سریال ادامهدار حذف اپلیکیشنهای ایرانی
گوگلپلی و انجمن جهانی موبایل، ایران را تحریم کردند
شرق: پس از اینکه شرکت اپل اپلیکیشنهای ایرانی را با توجیه تحریمهای آمریکا علیه ایران از اپاستور حذف کرد، به نظر میرسد این بار نوبت شرکت گوگل شده تا درِ فروشگاه آنلاین خود را روی اپلیکیشنهای این بازار اندرویدی ببندد.
گوگل به فاصله دو هفته پس از اپل و در اقدامی مشابه، نرمافزارهای ایرانی را از گوگلپلی -فروشگاه آنلاین نرمافزارهای اندرویدی- با توجیه مشابه تحریمهای دولت آمریکا علیه ایران حذف کرد. گوگلپلی در سال ۲۰۱۳ دسترسی خود برای مصرفکنندگان ایرانی را فراهم کرد . در سال ۲۰۱۴، دولت باراک اوباما با صدور مجوزی جدید به شرکتهایی نظیر اپل و گوگل اجازه داد تا فروشگاههای عرضه نرمافزارهای خود را به روی ایرانیان باز کنند. اما این مجوز شامل خدمات میزبانی ارائهشده به نرمافزارهای ایرانی نبود. شرکت گوگل از طریق فروشگاه گوگلپلی، میزبانی نرمافزارهای ایرانی را انجام میداد. این مسئله موجب شده بود که گوگل ناقض تحریمهای دولت آمریکا علیه ایران باشد. تایلر کولیس، وکیل عضو مؤسسه حقوقی فراریاند اسوشیتس، که در زمینه تحریمهای آمریکا تخصص دارد، میگوید: «این تحریمها عملا تمامی معاملات بین ایران و آمریکا «شامل عرضه کالا، فناوری و خدمات» را شامل میشود». با وجود این، او معتقد است «تحریمهایی نظیر تحریمی که شرکتهای آمریکایی را از ارائه خدمات میزبانی هاستینگ به توسعهدهندگان نرمافزارهای ایرانی منع میکند، فقط فعالیتهای بیضرر را
محدود میکند». شرکت اپل پس از حذف اپلیکیشنهای ایرانی در پیغامی به برخی شرکتهای برنامهنویس ایران اعلام کرد: «در راستای قوانین تحریمهای آمریکا علیه ایران، اپاستور اپل نمیتواند برنامههای ایران مربوط به گوشیهای آیفون را در خود جای دهد یا اقدام به توزیع آنها کند. همچنین این شرکت اعلام کرد نمیتواند با برنامهنویسان ایرانی دادوستد داشته باشد».
این موضوع حتی واکنش نشریههای خارجی را هم دربر داشت. نیویورکتایمز در گزارشی نوشت: «با اینکه شرکت اپل در ایران به صورت رسمی دارای نمایندگی نیست، اما ایرانیهای بسیاری از محصولات آن نظیر گوشیهای هوشمند آیفون، آیپد، آیپاد و سایر محصولات و سرویسهای آن استفاده میکنند و حذف برنامهها و اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور، مشکلات و محدودیتهایی برای آنها ایجاد خواهد کرد». همچنین محمدجواد آذریجهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، از همان ابتدا به این موضوع واکنش نشان داد. او گفته بود: «در فضای تعاملات بینالمللی این مقررات از سوی طرفین رعایت میشد، ما سیگنالهای خوبی از سمت اپل داشتیم. در ورژن ۱۱ سیستمعامل iOS اپل اطلاعرسانی کرد که زبان فارسی را اضافه کرده است. اما همزمان با این مسئله شروع به حذف یکسری از اپلیکیشنهای ایرانی کردند که ما دیگر نمیتوانستیم آن را توجیه کنیم، زیرا نه به دلیل موضوعات مالی بود که شامل قوانین خودشان میشد و نه قوانین تحریمهایی که آمریکا علیه ایران دارد». به گفته او در ایمیلهایی که به تیمهای توسعهدهنده اپلیکیشنها زدند، اشاره نکردند که دلیل این موضوع چیست. در یک پیام به صورت
مبهم اشاره کردند ما نمیتوانیم از کشورهایی که تحت تحریم آمریکا هستند میزبانی کنیم. درحالیکه برخی از این شرکتها که در ایران فعالیت میکردند، حوزه کسبوکار خود را بینالمللی در نظر گرفته و شرکت خود را در خارج از ایران ثبت کرده بودند و مصداق ایرانی محسوب نمیشدند، اما آنها هم از اپاستور حذف شدند.
البته جهرمی موضوع حذف اپلیکیشنها را در حد یک سوءتفاهم دانسته و گفته بود: «امیدواریم این مسئله در حد سوءتفاهم باشد، زیرا اگر سوءنیتی وجود داشته باشد ما نیز مدل رفتاری خود را متناسب با این مسئله برنامهریزی میکنیم. البته شرایط نشان میدهد که اپل به مشتریان خود احترام میگذارد. هرچند این شرکت در ایران نمایندگی رسمی ندارد، اما ۱۱ درصد گوشیهای هوشمند ایران اپل هستند که به سرویسهای ایرانی نیاز دارند و این موضوع با سیاست مشتریمداری شرکتهای بزرگ سازگار نیست». با وجود این، او از درمیانگذاشتن این موضوع با وزیر امور خارجه خبر داد و بیان کرد: «براساس قانون و مقرراتی که وجود دارد در حال پیگیری این موضوع هستیم. ما از این شرکتها حمایت میکنیم، زیرا برای ما حمایت از کسبوکارهای نوپا اهمیت زیادی دارد. همچنین با دکتر ظریف صحبت کرده و ایشان به صورت جدی پیگیر هستند. اگر لازم باشد وکیلی برای پیگیری این موضوع بگیریم، اقدام میکنیم».
در این میان همچنین کمپینی در فضای مجازی و توییتر تشکیل شده و با هشتگ #StopRemovingIranianApps به معنی «به حذف اپلیکیشنهای ایرانی خاتمه دهید» اعتراض خود را به این اقدام اپل نشان دادند. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز به این کمپین پیوسته و در توییت خود از این هشتگ استفاده کرد و نوشت: «فناوری اطلاعات باید برای بهتر و راحتترکردن زندگی افراد مورد استفاده قرار گیرد، نه اینکه ابزاری برای تبعیض بین کشورها باشد.
همچنین برخی از فعالان حوزه فضای مجازی و توسعهدهندگان اپلیکیشنهای ایرانی که اقدام حذف اپلیکیشنها از اپاستور به نوعی بازار آنلاین آنها را دچار مشکل میکند، با ارسال نامهای رسمی از «تیم کوک»، مدیرعامل اپل، درخواست کردند که این اقدام را متوقف کند و کاربران میتوانند آن را امضا کنند».
از دیگر واکنشها به موضوع حذف اپلیکیشنهای ایرانی میتوان به گفتوگوی پروانه مافی، رئیس کمیته حمایت از کسبوکارهای الکترونیکی مجلس شورای اسلامی، اشاره کرد که گفت: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در تعامل با وزارت امور خارجه باید مسئله حذف برخی اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور شرکت اپل را حل کنند. او حذف این برنامههای کاربردی از عرصه رقابت بینالمللی را بیپشتوانه توصیف و بیان کرد: «این مسئله قبلا نیز سابقه داشته و شرکت خارجی علت آن را سیستم پرداخت شاپرک در ایران و عدم اتصال این سامانه به سیستم پرداخت بینالمللی توصیف کرده بود. امروز نیز به بهانه تحریمهای ایالات متحده که روشن نیست از چه پشتوانهای برخوردار است، دست به این اقدام زدهاند». او ادامه داد: «حذف اپلیکیشنهای پرمخاطب ایرانی از دو جنبه به اقتصاد کشور لطمه میزند و حضورنداشتن برنامههای کاربردی پرمخاطب ایرانی در بازارهای جهانی اولا سهم آنها را از بازار بینالمللی این کسبوکارها با خطر جدی مواجه کرده و چنانچه در اسرع وقت حل نشود، خسارت مالی سنگینی به این شرکتها و به دنبال آن به اقتصاد فناوری اطلاعات در کشور وارد خواهد کرد. دوم و مهمتر از این زیان
که اثر کوتاهمدت در پی خواهد داشت، زیانی است که حذف برنامههای کاربردی ایرانی از بازارهای جهانی در درازمدت به همراه دارد».
تحریم ایران از سوی GSMA
پس از اقدام گوگلپلی و اپل اینبار نوبت به انجمن جهانی موبایل (GSMA) رسید. این نهاد بینالمللی که در زمان تحریم به ایران ارائه خدمت میکرد، پس از رفع برخی تحریمها، خدمت خود به ایران را قطع کرده است. خبرگزاری فارس دراینباره مینویسد: براساس کسب اطلاع از اپراتورهای تلفن همراه، درحالیکه GSMA در زمان تحریمها به ایران ارائه خدمت میکرد پس از رفع برخی تحریمها، ارائه خدمت مستقیم به ایران را قطع کرده است. هنوز علت این تحریم معلوم نشده است. GSMA انجمن جهانی موبایل است که هماهنگیهای بینالمللی در حوزه موبایل را انجام میدهد.
یکی از خدمات GSMA تعیین ساختارشناسه جهانی تجهیزات موبایل IMEI مخفف International Mobile Equipment Identity است. IMEI یک شماره منحصربهفرد برای هر گوشی موبایل است که از چندین جزء تشکیل شده و هر جزء نشاندهنده اطلاعاتی ازجمله کشور سازنده، کمپانی سازنده و مدل است. IMEI برای کاربردهای مختلفی ازجمله شناسایی دستگاهها در شبکه موبایل کاربرد دارند. کشورهایی که به صورت مستقیم با GSMA ارتباط دارند فهرست بهروز IMEIها را از این مرجع جهانی دریافت میکنند. علاوه بر این GSMA فهرستهای رایگانی از IMEIها را نیز به صورت محدودتر ارائه میکند که مورد استفاده قرار میگیرد.
بااینحال حذف اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور با وجود سهم ۱۱درصدی در بازار ایران هم اقدامی ناعادلانه به شمار میرفت که به نوعی کسبوکارهای نوپای اینترنتی را که فعالیتهایشان وابسته به این اپلیکیشنهاست تهدید میکرد.
شرق: پس از اینکه شرکت اپل اپلیکیشنهای ایرانی را با توجیه تحریمهای آمریکا علیه ایران از اپاستور حذف کرد، به نظر میرسد این بار نوبت شرکت گوگل شده تا درِ فروشگاه آنلاین خود را روی اپلیکیشنهای این بازار اندرویدی ببندد.
گوگل به فاصله دو هفته پس از اپل و در اقدامی مشابه، نرمافزارهای ایرانی را از گوگلپلی -فروشگاه آنلاین نرمافزارهای اندرویدی- با توجیه مشابه تحریمهای دولت آمریکا علیه ایران حذف کرد. گوگلپلی در سال ۲۰۱۳ دسترسی خود برای مصرفکنندگان ایرانی را فراهم کرد . در سال ۲۰۱۴، دولت باراک اوباما با صدور مجوزی جدید به شرکتهایی نظیر اپل و گوگل اجازه داد تا فروشگاههای عرضه نرمافزارهای خود را به روی ایرانیان باز کنند. اما این مجوز شامل خدمات میزبانی ارائهشده به نرمافزارهای ایرانی نبود. شرکت گوگل از طریق فروشگاه گوگلپلی، میزبانی نرمافزارهای ایرانی را انجام میداد. این مسئله موجب شده بود که گوگل ناقض تحریمهای دولت آمریکا علیه ایران باشد. تایلر کولیس، وکیل عضو مؤسسه حقوقی فراریاند اسوشیتس، که در زمینه تحریمهای آمریکا تخصص دارد، میگوید: «این تحریمها عملا تمامی معاملات بین ایران و آمریکا «شامل عرضه کالا، فناوری و خدمات» را شامل میشود». با وجود این، او معتقد است «تحریمهایی نظیر تحریمی که شرکتهای آمریکایی را از ارائه خدمات میزبانی هاستینگ به توسعهدهندگان نرمافزارهای ایرانی منع میکند، فقط فعالیتهای بیضرر را
محدود میکند». شرکت اپل پس از حذف اپلیکیشنهای ایرانی در پیغامی به برخی شرکتهای برنامهنویس ایران اعلام کرد: «در راستای قوانین تحریمهای آمریکا علیه ایران، اپاستور اپل نمیتواند برنامههای ایران مربوط به گوشیهای آیفون را در خود جای دهد یا اقدام به توزیع آنها کند. همچنین این شرکت اعلام کرد نمیتواند با برنامهنویسان ایرانی دادوستد داشته باشد».
این موضوع حتی واکنش نشریههای خارجی را هم دربر داشت. نیویورکتایمز در گزارشی نوشت: «با اینکه شرکت اپل در ایران به صورت رسمی دارای نمایندگی نیست، اما ایرانیهای بسیاری از محصولات آن نظیر گوشیهای هوشمند آیفون، آیپد، آیپاد و سایر محصولات و سرویسهای آن استفاده میکنند و حذف برنامهها و اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور، مشکلات و محدودیتهایی برای آنها ایجاد خواهد کرد». همچنین محمدجواد آذریجهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، از همان ابتدا به این موضوع واکنش نشان داد. او گفته بود: «در فضای تعاملات بینالمللی این مقررات از سوی طرفین رعایت میشد، ما سیگنالهای خوبی از سمت اپل داشتیم. در ورژن ۱۱ سیستمعامل iOS اپل اطلاعرسانی کرد که زبان فارسی را اضافه کرده است. اما همزمان با این مسئله شروع به حذف یکسری از اپلیکیشنهای ایرانی کردند که ما دیگر نمیتوانستیم آن را توجیه کنیم، زیرا نه به دلیل موضوعات مالی بود که شامل قوانین خودشان میشد و نه قوانین تحریمهایی که آمریکا علیه ایران دارد». به گفته او در ایمیلهایی که به تیمهای توسعهدهنده اپلیکیشنها زدند، اشاره نکردند که دلیل این موضوع چیست. در یک پیام به صورت
مبهم اشاره کردند ما نمیتوانیم از کشورهایی که تحت تحریم آمریکا هستند میزبانی کنیم. درحالیکه برخی از این شرکتها که در ایران فعالیت میکردند، حوزه کسبوکار خود را بینالمللی در نظر گرفته و شرکت خود را در خارج از ایران ثبت کرده بودند و مصداق ایرانی محسوب نمیشدند، اما آنها هم از اپاستور حذف شدند.
البته جهرمی موضوع حذف اپلیکیشنها را در حد یک سوءتفاهم دانسته و گفته بود: «امیدواریم این مسئله در حد سوءتفاهم باشد، زیرا اگر سوءنیتی وجود داشته باشد ما نیز مدل رفتاری خود را متناسب با این مسئله برنامهریزی میکنیم. البته شرایط نشان میدهد که اپل به مشتریان خود احترام میگذارد. هرچند این شرکت در ایران نمایندگی رسمی ندارد، اما ۱۱ درصد گوشیهای هوشمند ایران اپل هستند که به سرویسهای ایرانی نیاز دارند و این موضوع با سیاست مشتریمداری شرکتهای بزرگ سازگار نیست». با وجود این، او از درمیانگذاشتن این موضوع با وزیر امور خارجه خبر داد و بیان کرد: «براساس قانون و مقرراتی که وجود دارد در حال پیگیری این موضوع هستیم. ما از این شرکتها حمایت میکنیم، زیرا برای ما حمایت از کسبوکارهای نوپا اهمیت زیادی دارد. همچنین با دکتر ظریف صحبت کرده و ایشان به صورت جدی پیگیر هستند. اگر لازم باشد وکیلی برای پیگیری این موضوع بگیریم، اقدام میکنیم».
در این میان همچنین کمپینی در فضای مجازی و توییتر تشکیل شده و با هشتگ #StopRemovingIranianApps به معنی «به حذف اپلیکیشنهای ایرانی خاتمه دهید» اعتراض خود را به این اقدام اپل نشان دادند. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز به این کمپین پیوسته و در توییت خود از این هشتگ استفاده کرد و نوشت: «فناوری اطلاعات باید برای بهتر و راحتترکردن زندگی افراد مورد استفاده قرار گیرد، نه اینکه ابزاری برای تبعیض بین کشورها باشد.
همچنین برخی از فعالان حوزه فضای مجازی و توسعهدهندگان اپلیکیشنهای ایرانی که اقدام حذف اپلیکیشنها از اپاستور به نوعی بازار آنلاین آنها را دچار مشکل میکند، با ارسال نامهای رسمی از «تیم کوک»، مدیرعامل اپل، درخواست کردند که این اقدام را متوقف کند و کاربران میتوانند آن را امضا کنند».
از دیگر واکنشها به موضوع حذف اپلیکیشنهای ایرانی میتوان به گفتوگوی پروانه مافی، رئیس کمیته حمایت از کسبوکارهای الکترونیکی مجلس شورای اسلامی، اشاره کرد که گفت: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در تعامل با وزارت امور خارجه باید مسئله حذف برخی اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور شرکت اپل را حل کنند. او حذف این برنامههای کاربردی از عرصه رقابت بینالمللی را بیپشتوانه توصیف و بیان کرد: «این مسئله قبلا نیز سابقه داشته و شرکت خارجی علت آن را سیستم پرداخت شاپرک در ایران و عدم اتصال این سامانه به سیستم پرداخت بینالمللی توصیف کرده بود. امروز نیز به بهانه تحریمهای ایالات متحده که روشن نیست از چه پشتوانهای برخوردار است، دست به این اقدام زدهاند». او ادامه داد: «حذف اپلیکیشنهای پرمخاطب ایرانی از دو جنبه به اقتصاد کشور لطمه میزند و حضورنداشتن برنامههای کاربردی پرمخاطب ایرانی در بازارهای جهانی اولا سهم آنها را از بازار بینالمللی این کسبوکارها با خطر جدی مواجه کرده و چنانچه در اسرع وقت حل نشود، خسارت مالی سنگینی به این شرکتها و به دنبال آن به اقتصاد فناوری اطلاعات در کشور وارد خواهد کرد. دوم و مهمتر از این زیان
که اثر کوتاهمدت در پی خواهد داشت، زیانی است که حذف برنامههای کاربردی ایرانی از بازارهای جهانی در درازمدت به همراه دارد».
تحریم ایران از سوی GSMA
پس از اقدام گوگلپلی و اپل اینبار نوبت به انجمن جهانی موبایل (GSMA) رسید. این نهاد بینالمللی که در زمان تحریم به ایران ارائه خدمت میکرد، پس از رفع برخی تحریمها، خدمت خود به ایران را قطع کرده است. خبرگزاری فارس دراینباره مینویسد: براساس کسب اطلاع از اپراتورهای تلفن همراه، درحالیکه GSMA در زمان تحریمها به ایران ارائه خدمت میکرد پس از رفع برخی تحریمها، ارائه خدمت مستقیم به ایران را قطع کرده است. هنوز علت این تحریم معلوم نشده است. GSMA انجمن جهانی موبایل است که هماهنگیهای بینالمللی در حوزه موبایل را انجام میدهد.
یکی از خدمات GSMA تعیین ساختارشناسه جهانی تجهیزات موبایل IMEI مخفف International Mobile Equipment Identity است. IMEI یک شماره منحصربهفرد برای هر گوشی موبایل است که از چندین جزء تشکیل شده و هر جزء نشاندهنده اطلاعاتی ازجمله کشور سازنده، کمپانی سازنده و مدل است. IMEI برای کاربردهای مختلفی ازجمله شناسایی دستگاهها در شبکه موبایل کاربرد دارند. کشورهایی که به صورت مستقیم با GSMA ارتباط دارند فهرست بهروز IMEIها را از این مرجع جهانی دریافت میکنند. علاوه بر این GSMA فهرستهای رایگانی از IMEIها را نیز به صورت محدودتر ارائه میکند که مورد استفاده قرار میگیرد.
بااینحال حذف اپلیکیشنهای ایرانی از اپاستور با وجود سهم ۱۱درصدی در بازار ایران هم اقدامی ناعادلانه به شمار میرفت که به نوعی کسبوکارهای نوپای اینترنتی را که فعالیتهایشان وابسته به این اپلیکیشنهاست تهدید میکرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.