خیل پرندگان هراسان
انتشارات نیلوفر چندی پیش مجموعه شعر «غرابهای سفید» ضیاء موحد را تجدیدچاپ کرد. «غرابهای سفید» دومین دفتر شعر ضیاء موحد است که اولینبار در سال 1369 یعنی حدود پانزده سال بعد از چاپ «بر آبهای مرده مروارید»، که اولین دفتر شعر موحد بود، به چاپ رسید. آنها که دفترهای شعر ضیاء موحد را به ترتیب بخوانند و از «بر آبهای مرده مروارید» به «غرابهای سفید» گذر کنند در مقایسه بین این دو مجموعه در خواهند یافت که موحد در دومین دفتر شعر خود در عین اینکه از آن زخم کهن و اندوه شعرهای دفتر اول جدا نشده اما توانسته است به این اندوه و زخم کهن عمق بدهد و آن را با نوعی تردید و اضطراب و طنز بیامیزد. تردید و اضطراب و طنزی که در مواجهه با سومین دفتر شعر موحد، «مشتی نور سرد»، بهعنوان اصلیترین ویژگیهای شعر او به چشم میآید و آغاز آن به همین دفتر «غرابهای سفید» بازمیگردد. در این دفتر، زخمی که در دفتر اول سر باز کرده، درونیتر شده و گویی جایی در اعماق ذهن و جان ریشه دوانده است. همچنین تردید در حالتهای متعارف یکی دیگر از ویژگیهای دفتر شعر «غرابهای سفید» است. در شعرهای کتاب «غرابهای سفید» گاه با تصاویری ناهمگون مواجه میشویم که با
نشستن در کنار هم، نوعی تشویش و اضطراب را پدید میآورند و آن را به خواننده انتقال میدهند. تشویش و اضطرابی که گاه باعث میشود خواننده شعرها احساس کند به یک کابوس پا گذاشته است. مثل بازکردن در باغی در تابستان در شعر طلسم و مواجهشدن با پیکری که به پهلو در برف افتاده است. این همنشینی تضادها را در شعری به نام «پاییزی» در این مجموعه هم میبینیم: «پر هایهو/ به جایی پر میکشند/ خیل پرندگان هراسان./ بر شاخهها سپیده و شبنم/ نشسته است/ و این صدا/ باید صدای برگی باشد/ بر پلههای سنگی ایوان.» اما یکی از مهمترین شعرهای این مجموعه، شعر «عینا مانند گربه» است که موحد در مقدمه کتاب «آوازهای آبی» به ماجرای سرودهشدن آن نیز اشاره کرده و گفته است این شعر برگرفته از ماجرای دو برادری است که کارشان به جنون کشیده بوده و یکدیگر را به طرز فجیعی کشته بودهاند (نقل به مضمون). این قتل چنان تاثیری بر روح شاعر میگذارد که او را به کابوس دچار میکند و کابوس ادامه دارد تا وقتی که شعر «عینا مانند گربه» نوشته میشود. این شعر را با هم میخوانیم: «عینا/ مانند گربه/ که قوز میکند در گوشهای/ و چشم در چشمِ این و آن میدوزد/ چرتی/ خمیازهای/
کشوقوسی/ آنگاه/ آرام میخرامد تا حیاط خلوت/ آنجا که سالهاست/ دیوانه غریبی را زنجیر کردهاند/ و خیره میشود در چاه آب/ بر پلههای خالی، پاییز/ یک لایه گردِ تازه میافشاند/ و پشتِ در سکوها/ ساکت نگاه بر هم میدوزند/ عینا/ مانند گربه»
حضور، دیدارها، غراب، سفر و چه باغهایی در یک نسیم، از دیگر شعرهای مجموعه «غرابهای سفید» است. اینک شعری دیگر با عنوان «ناگاه» از این مجموعه: «از هر یک از هزاران حلقه/ ناگاه یک کبوتر آبی/ بیرون پرید و پر زد/ و زیر تازیانه چترش فضا/ از هر هزار جانب گسترده شد/ و هر کجا که انگشتی بود/ بر آن اشاره رویید./ از گردباد پرسیدم:/ این چیست؟/ گفت: بال/ از بال:/ گفت: مگر میتواند این/ جز گردباد باشد.»
انتشارات نیلوفر چندی پیش مجموعه شعر «غرابهای سفید» ضیاء موحد را تجدیدچاپ کرد. «غرابهای سفید» دومین دفتر شعر ضیاء موحد است که اولینبار در سال 1369 یعنی حدود پانزده سال بعد از چاپ «بر آبهای مرده مروارید»، که اولین دفتر شعر موحد بود، به چاپ رسید. آنها که دفترهای شعر ضیاء موحد را به ترتیب بخوانند و از «بر آبهای مرده مروارید» به «غرابهای سفید» گذر کنند در مقایسه بین این دو مجموعه در خواهند یافت که موحد در دومین دفتر شعر خود در عین اینکه از آن زخم کهن و اندوه شعرهای دفتر اول جدا نشده اما توانسته است به این اندوه و زخم کهن عمق بدهد و آن را با نوعی تردید و اضطراب و طنز بیامیزد. تردید و اضطراب و طنزی که در مواجهه با سومین دفتر شعر موحد، «مشتی نور سرد»، بهعنوان اصلیترین ویژگیهای شعر او به چشم میآید و آغاز آن به همین دفتر «غرابهای سفید» بازمیگردد. در این دفتر، زخمی که در دفتر اول سر باز کرده، درونیتر شده و گویی جایی در اعماق ذهن و جان ریشه دوانده است. همچنین تردید در حالتهای متعارف یکی دیگر از ویژگیهای دفتر شعر «غرابهای سفید» است. در شعرهای کتاب «غرابهای سفید» گاه با تصاویری ناهمگون مواجه میشویم که با
نشستن در کنار هم، نوعی تشویش و اضطراب را پدید میآورند و آن را به خواننده انتقال میدهند. تشویش و اضطرابی که گاه باعث میشود خواننده شعرها احساس کند به یک کابوس پا گذاشته است. مثل بازکردن در باغی در تابستان در شعر طلسم و مواجهشدن با پیکری که به پهلو در برف افتاده است. این همنشینی تضادها را در شعری به نام «پاییزی» در این مجموعه هم میبینیم: «پر هایهو/ به جایی پر میکشند/ خیل پرندگان هراسان./ بر شاخهها سپیده و شبنم/ نشسته است/ و این صدا/ باید صدای برگی باشد/ بر پلههای سنگی ایوان.» اما یکی از مهمترین شعرهای این مجموعه، شعر «عینا مانند گربه» است که موحد در مقدمه کتاب «آوازهای آبی» به ماجرای سرودهشدن آن نیز اشاره کرده و گفته است این شعر برگرفته از ماجرای دو برادری است که کارشان به جنون کشیده بوده و یکدیگر را به طرز فجیعی کشته بودهاند (نقل به مضمون). این قتل چنان تاثیری بر روح شاعر میگذارد که او را به کابوس دچار میکند و کابوس ادامه دارد تا وقتی که شعر «عینا مانند گربه» نوشته میشود. این شعر را با هم میخوانیم: «عینا/ مانند گربه/ که قوز میکند در گوشهای/ و چشم در چشمِ این و آن میدوزد/ چرتی/ خمیازهای/
کشوقوسی/ آنگاه/ آرام میخرامد تا حیاط خلوت/ آنجا که سالهاست/ دیوانه غریبی را زنجیر کردهاند/ و خیره میشود در چاه آب/ بر پلههای خالی، پاییز/ یک لایه گردِ تازه میافشاند/ و پشتِ در سکوها/ ساکت نگاه بر هم میدوزند/ عینا/ مانند گربه»
حضور، دیدارها، غراب، سفر و چه باغهایی در یک نسیم، از دیگر شعرهای مجموعه «غرابهای سفید» است. اینک شعری دیگر با عنوان «ناگاه» از این مجموعه: «از هر یک از هزاران حلقه/ ناگاه یک کبوتر آبی/ بیرون پرید و پر زد/ و زیر تازیانه چترش فضا/ از هر هزار جانب گسترده شد/ و هر کجا که انگشتی بود/ بر آن اشاره رویید./ از گردباد پرسیدم:/ این چیست؟/ گفت: بال/ از بال:/ گفت: مگر میتواند این/ جز گردباد باشد.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.