|

پکن، برکنش و بازاریابی

طاهره ایبد . نویسنده کودک و نوجوان

نمایشگاه کتاب پکن و حضور ایران به‌عنوان میهمان ویژه نمایشگاه، گامی بود برای بازیابی آنچه در برگ‌های تاریخ، به تاریخ پیوسته بود. این‌بار برگ‌های کتاب، می‌توانست جاده‌ ابریشمی شود که بازرگانانش، نویسندگان، هنرمندان، ناشران و آژانس‌های ادبی دو کشور بودند. حضور نویسندگان و هنرمندان در نمایشگاه چین و شرکت در نشست‌ها و میزگردها و بازدید‌ها، یادآور روزگار مردمانی بود که در مسیر جاده ابریشم، با اسطوره‌ها، افسانه‌ها و قصه‌ها، کهن‌الگوهای مشترک بشری را آفریدند.
بازه زمانی پنج‌روزه نمایشگاه کتاب (22 تا 27 آگوست)، زمینه‌ساز شناخت اهالی فرهنگ و کتاب دو کشور از یکدیگر شد. برگزاری نشست‌ها، میزگردها و دیدارهای مختلف از سوی مؤسسه نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران، با وجود نقص‌ها و کاستی‌ها، فرصتی بود برای به‌دست‌آوردن شناختی کلی از کشوری که‌ هزاران کیلومتر از ایران فاصله دارد و ایران امروز، آن را با کالا‌های تجاری بی‌کیفیتش می‌شناسد و فرصتی بود برای حرکت‌های فرهنگی دوطرفه و هم‌کنشی‌های حوزه کتاب در عرصه‌های مختلف. برای من، به‌عنوان یک نویسنده کودک و نوجوان، حضور در نمایشگاه کتاب کشوری با پرجمعیت‌ترین قشر کودک و نوجوان، فرصت ارزشمندی بود برای آشنایی با ویژگی‌های کتاب‌‌های کودک و نوجوان، آگاهی از دیدگاه ناشران و زاویه دید نویسندگان کشور چین و برداشت و تعریف آنها از ادبیات کودک و نوجوان. در گفت‌وگوهای متعددی که با ناشران چینی داشتم، شور و اشتیاق آنها را در برقراری ارتباط با اهالی حوزه کتاب کودک و نوجوان ایران دریافتم، در بعضی از آنها این اشتیاق تا به آن حد بود که با خودشان مترجم چینی - فارسی نیز آورده بودند. وقتی برای آنها توضیح می‌دادم که حوزه ادبیات کودک و نوجوان ایران، حوزه‌ای تخصصی است و برای ورود به این حوزه و نگارش اثر، ضروری است که نویسنده، مخاطب‌شناسی بداند و از مسائل روان‌شناختی کودک و نوجوان، دایره واژگان و زاویه نگاه مخاطب به دنیای اطراف آگاه باشد و... برایشان جالب و کمی غریب بود. طبق گفته برخی ناشران چینی، افسانه‌ها و بازنویسی داستان‌های دربار و امپراتوری‌های چین، بیشترین درصد کتاب‌های کودک و نوجوان این کشور را تشکیل می‌دهد و معتقد بودند در چین، در حدی که در ایران تأکید می‌شود، به ادبیات کودک و نوجوان، تخصصی نگاه نمی‌شود. این نکته، فقط دیدگاه ناشرانی نبود که با هم گفت‌وگو داشتیم؛ در روز آخر نمایشگاه، در استیج نویسندگان، سخنرانی‌ای با عنوان «تأثیر داستان‌های فانتزی بر تقویت قوه تخیل کودکان» داشتم. بعد از تمام‌شدن برنامه، خانمی پیش من آمد و گفت: «سخنرانی و دیدگاه متفاوت‌ شما برایم جالب بود. من یک معلم هستم و با بچه‌ها سروکار دارم، با شنیدن سخنرانی شما، به این نتیجه رسیدم که ما برای پرورش تخیل کودکان در چین، برنامه خاصی نداریم و چندان به آن توجه نداشته‌ایم و می‌توانم بگویم که شناخت و اطلاعات کافی در این مورد نداریم».
در بازدید از انجمن نویسندگان چین و دیدار با چند نفر از نویسندگان، اطلاعات بیشتری از وضعیت کتاب و ادبیات کودک و نوجوان چین به دست آوردیم.
در این دیدار، چانگ تو، رئیس بخش بین‌الملل انجمن نویسندگان، ضمن خوشامدگویی به نویسندگان ایرانی (هوشنگ مرادی‌کرمانی، طاهره ایبد، دکتر حسین پاینده، جعفر شیرعلی‌نیا، مرضیه سلیمانی و علی‌اصغر سیدآبادی) گفت: «این انجمن در سال 1949 تأسیس شده و امروز 11‌هزار و 236 عضو برجسته دارد و تنها کسانی می‌توانند به عضویت این انجمن درآیند که اثری از آنها جایزه گرفته باشد». انجمن نویسندگان چین، چهار جایزه ملی و سراسری به نویسندگان اهدا می‌کند:
1) جایزه رمان
2) جایزه روشو (داستان کوتاه)
3) جایزه ادبیات قومیت (جایزه برای نویسندگانی که درباره 55 قوم ساکن در چین داستان بنویسند).
4) جایزه ادبیات کودک
در ادامه این دیدار، یکی از نویسندگان حوزه ادبیات کودک چین، توضیحات قابل‌تأملی درباره نشر کتاب ارائه کرد. وی گفت: در چین، سالانه 40‌ هزار عنوان کتاب چاپ می‌شود که از این تعداد، یک‌پنجم آن، ترجمه است. 40 درصد از سهم کتاب‌های کودک و نوجوان چین را ادبیات تشکیل می‌دهد که شامل: شعر و نثر (ادبیات واقع‌گرا و افسانه) است.
به گفته وی، هر سال چهار تا پنج ‌هزار عنوان داستان بلند در چین چاپ می‌شود که در این میان، رمان، پرخواننده‌ترین و جذاب‌ترین نوع ادبی است که بسیاری از آنها، داستان‌های دربار و امپراتوری‌های چین هستند. موضوع داستان‌های کوتاه هم عموما تخیلی و جست‌وجوگرانه است.
نکته قابل‌تأملی که در سخنان یکی دیگر از نویسندگان چین، مطرح شد، انتشار داستان‌های سریالی دیجیتالی بود. داستان‌های سریالی دیجیتالی از فرم‌های بسیار پرطرفدار چین است. این داستان‌ها که از طریق تلفن‌های همراه منتشر می‌شوند، بسیار پرخواننده‌اند و خیلی از مردم عادت کرده‌اند که هر شب، قبل از خواب، قسمتی از یک داستان را بخوانند. قسمت‌‌های جدید داستان‌های سریالی، شب‌ها به‌روزرسانی شده و در دسترس مخاطبان قرار می‌گیرد. به گفته این نویسنده، گاهی یک داستان سریالی،‌ میلیون‌ها بار خوانده می‌شود. وقتی از آنها پرسیدم که نویسنده داستان‌های سریالی چگونه حق‌التألیف خود را دریافت می‌کند، گفتند: معمولا چند قسمت از داستان‌های سریالی رایگان در اختیار مخاطب قرار می‌گیرد؛ اما پس از آن، خواننده باید برای خواندن هر قسمت جدید، مبلغی پرداخت کند. در ادامه این دیدار، هرکدام از نویسندگان ایران، با توجه به حوزه تخصصی خود، مطالبی را مطرح کردند. در این جلسه، من به‌عنوان عضو هیئت‌مدیره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، پیشنهادهایی به هیئت نویسندگان چینی دادم که با استقبال روبه‌رو شد و قرار شد آنها را در شورای خود بررسی کنند. پیشنهادها عبارت ‌بودند از:
امضای تفاهم‌نامه دوستی بین انجمن نویسندگان کودک و نوجوان ایران و انجمن نویسندگان چین، برگزاری نشست‌های تخصصی از سوی دو کشور، تشکیل کارگروه و ورک‌شاپ مشترک بین نویسندگان ایران و چین و برنامه‌ریزی برای سفر گروهی نویسندگان و حضور در مدرسه‌های دو کشور.

نمایشگاه کتاب پکن و حضور ایران به‌عنوان میهمان ویژه نمایشگاه، گامی بود برای بازیابی آنچه در برگ‌های تاریخ، به تاریخ پیوسته بود. این‌بار برگ‌های کتاب، می‌توانست جاده‌ ابریشمی شود که بازرگانانش، نویسندگان، هنرمندان، ناشران و آژانس‌های ادبی دو کشور بودند. حضور نویسندگان و هنرمندان در نمایشگاه چین و شرکت در نشست‌ها و میزگردها و بازدید‌ها، یادآور روزگار مردمانی بود که در مسیر جاده ابریشم، با اسطوره‌ها، افسانه‌ها و قصه‌ها، کهن‌الگوهای مشترک بشری را آفریدند.
بازه زمانی پنج‌روزه نمایشگاه کتاب (22 تا 27 آگوست)، زمینه‌ساز شناخت اهالی فرهنگ و کتاب دو کشور از یکدیگر شد. برگزاری نشست‌ها، میزگردها و دیدارهای مختلف از سوی مؤسسه نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران، با وجود نقص‌ها و کاستی‌ها، فرصتی بود برای به‌دست‌آوردن شناختی کلی از کشوری که‌ هزاران کیلومتر از ایران فاصله دارد و ایران امروز، آن را با کالا‌های تجاری بی‌کیفیتش می‌شناسد و فرصتی بود برای حرکت‌های فرهنگی دوطرفه و هم‌کنشی‌های حوزه کتاب در عرصه‌های مختلف. برای من، به‌عنوان یک نویسنده کودک و نوجوان، حضور در نمایشگاه کتاب کشوری با پرجمعیت‌ترین قشر کودک و نوجوان، فرصت ارزشمندی بود برای آشنایی با ویژگی‌های کتاب‌‌های کودک و نوجوان، آگاهی از دیدگاه ناشران و زاویه دید نویسندگان کشور چین و برداشت و تعریف آنها از ادبیات کودک و نوجوان. در گفت‌وگوهای متعددی که با ناشران چینی داشتم، شور و اشتیاق آنها را در برقراری ارتباط با اهالی حوزه کتاب کودک و نوجوان ایران دریافتم، در بعضی از آنها این اشتیاق تا به آن حد بود که با خودشان مترجم چینی - فارسی نیز آورده بودند. وقتی برای آنها توضیح می‌دادم که حوزه ادبیات کودک و نوجوان ایران، حوزه‌ای تخصصی است و برای ورود به این حوزه و نگارش اثر، ضروری است که نویسنده، مخاطب‌شناسی بداند و از مسائل روان‌شناختی کودک و نوجوان، دایره واژگان و زاویه نگاه مخاطب به دنیای اطراف آگاه باشد و... برایشان جالب و کمی غریب بود. طبق گفته برخی ناشران چینی، افسانه‌ها و بازنویسی داستان‌های دربار و امپراتوری‌های چین، بیشترین درصد کتاب‌های کودک و نوجوان این کشور را تشکیل می‌دهد و معتقد بودند در چین، در حدی که در ایران تأکید می‌شود، به ادبیات کودک و نوجوان، تخصصی نگاه نمی‌شود. این نکته، فقط دیدگاه ناشرانی نبود که با هم گفت‌وگو داشتیم؛ در روز آخر نمایشگاه، در استیج نویسندگان، سخنرانی‌ای با عنوان «تأثیر داستان‌های فانتزی بر تقویت قوه تخیل کودکان» داشتم. بعد از تمام‌شدن برنامه، خانمی پیش من آمد و گفت: «سخنرانی و دیدگاه متفاوت‌ شما برایم جالب بود. من یک معلم هستم و با بچه‌ها سروکار دارم، با شنیدن سخنرانی شما، به این نتیجه رسیدم که ما برای پرورش تخیل کودکان در چین، برنامه خاصی نداریم و چندان به آن توجه نداشته‌ایم و می‌توانم بگویم که شناخت و اطلاعات کافی در این مورد نداریم».
در بازدید از انجمن نویسندگان چین و دیدار با چند نفر از نویسندگان، اطلاعات بیشتری از وضعیت کتاب و ادبیات کودک و نوجوان چین به دست آوردیم.
در این دیدار، چانگ تو، رئیس بخش بین‌الملل انجمن نویسندگان، ضمن خوشامدگویی به نویسندگان ایرانی (هوشنگ مرادی‌کرمانی، طاهره ایبد، دکتر حسین پاینده، جعفر شیرعلی‌نیا، مرضیه سلیمانی و علی‌اصغر سیدآبادی) گفت: «این انجمن در سال 1949 تأسیس شده و امروز 11‌هزار و 236 عضو برجسته دارد و تنها کسانی می‌توانند به عضویت این انجمن درآیند که اثری از آنها جایزه گرفته باشد». انجمن نویسندگان چین، چهار جایزه ملی و سراسری به نویسندگان اهدا می‌کند:
1) جایزه رمان
2) جایزه روشو (داستان کوتاه)
3) جایزه ادبیات قومیت (جایزه برای نویسندگانی که درباره 55 قوم ساکن در چین داستان بنویسند).
4) جایزه ادبیات کودک
در ادامه این دیدار، یکی از نویسندگان حوزه ادبیات کودک چین، توضیحات قابل‌تأملی درباره نشر کتاب ارائه کرد. وی گفت: در چین، سالانه 40‌ هزار عنوان کتاب چاپ می‌شود که از این تعداد، یک‌پنجم آن، ترجمه است. 40 درصد از سهم کتاب‌های کودک و نوجوان چین را ادبیات تشکیل می‌دهد که شامل: شعر و نثر (ادبیات واقع‌گرا و افسانه) است.
به گفته وی، هر سال چهار تا پنج ‌هزار عنوان داستان بلند در چین چاپ می‌شود که در این میان، رمان، پرخواننده‌ترین و جذاب‌ترین نوع ادبی است که بسیاری از آنها، داستان‌های دربار و امپراتوری‌های چین هستند. موضوع داستان‌های کوتاه هم عموما تخیلی و جست‌وجوگرانه است.
نکته قابل‌تأملی که در سخنان یکی دیگر از نویسندگان چین، مطرح شد، انتشار داستان‌های سریالی دیجیتالی بود. داستان‌های سریالی دیجیتالی از فرم‌های بسیار پرطرفدار چین است. این داستان‌ها که از طریق تلفن‌های همراه منتشر می‌شوند، بسیار پرخواننده‌اند و خیلی از مردم عادت کرده‌اند که هر شب، قبل از خواب، قسمتی از یک داستان را بخوانند. قسمت‌‌های جدید داستان‌های سریالی، شب‌ها به‌روزرسانی شده و در دسترس مخاطبان قرار می‌گیرد. به گفته این نویسنده، گاهی یک داستان سریالی،‌ میلیون‌ها بار خوانده می‌شود. وقتی از آنها پرسیدم که نویسنده داستان‌های سریالی چگونه حق‌التألیف خود را دریافت می‌کند، گفتند: معمولا چند قسمت از داستان‌های سریالی رایگان در اختیار مخاطب قرار می‌گیرد؛ اما پس از آن، خواننده باید برای خواندن هر قسمت جدید، مبلغی پرداخت کند. در ادامه این دیدار، هرکدام از نویسندگان ایران، با توجه به حوزه تخصصی خود، مطالبی را مطرح کردند. در این جلسه، من به‌عنوان عضو هیئت‌مدیره انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، پیشنهادهایی به هیئت نویسندگان چینی دادم که با استقبال روبه‌رو شد و قرار شد آنها را در شورای خود بررسی کنند. پیشنهادها عبارت ‌بودند از:
امضای تفاهم‌نامه دوستی بین انجمن نویسندگان کودک و نوجوان ایران و انجمن نویسندگان چین، برگزاری نشست‌های تخصصی از سوی دو کشور، تشکیل کارگروه و ورک‌شاپ مشترک بین نویسندگان ایران و چین و برنامه‌ریزی برای سفر گروهی نویسندگان و حضور در مدرسه‌های دو کشور.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.