حوادث میانمار؛ 11 سپتامبری دیگر
هوشنگ ماهرویان
هر سال در آستانه واقعه 11 سپتامبر این سؤال به میان میآید که چرا جهان از خشونت خالی نمیشود؟ چرا روزی فرا نمیرسد که انسانها فارغ از نژاد و قومیت و زبان و مذهب در کنار یکدیگر به زندگی بپردازند؟ طرح چنین پرسشهایی امسال در همجواری با حادثه 11 سپتامبر، از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ چراکه در گوشهای از شرق جهان، کشتار وحشیانهای به راه افتاده که حتی برنده جایزه صلح نوبل را نیز به خاموشی کشیده است. باید پرسید که چرا خانم «آنگ سان سوچی» که در میانمار از مسئولیت و مقبولیتی مهم برخوردار است، اکنون مانند معلم و تربیتدهنده روحی خود؛ یعنی گاندی دست به عملی برای پایانبخشیدن به این همه کشتار و وحشیگری نمیزند؟ ایشان که خود را پرورشیافته مکتب گاندی میداند، فراموش کرده است که آن مردِ صلحطلب برای پایاندادن جنگهای پراکنده میان مسلمانان و بوداییها، دست به اعتصاب غذا زد و آن قدر نخورد تا این دو گروه سلاح بر زمین گذاشتند و دوستی پیشه کردند؟ از اولین پدیدهای که خاورمیانه را لرزاند -کودتای شوروی در افغانستان- تا امروز که دیگر بنیادگرایی به یکی از مرامهای مهم در خاورمیانه بدل شده، همواره پای آمریکا بهعنوان یک دولت حمایتکننده در میان بوده و دیگر شنیدن نامهای القاعده، طالبان، بوکوحرام، داعش و... برای ما عادی شده است. آمریکا که خود از ترس حضور و اقتدار شوروی در افغانستان، بذر این گیاهِ شوم را کاشت، در یازدهمین روز سپتامبر سال 2001، آنچه را که کاشته بود، دروید؛ اما امروز شعلههای این آتش تفرقه میان ادیان هنوز زنده است و هر روز در گوشهای از دنیا، شعله میکشد. مایه تأسف انسانیت و بشریت است که در قرن بیستویکم هنوز خشونت دینی میتواند جان صدها انسان را بگیرد، زنان را به کنیزی و مردان را به بردگی ببرد و هیچ نشانی از انسانیت باقی نگذارد. زمانِ دفاع از آزادی اندیشهها، دوستی ادیان، گفتوگوی تمدنها و مذاهب خیلی وقت است که در خاورمیانه رسیده؛ اما گوش شنوایی برای آن نیست. شعار امروز جهان باید «لا اکراه فیالدین» باشد و تأکید بر رحمانیت و مهربانی خداوند؛ دیدگاهی که در آن خون و خونریزی جایی ندارد؛ دیدگاهی که در قرن بیستویکم انسانها را به صلح و آشتی و گفتوگو فرامیخواند. اینها همه در حالی است که سوچی با سکوت خود، عملا راه را برای ایجاد یک 11 سپتامبر تازه باز کرده است. حال که در تقارن روز 11 سپتامبر هستیم، زمان آن فرا رسیده که نگذاریم حادثهای دیگر، در جای دیگری از جهان به شکاف میان انسانها و ادیان بینجامد.
هر سال در آستانه واقعه 11 سپتامبر این سؤال به میان میآید که چرا جهان از خشونت خالی نمیشود؟ چرا روزی فرا نمیرسد که انسانها فارغ از نژاد و قومیت و زبان و مذهب در کنار یکدیگر به زندگی بپردازند؟ طرح چنین پرسشهایی امسال در همجواری با حادثه 11 سپتامبر، از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ چراکه در گوشهای از شرق جهان، کشتار وحشیانهای به راه افتاده که حتی برنده جایزه صلح نوبل را نیز به خاموشی کشیده است. باید پرسید که چرا خانم «آنگ سان سوچی» که در میانمار از مسئولیت و مقبولیتی مهم برخوردار است، اکنون مانند معلم و تربیتدهنده روحی خود؛ یعنی گاندی دست به عملی برای پایانبخشیدن به این همه کشتار و وحشیگری نمیزند؟ ایشان که خود را پرورشیافته مکتب گاندی میداند، فراموش کرده است که آن مردِ صلحطلب برای پایاندادن جنگهای پراکنده میان مسلمانان و بوداییها، دست به اعتصاب غذا زد و آن قدر نخورد تا این دو گروه سلاح بر زمین گذاشتند و دوستی پیشه کردند؟ از اولین پدیدهای که خاورمیانه را لرزاند -کودتای شوروی در افغانستان- تا امروز که دیگر بنیادگرایی به یکی از مرامهای مهم در خاورمیانه بدل شده، همواره پای آمریکا بهعنوان یک دولت حمایتکننده در میان بوده و دیگر شنیدن نامهای القاعده، طالبان، بوکوحرام، داعش و... برای ما عادی شده است. آمریکا که خود از ترس حضور و اقتدار شوروی در افغانستان، بذر این گیاهِ شوم را کاشت، در یازدهمین روز سپتامبر سال 2001، آنچه را که کاشته بود، دروید؛ اما امروز شعلههای این آتش تفرقه میان ادیان هنوز زنده است و هر روز در گوشهای از دنیا، شعله میکشد. مایه تأسف انسانیت و بشریت است که در قرن بیستویکم هنوز خشونت دینی میتواند جان صدها انسان را بگیرد، زنان را به کنیزی و مردان را به بردگی ببرد و هیچ نشانی از انسانیت باقی نگذارد. زمانِ دفاع از آزادی اندیشهها، دوستی ادیان، گفتوگوی تمدنها و مذاهب خیلی وقت است که در خاورمیانه رسیده؛ اما گوش شنوایی برای آن نیست. شعار امروز جهان باید «لا اکراه فیالدین» باشد و تأکید بر رحمانیت و مهربانی خداوند؛ دیدگاهی که در آن خون و خونریزی جایی ندارد؛ دیدگاهی که در قرن بیستویکم انسانها را به صلح و آشتی و گفتوگو فرامیخواند. اینها همه در حالی است که سوچی با سکوت خود، عملا راه را برای ایجاد یک 11 سپتامبر تازه باز کرده است. حال که در تقارن روز 11 سپتامبر هستیم، زمان آن فرا رسیده که نگذاریم حادثهای دیگر، در جای دیگری از جهان به شکاف میان انسانها و ادیان بینجامد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.