|

حافظه مخدوش نسل جدید از واقعه 17 شهريور

مجتبی راعی

اگر احتمالا در عصر روز 17 شهریور، فیلم سینمایی «جای امن» را از شبکه دو تلویزیون دیده‌اید، باید بگویم کارگردان این فیلم من هستم، اگرچه به‌جای 83 دقیقه زمان فیلم، شما فقط 70 دقیقه آن را دیده‌اید. وقتی که از طریق یکی از دوستانم مطلع شدم، تلویزیون دارد فیلمی را که سال‌ها پیش بر اساس اسناد تاریخی واقعه 17 شهریور ساختم، نمایش می‌دهد، شاد شدم از اینکه نسلی که آن حادثه هولناک و ننگین را ندیده، احتمالا از طریق این فیلم، فضا و فرصت ساخت یک حافظه تاریخی درست نسبت به خشونت و ددمنشی رژیم پهلوی را پیدا کرده و دریافته است که چرا آن جمعه، جمعه سیاه شد و چگونه ژاله غرق خون شد. تلویزیون را روشن کردم، اما چیزی که دیدم، فقط بخشی از فیلم من بود (13 دقیقه سانسور از فیلم، حذف کل تیتراژ پایانی و کاهش زمان نمایش نام من در تیتراژ آغازین از پنج ثانیه به کمتر از یک ثانیه!). بنابراین به‌عنوان کارگردان فیلمی که قرار بود حافظه تاریخی نسل‌های بعدی از روند مهم‌ترین خیزش مردمی کشور در مسیر انقلاب شود، این سؤال به ذهنم رسید که آن 13 دقیقه چه شده است؟ صحنه‌های حذف‌شده از فیلم، نه مشکلی با خط قرمزهای تلویزیون داشتند و نه چالشی در محتوا که قابل پخش برای مخاطب تلویزیون کشورم نباشند. با کمال تعجب متوجه شدم گویی هرجایی که بناست برای نسل شما که هیچ خاطره تصویری‌ای از انقلاب و روند رسیدن به 22 بهمن ندارید، تصویری تازه و مبتنی‌بر واقعیت‌های تاریخی ثبت شود، گرفتار سانسور شده است تا جایی که بدون آن 13 دقیقه، عملا فیلم محدود شده به درامی میان یک مرد ساواکی و یک زن انقلابی. دیگر خبری از علت وجودی ساخت این فیلم که نمایش خشونت رژیم پهلوی و عاملانش نسبت به مردم بود، نبود. درست است که شما نسل جوان مخاطبان این شبکه تلویزیونی هستید و احتمالا بهانه بیاورند که برای کاستن از خشونت‌های فیلم، این 13 دقیقه به تیغ سانسور سپرده شده، اما شما تا آن خشونت را نبینید، تا آن کشتن مردم بی‌گناه در خیابان‌های شهر خود را نبینید، چطور قرار است حافظه تصویری خود را نسبت به انقلاب بسازيد؟ وقتی که «جای امن» به‌عنوان یکی از قابل‌اعتناترین آثار در این حوزه گرفتار سانسور می‌شود، شما تصویرتان را از انقلابی که ندیده‌اید، چطور قرار است بسازید؟ شاید اگر بی‌بی‌سی یا من‌وتو تصمیم به پخش این فیلم می‌گرفت به‌خاطر پز احترام به هنرمند هم که بود، آن را بدون سانسور پخش می‌کرد، اما متأسفم که این فیلم در کشور خودم با چنین سرنوشتی همراه شد. نسخه کامل فیلم «جای امن» به اعتراف مجید انتظامی که خود یکی از شاهدان عینی واقعه 17 شهریور بود، عین واقعیت ساخته شده بود و به اعتراف بسیاری دیگر از اهالی سینما از جمله، عباس کیارستمی فقید، جزء یکی از بهترین تلاش‌ها برای خلق مستندگونه واقعه‌های تاریخی است که در حقیقت شما صاحب معنوی آن هستید، نه من مجتبی راعی. کاش مسئولانی که مدیریت تلویزیون را در دست دارند، نه به من، بلکه به شما صاحبان اصلی این اثر و صاحبان واقعی این زمانه جواب بدهند که چرا نسل جوان را از دیدن و مواجه شدن با تاریخ معاصر خود محروم کرده‌اند؟ اگر پاسخ این سؤال را دادند، من هم گله‌ای نخواهم کرد که چرا اسم من- همان‌طور که در بالا اشاره کردم- از تیتراژ پایانی فیلم حذف شده، چراکه من 60 ساله‌ام و در مسیر طبیعی حذف‌شدن، این شما هستید که زنده‌اید و صاحب آینده. برای مراقبت از این آینده، باید گذشته واقعی خودتان را بشناسید. آرزو دارم که روزی با اعلام قبلی (نه ناگهان در ساعت بعد!) این فیلم به طور کامل از تلویزیون پخش شود تا شما هم دریابید در آن روز چه بر مردم گذشت و زخم 17 شهریور چرا هنوز زنده است.

اگر احتمالا در عصر روز 17 شهریور، فیلم سینمایی «جای امن» را از شبکه دو تلویزیون دیده‌اید، باید بگویم کارگردان این فیلم من هستم، اگرچه به‌جای 83 دقیقه زمان فیلم، شما فقط 70 دقیقه آن را دیده‌اید. وقتی که از طریق یکی از دوستانم مطلع شدم، تلویزیون دارد فیلمی را که سال‌ها پیش بر اساس اسناد تاریخی واقعه 17 شهریور ساختم، نمایش می‌دهد، شاد شدم از اینکه نسلی که آن حادثه هولناک و ننگین را ندیده، احتمالا از طریق این فیلم، فضا و فرصت ساخت یک حافظه تاریخی درست نسبت به خشونت و ددمنشی رژیم پهلوی را پیدا کرده و دریافته است که چرا آن جمعه، جمعه سیاه شد و چگونه ژاله غرق خون شد. تلویزیون را روشن کردم، اما چیزی که دیدم، فقط بخشی از فیلم من بود (13 دقیقه سانسور از فیلم، حذف کل تیتراژ پایانی و کاهش زمان نمایش نام من در تیتراژ آغازین از پنج ثانیه به کمتر از یک ثانیه!). بنابراین به‌عنوان کارگردان فیلمی که قرار بود حافظه تاریخی نسل‌های بعدی از روند مهم‌ترین خیزش مردمی کشور در مسیر انقلاب شود، این سؤال به ذهنم رسید که آن 13 دقیقه چه شده است؟ صحنه‌های حذف‌شده از فیلم، نه مشکلی با خط قرمزهای تلویزیون داشتند و نه چالشی در محتوا که قابل پخش برای مخاطب تلویزیون کشورم نباشند. با کمال تعجب متوجه شدم گویی هرجایی که بناست برای نسل شما که هیچ خاطره تصویری‌ای از انقلاب و روند رسیدن به 22 بهمن ندارید، تصویری تازه و مبتنی‌بر واقعیت‌های تاریخی ثبت شود، گرفتار سانسور شده است تا جایی که بدون آن 13 دقیقه، عملا فیلم محدود شده به درامی میان یک مرد ساواکی و یک زن انقلابی. دیگر خبری از علت وجودی ساخت این فیلم که نمایش خشونت رژیم پهلوی و عاملانش نسبت به مردم بود، نبود. درست است که شما نسل جوان مخاطبان این شبکه تلویزیونی هستید و احتمالا بهانه بیاورند که برای کاستن از خشونت‌های فیلم، این 13 دقیقه به تیغ سانسور سپرده شده، اما شما تا آن خشونت را نبینید، تا آن کشتن مردم بی‌گناه در خیابان‌های شهر خود را نبینید، چطور قرار است حافظه تصویری خود را نسبت به انقلاب بسازيد؟ وقتی که «جای امن» به‌عنوان یکی از قابل‌اعتناترین آثار در این حوزه گرفتار سانسور می‌شود، شما تصویرتان را از انقلابی که ندیده‌اید، چطور قرار است بسازید؟ شاید اگر بی‌بی‌سی یا من‌وتو تصمیم به پخش این فیلم می‌گرفت به‌خاطر پز احترام به هنرمند هم که بود، آن را بدون سانسور پخش می‌کرد، اما متأسفم که این فیلم در کشور خودم با چنین سرنوشتی همراه شد. نسخه کامل فیلم «جای امن» به اعتراف مجید انتظامی که خود یکی از شاهدان عینی واقعه 17 شهریور بود، عین واقعیت ساخته شده بود و به اعتراف بسیاری دیگر از اهالی سینما از جمله، عباس کیارستمی فقید، جزء یکی از بهترین تلاش‌ها برای خلق مستندگونه واقعه‌های تاریخی است که در حقیقت شما صاحب معنوی آن هستید، نه من مجتبی راعی. کاش مسئولانی که مدیریت تلویزیون را در دست دارند، نه به من، بلکه به شما صاحبان اصلی این اثر و صاحبان واقعی این زمانه جواب بدهند که چرا نسل جوان را از دیدن و مواجه شدن با تاریخ معاصر خود محروم کرده‌اند؟ اگر پاسخ این سؤال را دادند، من هم گله‌ای نخواهم کرد که چرا اسم من- همان‌طور که در بالا اشاره کردم- از تیتراژ پایانی فیلم حذف شده، چراکه من 60 ساله‌ام و در مسیر طبیعی حذف‌شدن، این شما هستید که زنده‌اید و صاحب آینده. برای مراقبت از این آینده، باید گذشته واقعی خودتان را بشناسید. آرزو دارم که روزی با اعلام قبلی (نه ناگهان در ساعت بعد!) این فیلم به طور کامل از تلویزیون پخش شود تا شما هم دریابید در آن روز چه بر مردم گذشت و زخم 17 شهریور چرا هنوز زنده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.