|

آوازه‌خوان، نه آواز

فرزانه ابراهیم‌زاده

«فردا بهش فکر می‌کنم، فردا روز خداست.» این جمله شاید برای خیلی از ماها که بهترین خاطره تجربه فیلم‌دیدنمان تصویر باشکوه تارا در آن سکانس پایانی فیلم برباد رفته است؛ تصوری دیگر از اسکارلت اوهارا بدون آن صدای زنگ‌دار و دوست‌داشتنی رفعت هاشم‌پور نیست. به همان اندازه که تصور حرف‌زدن مارلون براندو را با آن صدای از ته بینی درآمده جز با ضرباهنگ صدای چنگیز جلیلوند نداشتیم. همه ما با مزه‌پرانی‌های حمید قنبری با جری لوئیس خندیدیم و اورسن ولز را با صدای منوچهر نوذری عادت کردیم. خیلی از ما دوران طلایی سینمای هالیوود را با صدای بزرگان دوبلاژ ایران تجربه کردیم. بزرگانی که حالا خیلی از آنها چون منوچهر نوذری و ژاله کاظمی سال‌هاست که نیستند. خیلی از آنها این روزها خانه‌نشین شدند و صدایشان را از دست داده‌اند و آنهایی که هستند دیگر فیلمی نیست که بتوانند دوبله کنند. شاید به همین دلیل است که نسل فیلم‌بین آن روزها، این روزها فیلم‌ها را با صدای اصلی خودشان با زیرنویس‌های غلطی که گاهی معنی فیلم را تغییر می‌دهد یا دوبله‌های زیرزمینی با صداهای خامی که روی شخصیت‌ها نمی‌نشیند و خالی از هر حسی است، می‌شنویم، به این جمله می‌رسیم که آوازه‌خوان مهم است نه آواز. با اهالی دوبله که حرف می‌زنیم می‌گویند که فیلم‌های بزرگ دیگر ساخته نمی‌شود. اما این همه داستان نیست. داستان این است که خیلی از آن صداهای خاطره‌انگیز دیگر نیستند و اگر هم باشند حال و حوصله‌ای با دستمزد اندکی که از دوبله نصیبشان می‌شود؛ باقی نمی‌ماند که بخواهند برای بازسازی صدای بازیگری چون جانی دپ یا جورج کلونی یا حتی مریل استریپ وقت و انرژی بگذارند. دوبله ایران این روزها اسیر چرخشی معکوس است که شاید فردا باید درباره‌اش فکر کرد.
«فردا بهش فکر می‌کنم، فردا روز خداست.» این جمله شاید برای خیلی از ماها که بهترین خاطره تجربه فیلم‌دیدنمان تصویر باشکوه تارا در آن سکانس پایانی فیلم برباد رفته است؛ تصوری دیگر از اسکارلت اوهارا بدون آن صدای زنگ‌دار و دوست‌داشتنی رفعت هاشم‌پور نیست. به همان اندازه که تصور حرف‌زدن مارلون براندو را با آن صدای از ته بینی درآمده جز با ضرباهنگ صدای چنگیز جلیلوند نداشتیم. همه ما با مزه‌پرانی‌های حمید قنبری با جری لوئیس خندیدیم و اورسن ولز را با صدای منوچهر نوذری عادت کردیم. خیلی از ما دوران طلایی سینمای هالیوود را با صدای بزرگان دوبلاژ ایران تجربه کردیم. بزرگانی که حالا خیلی از آنها چون منوچهر نوذری و ژاله کاظمی سال‌هاست که نیستند. خیلی از آنها این روزها خانه‌نشین شدند و صدایشان را از دست داده‌اند و آنهایی که هستند دیگر فیلمی نیست که بتوانند دوبله کنند. شاید به همین دلیل است که نسل فیلم‌بین آن روزها، این روزها فیلم‌ها را با صدای اصلی خودشان با زیرنویس‌های غلطی که گاهی معنی فیلم را تغییر می‌دهد یا دوبله‌های زیرزمینی با صداهای خامی که روی شخصیت‌ها نمی‌نشیند و خالی از هر حسی است، می‌شنویم، به این جمله می‌رسیم که آوازه‌خوان مهم است نه آواز. با اهالی دوبله که حرف می‌زنیم می‌گویند که فیلم‌های بزرگ دیگر ساخته نمی‌شود. اما این همه داستان نیست. داستان این است که خیلی از آن صداهای خاطره‌انگیز دیگر نیستند و اگر هم باشند حال و حوصله‌ای با دستمزد اندکی که از دوبله نصیبشان می‌شود؛ باقی نمی‌ماند که بخواهند برای بازسازی صدای بازیگری چون جانی دپ یا جورج کلونی یا حتی مریل استریپ وقت و انرژی بگذارند. دوبله ایران این روزها اسیر چرخشی معکوس است که شاید فردا باید درباره‌اش فکر کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.