته به مسکو، آنکارا و دمشق و همین‌طور برخی پایتخت‌های دیگر داشتم، جزئی اساسی از گفت‌وگوهای ما مرتبط با مذاکرات آستانه و همین مسائل و مشکلاتی که در سطح کارشناسی وجود داشت، بود».
همچنین قبل از برگزاری نشست آستانه، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، گفته بود سه منطقه امن در مناطق جنوب غرب، غوطه شرقی و حمص ایجاد شده و امیدواریم در نشست پیشِ‌رو درباره ایجاد منطقه چهارم امن در ادلب به توافق برسیم. او معتقد است: «ایجاد منطقه امن در ادلب دشوارتر است و به‌همین‌دلیل این اقدام به‌ طول انجامیده، ولی پس از برقراری آن، امکان بیشتری برای بهبودی اوضاع انسانی سوریه خواهیم داشت». ایران، روسیه و ترکیه 14 اردیبهشت در چهارمین دور مذاکرات آستانه، تفاهم‌نامه ایجاد مناطق امن را در سوریه امضا کردند که در برگیرنده مناطقی در استان‌های ادلب، بخش‌هایی از حمص، غوطه شرقی، درعا و قنیطره با هدف کاهش خشونت‌هاست.
گفت‌وگوی تلفنی لاوروف و تیلرسون
وزرای خارجه روسیه و آمریکا درباره حل‌وفصل بحران سوریه تلفنی گفت‌وگو کردند. محور گفت‌وگوی «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه با «رکس تیلرسون»، وزیر خارجه آمریکا، بحران سوریه بود. لاوروف و تیلرسون درباره راه‌های همکاری میان دو کشور درباره حل بحران سوریه گفت‌‌وگو کردند. این مکالمه تلفنی که از جانب آمریکا انجام شد، بر تثبیت مناطق کاهش تنش متمرکز بود.
نامه بشار اسد به رهبری
روز پنجشنبه، خبرگزاری ایرنا، تصویر نامه‌ای را منتشر کرد که از منابعی در وزارت خارجه دریافت کرده بود؛ مطابق آن نامه بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، پیروزی اخیر در دیرالزور را به مقام معظم رهبری تبریک گفته است. در این نامه اسد «گرم‌ترین مراتب تبریک و تهنیت» خود را بابت پیروزی ارتش سوریه و هم‌پیمانانش به آیت‌الله خامنه‌ای، دولت و مردم ایران تقدیم کرده است. او گفته دولت سوریه مردم ایران را در پیروزی اخیر شریک می‌داند. در بخشی از این نامه آمده است: «ضمن اینکه مردم ایران را که همراه ما در جنگ علیه تروریسم خون تقدیم نمود، در این پیروزی شریک می‌دانیم، از طریق حضرت‌عالی تشکر عمیق خود را از مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران علیه تروریسم و حمایت از مردم ما برای آزادسازی خاک میهن خود از لوث تروریست‌های تکفیری ابراز می‌دارم. جمهوری عربی سوریه و جمهوری اسلامی ایران جنگ را علیه ظلم و تجاوزگری و از‌بین‌بردن خطرات تروریسم و مشارکت در برپایی نظام منطقه‌ای و بین‌المللی براساس عدالت، برابری و کرامت همسان برای تمامی ملت‌ها و کشورها ادامه می‌دهند». این نامه در 15 شهریور نوشته شده است.
آخرین وضعیت دیرالزور
دیرالزور به‌تازگی به کانون عملیات ارتش سوریه و نیروهای تحت حمایت آمریکا برای بیرون‌راندن داعش تبدیل شده است. کمتر از دو هفته پیش، نیروهای ارتش سوریه، با حمایت روسیه و ایران، توانستند محاصره سه‌ساله دیرالزور را بشکنند. استان دیرالزور، هم‌مرز با عراق، آخرین استان در سوریه است که داعش در آن حضور گسترده دارد. همچنین روز گذشته، منابع سوری از کشته‌شدن ده‌ها غیرنظامی در حملات هوایی در حومه دیرالزور خبر دادند. به گزارش روزنامه مستقل «رأی‌الیوم»، دیده‌بان حقوق‌بشر سوریه که یک نهاد غیردولتی مستقر در لندن است، اعلام کرد در حملات هوایی روسیه و ائتلاف آمریکا در استان دیرالزور 39 غیرنظامی کشته شده‌اند.
بیانیه نهایی نشست صادر شد
سه کشور ایران، روسیه و ترکیه در پایان نشست آستانه شش بیانیه مشترکی صادر کردند. این بیانیه 14 بند دارد که در بخشی از آن آمده است: «جمهوری اسلامی ایران، فدراسیون روسیه و جمهوری ترکیه به‌عنوان ضامنان اجرای رژیم آتش‌بس در جمهوری عربی سوریه ضمن تأکید مجدد بر تعهد راسخ خود نسبت به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی جمهوری عربی سوریه و با پیروی از مفاد قطع‌نامه ۲۲۵۴ (۲۰۱۵) شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین با استقبال از کاهش چشمگیر خشونت‌ها در عرصه سوریه در نتیجه اقدامات انجام‌شده با هدف حفظ و تقویت رژیم آتش‌بس، موارد ذیل را اعلام می‌کنند». همچنین آمده است: «رضایت خود را از پیشرفت‌های حاصل‌شده در اجرای تفاهم چهارم می ۲۰۱۷ درخصوص ایجاد نواحی کاهش تنش در جمهوری عربی سوریه اعلام می‌کنند. ایجاد نواحی کاهش تنش مطابق با تفاهم چهارم می ۲۰۱۷ در غوطه شرقی، در مناطقی از شمال استان حمص، در استان ادلب و مناطق مشخصی از استان‌های هم‌جوار آن (استان‌های لاذقیه، حماه و حلب) و همچنین در قسمت‌های مشخصی از جنوب سوریه (براساس ابتکار فدراسیون روسیه، به‌عنوان یکی از کشورهای ضامن در فرایند آستانه، با هدف تضمین رژیم آتش‌بس، تمامیت ارضی جمهوری عربی سوریه و ادامه مبارزه علیه تروریسم) را اعلام می‌کنند».
مذاکرات آستانه که راهبرد آن پاییز سال گذشته در نشست مشترک وزیران امور خارجه ایران، روسیه و ترکیه در مسکو اعلام شد، تصمیم هم‌گرایی سه کشور را برای کاهش دامنه درگیری‌ها، توافق جمعی مبارزه با تروریسم و همچنین برقراری آتش‌بس فراگیر در سوریه از دهم دی‌ 1395 در پی داشت که در قطع‌نامه شورای امنیت سازمان ملل نیز تأیید شده است. موضوع اصلی این نشست راه‌حل نهایی برای پایان بحران سوریه است. قرار است هفتمین کنفرانس آستانه در اواخر اکتبر ۲۰۱۷ (دهه اول آبان ۹۶) برگزار شود.

ششمین نشست دو روزه آستانه در پایتخت قزاقستان به پایان رسید. نشست سه‌جانبه هیئت‌های عالی‌رتبه ایران، روسیه و ترکیه، به‌مدت دو روز (پنجشنبه و جمعه)، در هتل «رکسوس» آستانه برگزار شد. موضوع اصلی این نشست، ایجاد منطقه چهارم امن در ادلب سوریه بود. روزنامه «دیلی‌صباح» خبر داد ایران، روسیه و ترکیه بر سر مرزهای مناطق کاهش تنش از جمله در منطقه ادلب توافق کرده‌اند؛ اما گفت‌وگوها درباره اینکه کدام نیروی نظامی در ادلب مستقر شود، ادامه خواهد داشت. بنابر بیانیه مشترک، مناطق تعیین‌شده برای یک دوره شش‌ماهه است و در صورت نیاز زمان آن تمدید خواهد شد. طبق توافقی که میان طرفین امضا شده، حدود مناطق کاهش تنش چهارگانه شامل بخش‌هایی از استان‌های زیر می‌شود: مناطقی از استان ادلب؛ بخش‌هایی از استان‌های لاذقیه، حلب و حماه؛ مناطقی از درعا و قنیطره و بخش‌هایی از استان‌های حمص، دمشق و غوطه شرقی. مناطق کاهش تنش قرار است علاوه بر متوقف‌کردن درگیری‌ها، به‌عنوان مناطق پرواز ممنوع نیز عمل کنند. در این نشست سه‌ساعته «حسین جابری‌انصاری»، معاون عربی و آفریقای وزارت خاجه ایران؛ «الکساندر لاورنتیف»، نماینده ویژه پوتین در امور سوریه و «سدات اونال»، معاون وزیر خارجه ترکیه (مذاکره‌کنندگان ارشد سه دولت ضامن روند آستانه)، با بررسی آخرین وضعیت مذاکرات و نهایی‌کردن توافقات کارشناسی به‌عمل‌آمده درباره اسناد چهارگانه ششمین کنفرانس بین‌المللی آستانه، درباره متن نهایی بیانیه پایانی این کنفرانس بحث و تبادل نظر کردند. جابری‌انصاری قبل از برگزاری نشست ششم آستانه با اشاره به دو نشست کارشناسی در آنکارا و یک نشست کارشناسی در مسکو گفته بود: برخی اختلافات موجود بین سه کشور باعث شد توافق در ارتباط با جزئیات ترتیبات امنیتی مناطق کاهش تنش چهارگانه و به‌ویژه منطقه ادلب حاصل نشود. معاون وزیر خارجه کشورمان گفته است: «در سفرهایی که این‌جانب در چند ماه گذشته به‌ویژه یک ماه گذشته به مسکو، آنکارا و دمشق و همین‌طور برخی پایتخت‌های دیگر داشتم، جزئی اساسی از گفت‌وگوهای ما مرتبط با مذاکرات آستانه و همین مسائل و مشکلاتی که در سطح کارشناسی وجود داشت، بود».
همچنین قبل از برگزاری نشست آستانه، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، گفته بود سه منطقه امن در مناطق جنوب غرب، غوطه شرقی و حمص ایجاد شده و امیدواریم در نشست پیشِ‌رو درباره ایجاد منطقه چهارم امن در ادلب به توافق برسیم. او معتقد است: «ایجاد منطقه امن در ادلب دشوارتر است و به‌همین‌دلیل این اقدام به‌ طول انجامیده، ولی پس از برقراری آن، امکان بیشتری برای بهبودی اوضاع انسانی سوریه خواهیم داشت». ایران، روسیه و ترکیه 14 اردیبهشت در چهارمین دور مذاکرات آستانه، تفاهم‌نامه ایجاد مناطق امن را در سوریه امضا کردند که در برگیرنده مناطقی در استان‌های ادلب، بخش‌هایی از حمص، غوطه شرقی، درعا و قنیطره با هدف کاهش خشونت‌هاست.
گفت‌وگوی تلفنی لاوروف و تیلرسون
وزرای خارجه روسیه و آمریکا درباره حل‌وفصل بحران سوریه تلفنی گفت‌وگو کردند. محور گفت‌وگوی «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه با «رکس تیلرسون»، وزیر خارجه آمریکا، بحران سوریه بود. لاوروف و تیلرسون درباره راه‌های همکاری میان دو کشور درباره حل بحران سوریه گفت‌‌وگو کردند. این مکالمه تلفنی که از جانب آمریکا انجام شد، بر تثبیت مناطق کاهش تنش متمرکز بود.
نامه بشار اسد به رهبری
روز پنجشنبه، خبرگزاری ایرنا، تصویر نامه‌ای را منتشر کرد که از منابعی در وزارت خارجه دریافت کرده بود؛ مطابق آن نامه بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، پیروزی اخیر در دیرالزور را به مقام معظم رهبری تبریک گفته است. در این نامه اسد «گرم‌ترین مراتب تبریک و تهنیت» خود را بابت پیروزی ارتش سوریه و هم‌پیمانانش به آیت‌الله خامنه‌ای، دولت و مردم ایران تقدیم کرده است. او گفته دولت سوریه مردم ایران را در پیروزی اخیر شریک می‌داند. در بخشی از این نامه آمده است: «ضمن اینکه مردم ایران را که همراه ما در جنگ علیه تروریسم خون تقدیم نمود، در این پیروزی شریک می‌دانیم، از طریق حضرت‌عالی تشکر عمیق خود را از مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران علیه تروریسم و حمایت از مردم ما برای آزادسازی خاک میهن خود از لوث تروریست‌های تکفیری ابراز می‌دارم. جمهوری عربی سوریه و جمهوری اسلامی ایران جنگ را علیه ظلم و تجاوزگری و از‌بین‌بردن خطرات تروریسم و مشارکت در برپایی نظام منطقه‌ای و بین‌المللی براساس عدالت، برابری و کرامت همسان برای تمامی ملت‌ها و کشورها ادامه می‌دهند». این نامه در 15 شهریور نوشته شده است.
آخرین وضعیت دیرالزور
دیرالزور به‌تازگی به کانون عملیات ارتش سوریه و نیروهای تحت حمایت آمریکا برای بیرون‌راندن داعش تبدیل شده است. کمتر از دو هفته پیش، نیروهای ارتش سوریه، با حمایت روسیه و ایران، توانستند محاصره سه‌ساله دیرالزور را بشکنند. استان دیرالزور، هم‌مرز با عراق، آخرین استان در سوریه است که داعش در آن حضور گسترده دارد. همچنین روز گذشته، منابع سوری از کشته‌شدن ده‌ها غیرنظامی در حملات هوایی در حومه دیرالزور خبر دادند. به گزارش روزنامه مستقل «رأی‌الیوم»، دیده‌بان حقوق‌بشر سوریه که یک نهاد غیردولتی مستقر در لندن است، اعلام کرد در حملات هوایی روسیه و ائتلاف آمریکا در استان دیرالزور 39 غیرنظامی کشته شده‌اند.
بیانیه نهایی نشست صادر شد
سه کشور ایران، روسیه و ترکیه در پایان نشست آستانه شش بیانیه مشترکی صادر کردند. این بیانیه 14 بند دارد که در بخشی از آن آمده است: «جمهوری اسلامی ایران، فدراسیون روسیه و جمهوری ترکیه به‌عنوان ضامنان اجرای رژیم آتش‌بس در جمهوری عربی سوریه ضمن تأکید مجدد بر تعهد راسخ خود نسبت به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی جمهوری عربی سوریه و با پیروی از مفاد قطع‌نامه ۲۲۵۴ (۲۰۱۵) شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین با استقبال از کاهش چشمگیر خشونت‌ها در عرصه سوریه در نتیجه اقدامات انجام‌شده با هدف حفظ و تقویت رژیم آتش‌بس، موارد ذیل را اعلام می‌کنند». همچنین آمده است: «رضایت خود را از پیشرفت‌های حاصل‌شده در اجرای تفاهم چهارم می ۲۰۱۷ درخصوص ایجاد نواحی کاهش تنش در جمهوری عربی سوریه اعلام می‌کنند. ایجاد نواحی کاهش تنش مطابق با تفاهم چهارم می ۲۰۱۷ در غوطه شرقی، در مناطقی از شمال استان حمص، در استان ادلب و مناطق مشخصی از استان‌های هم‌جوار آن (استان‌های لاذقیه، حماه و حلب) و همچنین در قسمت‌های مشخصی از جنوب سوریه (براساس ابتکار فدراسیون روسیه، به‌عنوان یکی از کشورهای ضامن در فرایند آستانه، با هدف تضمین رژیم آتش‌بس، تمامیت ارضی جمهوری عربی سوریه و ادامه مبارزه علیه تروریسم) را اعلام می‌کنند».
مذاکرات آستانه که راهبرد آن پاییز سال گذشته در نشست مشترک وزیران امور خارجه ایران، روسیه و ترکیه در مسکو اعلام شد، تصمیم هم‌گرایی سه کشور را برای کاهش دامنه درگیری‌ها، توافق جمعی مبارزه با تروریسم و همچنین برقراری آتش‌بس فراگیر در سوریه از دهم دی‌ 1395 در پی داشت که در قطع‌نامه شورای امنیت سازمان ملل نیز تأیید شده است. موضوع اصلی این نشست راه‌حل نهایی برای پایان بحران سوریه است. قرار است هفتمین کنفرانس آستانه در اواخر اکتبر ۲۰۱۷ (دهه اول آبان ۹۶) برگزار شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.