|

با تمام قوا به سوي هسته‌اي‌شدن

سوداي کره‌شمالي براي دستيابي به بمب هسته‌اي، نه به يکي دو دهه اخير بلکه به ميانه قرن بيستم برمي‌گردد؛ يعني زماني که اين کشور هنجارها و قوانين بين‌المللي را زير پا گذاشت تا اين رؤيا را به حقيقت پيوند بزند. البته در اين امر که کره‌شمالي برخلاف همسايه جنوبي‌اش در چنين مسير پرفرازونشيبي قرار گرفت، علاوه بر مسائل داخلي، عوامل بيروني و بازيگران بين‌المللي نيز نقش داشتند. بعد از پايان جنگ جهاني دوم، شوروي و ايالات متحده توافق کردند تا شبه‌جزيره کره در امتداد مدار 38 درجه به دو قسمت جنوبي و شمالي تقسيم شود. به‌اين‌ترتيب نيروهاي آمريکايي بعد از تسليم ژاپن، در نيم‌کره ‌جنوبي ماندند و نيروهاي شوروي نيز در نيم‌کره ‌شمالي ماندگار شدند. جمهوري خلق کره در سال 1948 و تحت رهبري کيم سونگ ايل که در آن زمان يکي از فرماندهان محبوب نظامي اين کشور و معتمد شوروي محسوب مي‌شد، اعلام موجوديت کرد. اندکي بعد از يک سال، مجسمه‌هاي کيم سونگ ايل در سراسر نيم‌کره ‌شمالي کره نصب شده بود و مردم او را «رهبر کبير» مي‌خواندند. اما آغاز دهه ششم قرن بيستم همه چيز را براي هميشه تغيير داد. در سال 1950 نيروهاي کره‌شمالي با حمايت چين و شوروي کمونيست، به همسايه جنوبي خود يورش برده و تا فتح سئول نيز پيش رفتند اما با مداخله نظامي سازمان ملل به رهبري آمريکا مجبور به عقب‌نشيني شده و به رمزهاي قبلي برگشتند. بعد از سه سال جنگ که در آن جمعيت کره‌شمالي به نصف کاهش يافت، در سال 1953 ميلادي، توافق صلح موقتي بين دو کشور به امضا رسيد؛ توافقي که تا به امروز نيز پابرجا مانده است اما به لحاظ فني جنگ هنوز ادامه دارد زيرا هيچ پيمان صلحي ميان دو کشور منعقد نشده است.
شوروي و مصر
اتحاد جماهير شوروي که با انتخاب کيم سونگ ايل جاي پاي خود را در شبه‌جزيره کره محکم کرده بود، در سال 1956، براي ايجاد و توسعه برنامه هسته‌اي کره‌شمالي، دانش بنيادين خود را در اختيار دانشمندان هسته‌اي کره‌شمالي قرار داد. سه سال بعد، مسکو و پيونگ يانگ يک توافق همکاري هسته‌اي امضا کردند. امري که به افتتاح مرکز پژوهش هسته‌اي «يانگ بيان» به‌عنوان اولين و اصلي‌ترين سايت هسته‌اي کره‌شمالي انجاميد. اما اين دانش هسته‌اي بدون برنامه موشکي نمي‌توانست راه به جايي ببرد. بر اساس اکثر روايت‌ها، اين مصر بود که در سال‌هاي 1976 تا 1981، موشک‌هاي اسکاد خود را در اختيار کره‌شمالي گذاشت. در سال 1984، پيونگ يانگ با مهندسي معکوس توانست نمونه‌اي داخلي و ابتدايي از اين موشک‌ها به نام هوسانگ5 را توليد و آزمايش کند. يک سال بعد، کره‌شمالي به پيمان منع سلاح‌هاي هسته‌اي پيوست که تا سال‌هاي ابتدايي قرن بيست‌ويکم نيز به آن متعهد بود. بعد از فروپاشي شوروي، هرچند کره‌شمالي حامي امنيتي و مالي اصلي خود را از دست داد اما اين مانع پيشرفت برنامه موشکي کره‌شمالي نشد و در سال 1993 اين کشور موشک هوسانگ 7 را آزمايش کرد.
در هشتم جولاي 1994 کيم ايل سونگ، رهبر کره‌شمالي در اثر حمله قلبي و در سن 82سالگي درگذشت. پسرش، کيم يونگ ايل بلافاصله قدرت را در دست گرفت تا دوراني جديد را براي کره‌شمالي رقم بزند. دوران جديدي که خيلي بد شروع شد. از سال 1994 تا 1998، کره‌شمالي با قحطي شديد و بحران اقتصادي فلج‌کننده‌اي دست‌به‌گريبان بود. برآوردها حاکي از آن است که در اين دوره بين دو ميليون و 400هزار تا چهارميليون نفر در اثر گرسنگي يا بيماري‌هاي ناشي از قحطي مرده باشند. چند‌سالي از اين بحران داخلي نگذشته بود که در سال 2002 ميلادي، جورج دبليو بوش، رئيس‌جمهور وقت ايالات متحده، کره‌شمالي را در زمره کشورهاي «محور شرارت» قرار داد و اين کشور را به حمايت از تروريسم و تلاش براي دستيابي به سلاح‌هاي کشتار جمعي متهم کرد. يک سال بعد، پیونگ يانگ از معاهده منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي خارج شد و در سال 2006 ميلادي، اولين آزمايش بمب هسته‌اي خود را به انجام رساند. با‌اين‌حال، چند هفته بعد از اين آزمايش، کره‌شمالي موافقت کرد تا به مذاکرات شش‌جانبه درباره برنامه هسته‌اي‌اش بپيوندد. سه سال بعد، کره‌شمالي دومين آزمايش هسته‌اي خود را به انجام برساند که نقطه پاياني بر اين مذاکرات شش‌جانبه گذاشت.
کيم جوان، مصمم و پرشتاب
در سال 2011، کيم جونگ ايل نيز مانند پدرش در اثر عارضه قلبي جان باخت و پسرش، کيم جونگ اون به‌عنوان رهبر کبير کره‌شمالي قدرت را در دست گرفت. تحت رهبري او، کره‌شمالي شاهد پيشرفت‌هاي چشمگيري در برنامه موشکي و هسته‌اي خود بوده است. پيونگ يانگ در سال 2013 يک بار و در سال 2016 دو بار دست به آزمايش بمب هسته‌اي زد که با تشديد نگراني‌هاي جامعه جهاني همراه بود. در جولاي 2017، کره‌شمالي يک موشک بالستيک قاره‌پيما به نام هوسانگ 14 را با موفقيت پرتاب کرد. اگر آزمايش روز گذشته را نيز به حساب آوريم، پيونگ يانگ تاکنون شش آزمايش هسته‌اي انجام داده که چهار مورد آن، در دوران شش‌ساله حضور کيم جونگ ايل جوان در قدرت به وقوع پيوسته است که از عزم راسخ او براي دستيابي به سلاح هسته‌اي و توسعه برنامه توقف‌ناپذير موشکي اين کشور حکايت مي‌کند.
منبع: دويچه‌وله

روزشمار آزمایش‌های موشکی کره‌شمالی
1986: آغاز به کار پنج رآکتور هسته‌ای در سایت «یانگ بیان» که کار ساخت آن، بعد از هفت سال و با کمک شوروی به پایان رسید.
1993: کره‌شمالی می‌گوید که پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را ترک می‌کند؛ هرچند بعدا حرف خود را پس می‌گیرد.
1994: کره‌شمالی و ایالات متحده توافقی را امضا می‌کنند که براساس آن مقرر می‌شود پیونگ‌یانگ رآکتور «یانگ بیان» را در قبال دریافت کمک برای ساخت دو رآکتور تولید برق، تعطیل کند.
2002: واشنگتن می‌گوید کره‌شمالی با بازدید یک هیئت آمریکایی از برنامه غنی‌سازی اورانیوم این کشور موافقت کرده است.
2003: کره‌شمالی از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای خارج می‌شود.
2005: کره‌شمالی برخورداری از سلاح‌های هسته‌ای را اعلام می‌کند.
2006: کره‌شمالی انجام یک انفجار آزمایشی در زیر زمین را تأیید می‌کند.
2011: تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که کره‌شمالی ساخت یک برج پرتاب موشک را در پایگاه موشکی «تونگ چانگ ری» به پایان رسانده است.
2012: 13 آوریل از پایگاه «تونگ چانگ ری» موشکی پرتاب می‌شود؛ هرچند طبق اعلام مقامات کره‌شمالی، بلافاصله بعد از پرتاب منفجر شده و در اقیانوس سقوط می‌کند. همچنین در دوازدهم ماه دسامبر همان سال کره‌شمالی اقدام به پرتاب یک راکت دوربرد می‌کند که جامعه جهانی آن را آزمایش یک موشک بالستیک در نظر گرفته و شدیدا محکوم می‌کند.
2013: کره‌شمالی سومین و بزرگ‌ترین آزمایش هسته‌ای خود را انجام می‌دهد که با افزایش تحریم‌های سازمان ملل و بالاگرفتن تنش نظامی در شبه‌جزیره کره همراه می‌شود.
2015: ماه می ‌کره‌شمالی از پرتاب موفقیت‌آمیز یک موشک بالستیک زیر دریا خبر می‌دهد. در دسامبر تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که کره‌شمالی در حال حفر یک تونل جدید در سایت هسته‌ای اصلی خود در «پونگی ری» است. در ماه سپتامبر نیز رسانه‌های دولتی به‌نقل از کیم جونگ اون از ساخت بمب هیدروژنی خبر می‌دهند؛ هرچند واشنگتن در این رابطه ابراز تردید می‌کند.
2016: کره‌شمالی اعلام می‌کند که با موفقیت یک بمب هیدروژنی را منفجر کرده و در نهم ماه سپتامبر نیز کارشناسان از احتمال پنجمین آزمایش اتمی کره‌شمالی در شمال شرق این کشور خبر می‌دهند.
2017: 29 ماه می ‌کره‌شمالی موشکی را به سمت آب‌های ژاپن شلیک می‌کند و در پنجم ماه جولای این کشور از آزمایش موفقیت‌آمیز یک موشک بالستیک قاره‌پیما خبر می‌دهد که طبق نظر کارشناسان قابلیت رسیدن به نیويورک را دارد. در بیستم ماه آگوست موشک شلیک‌شده توسط کره‌شمالی از فراز آسمان ژاپن گذشت و روز گذشته نیز احتمال آزمایش بمب هسته‌ای بعد از ثبت زلزله به شدت قوت گرفت.

سوداي کره‌شمالي براي دستيابي به بمب هسته‌اي، نه به يکي دو دهه اخير بلکه به ميانه قرن بيستم برمي‌گردد؛ يعني زماني که اين کشور هنجارها و قوانين بين‌المللي را زير پا گذاشت تا اين رؤيا را به حقيقت پيوند بزند. البته در اين امر که کره‌شمالي برخلاف همسايه جنوبي‌اش در چنين مسير پرفرازونشيبي قرار گرفت، علاوه بر مسائل داخلي، عوامل بيروني و بازيگران بين‌المللي نيز نقش داشتند. بعد از پايان جنگ جهاني دوم، شوروي و ايالات متحده توافق کردند تا شبه‌جزيره کره در امتداد مدار 38 درجه به دو قسمت جنوبي و شمالي تقسيم شود. به‌اين‌ترتيب نيروهاي آمريکايي بعد از تسليم ژاپن، در نيم‌کره ‌جنوبي ماندند و نيروهاي شوروي نيز در نيم‌کره ‌شمالي ماندگار شدند. جمهوري خلق کره در سال 1948 و تحت رهبري کيم سونگ ايل که در آن زمان يکي از فرماندهان محبوب نظامي اين کشور و معتمد شوروي محسوب مي‌شد، اعلام موجوديت کرد. اندکي بعد از يک سال، مجسمه‌هاي کيم سونگ ايل در سراسر نيم‌کره ‌شمالي کره نصب شده بود و مردم او را «رهبر کبير» مي‌خواندند. اما آغاز دهه ششم قرن بيستم همه چيز را براي هميشه تغيير داد. در سال 1950 نيروهاي کره‌شمالي با حمايت چين و شوروي کمونيست، به همسايه جنوبي خود يورش برده و تا فتح سئول نيز پيش رفتند اما با مداخله نظامي سازمان ملل به رهبري آمريکا مجبور به عقب‌نشيني شده و به رمزهاي قبلي برگشتند. بعد از سه سال جنگ که در آن جمعيت کره‌شمالي به نصف کاهش يافت، در سال 1953 ميلادي، توافق صلح موقتي بين دو کشور به امضا رسيد؛ توافقي که تا به امروز نيز پابرجا مانده است اما به لحاظ فني جنگ هنوز ادامه دارد زيرا هيچ پيمان صلحي ميان دو کشور منعقد نشده است.
شوروي و مصر
اتحاد جماهير شوروي که با انتخاب کيم سونگ ايل جاي پاي خود را در شبه‌جزيره کره محکم کرده بود، در سال 1956، براي ايجاد و توسعه برنامه هسته‌اي کره‌شمالي، دانش بنيادين خود را در اختيار دانشمندان هسته‌اي کره‌شمالي قرار داد. سه سال بعد، مسکو و پيونگ يانگ يک توافق همکاري هسته‌اي امضا کردند. امري که به افتتاح مرکز پژوهش هسته‌اي «يانگ بيان» به‌عنوان اولين و اصلي‌ترين سايت هسته‌اي کره‌شمالي انجاميد. اما اين دانش هسته‌اي بدون برنامه موشکي نمي‌توانست راه به جايي ببرد. بر اساس اکثر روايت‌ها، اين مصر بود که در سال‌هاي 1976 تا 1981، موشک‌هاي اسکاد خود را در اختيار کره‌شمالي گذاشت. در سال 1984، پيونگ يانگ با مهندسي معکوس توانست نمونه‌اي داخلي و ابتدايي از اين موشک‌ها به نام هوسانگ5 را توليد و آزمايش کند. يک سال بعد، کره‌شمالي به پيمان منع سلاح‌هاي هسته‌اي پيوست که تا سال‌هاي ابتدايي قرن بيست‌ويکم نيز به آن متعهد بود. بعد از فروپاشي شوروي، هرچند کره‌شمالي حامي امنيتي و مالي اصلي خود را از دست داد اما اين مانع پيشرفت برنامه موشکي کره‌شمالي نشد و در سال 1993 اين کشور موشک هوسانگ 7 را آزمايش کرد.
در هشتم جولاي 1994 کيم ايل سونگ، رهبر کره‌شمالي در اثر حمله قلبي و در سن 82سالگي درگذشت. پسرش، کيم يونگ ايل بلافاصله قدرت را در دست گرفت تا دوراني جديد را براي کره‌شمالي رقم بزند. دوران جديدي که خيلي بد شروع شد. از سال 1994 تا 1998، کره‌شمالي با قحطي شديد و بحران اقتصادي فلج‌کننده‌اي دست‌به‌گريبان بود. برآوردها حاکي از آن است که در اين دوره بين دو ميليون و 400هزار تا چهارميليون نفر در اثر گرسنگي يا بيماري‌هاي ناشي از قحطي مرده باشند. چند‌سالي از اين بحران داخلي نگذشته بود که در سال 2002 ميلادي، جورج دبليو بوش، رئيس‌جمهور وقت ايالات متحده، کره‌شمالي را در زمره کشورهاي «محور شرارت» قرار داد و اين کشور را به حمايت از تروريسم و تلاش براي دستيابي به سلاح‌هاي کشتار جمعي متهم کرد. يک سال بعد، پیونگ يانگ از معاهده منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي خارج شد و در سال 2006 ميلادي، اولين آزمايش بمب هسته‌اي خود را به انجام رساند. با‌اين‌حال، چند هفته بعد از اين آزمايش، کره‌شمالي موافقت کرد تا به مذاکرات شش‌جانبه درباره برنامه هسته‌اي‌اش بپيوندد. سه سال بعد، کره‌شمالي دومين آزمايش هسته‌اي خود را به انجام برساند که نقطه پاياني بر اين مذاکرات شش‌جانبه گذاشت.
کيم جوان، مصمم و پرشتاب
در سال 2011، کيم جونگ ايل نيز مانند پدرش در اثر عارضه قلبي جان باخت و پسرش، کيم جونگ اون به‌عنوان رهبر کبير کره‌شمالي قدرت را در دست گرفت. تحت رهبري او، کره‌شمالي شاهد پيشرفت‌هاي چشمگيري در برنامه موشکي و هسته‌اي خود بوده است. پيونگ يانگ در سال 2013 يک بار و در سال 2016 دو بار دست به آزمايش بمب هسته‌اي زد که با تشديد نگراني‌هاي جامعه جهاني همراه بود. در جولاي 2017، کره‌شمالي يک موشک بالستيک قاره‌پيما به نام هوسانگ 14 را با موفقيت پرتاب کرد. اگر آزمايش روز گذشته را نيز به حساب آوريم، پيونگ يانگ تاکنون شش آزمايش هسته‌اي انجام داده که چهار مورد آن، در دوران شش‌ساله حضور کيم جونگ ايل جوان در قدرت به وقوع پيوسته است که از عزم راسخ او براي دستيابي به سلاح هسته‌اي و توسعه برنامه توقف‌ناپذير موشکي اين کشور حکايت مي‌کند.
منبع: دويچه‌وله

روزشمار آزمایش‌های موشکی کره‌شمالی
1986: آغاز به کار پنج رآکتور هسته‌ای در سایت «یانگ بیان» که کار ساخت آن، بعد از هفت سال و با کمک شوروی به پایان رسید.
1993: کره‌شمالی می‌گوید که پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را ترک می‌کند؛ هرچند بعدا حرف خود را پس می‌گیرد.
1994: کره‌شمالی و ایالات متحده توافقی را امضا می‌کنند که براساس آن مقرر می‌شود پیونگ‌یانگ رآکتور «یانگ بیان» را در قبال دریافت کمک برای ساخت دو رآکتور تولید برق، تعطیل کند.
2002: واشنگتن می‌گوید کره‌شمالی با بازدید یک هیئت آمریکایی از برنامه غنی‌سازی اورانیوم این کشور موافقت کرده است.
2003: کره‌شمالی از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای خارج می‌شود.
2005: کره‌شمالی برخورداری از سلاح‌های هسته‌ای را اعلام می‌کند.
2006: کره‌شمالی انجام یک انفجار آزمایشی در زیر زمین را تأیید می‌کند.
2011: تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که کره‌شمالی ساخت یک برج پرتاب موشک را در پایگاه موشکی «تونگ چانگ ری» به پایان رسانده است.
2012: 13 آوریل از پایگاه «تونگ چانگ ری» موشکی پرتاب می‌شود؛ هرچند طبق اعلام مقامات کره‌شمالی، بلافاصله بعد از پرتاب منفجر شده و در اقیانوس سقوط می‌کند. همچنین در دوازدهم ماه دسامبر همان سال کره‌شمالی اقدام به پرتاب یک راکت دوربرد می‌کند که جامعه جهانی آن را آزمایش یک موشک بالستیک در نظر گرفته و شدیدا محکوم می‌کند.
2013: کره‌شمالی سومین و بزرگ‌ترین آزمایش هسته‌ای خود را انجام می‌دهد که با افزایش تحریم‌های سازمان ملل و بالاگرفتن تنش نظامی در شبه‌جزیره کره همراه می‌شود.
2015: ماه می ‌کره‌شمالی از پرتاب موفقیت‌آمیز یک موشک بالستیک زیر دریا خبر می‌دهد. در دسامبر تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که کره‌شمالی در حال حفر یک تونل جدید در سایت هسته‌ای اصلی خود در «پونگی ری» است. در ماه سپتامبر نیز رسانه‌های دولتی به‌نقل از کیم جونگ اون از ساخت بمب هیدروژنی خبر می‌دهند؛ هرچند واشنگتن در این رابطه ابراز تردید می‌کند.
2016: کره‌شمالی اعلام می‌کند که با موفقیت یک بمب هیدروژنی را منفجر کرده و در نهم ماه سپتامبر نیز کارشناسان از احتمال پنجمین آزمایش اتمی کره‌شمالی در شمال شرق این کشور خبر می‌دهند.
2017: 29 ماه می ‌کره‌شمالی موشکی را به سمت آب‌های ژاپن شلیک می‌کند و در پنجم ماه جولای این کشور از آزمایش موفقیت‌آمیز یک موشک بالستیک قاره‌پیما خبر می‌دهد که طبق نظر کارشناسان قابلیت رسیدن به نیويورک را دارد. در بیستم ماه آگوست موشک شلیک‌شده توسط کره‌شمالی از فراز آسمان ژاپن گذشت و روز گذشته نیز احتمال آزمایش بمب هسته‌ای بعد از ثبت زلزله به شدت قوت گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.