استمرار برجام؛ چرا و چگونه؟
شرق: از چند روز گذشته خبرهای تازهای در مورد برجام به گوش میرسد که حاکی از تلاش آمریکا برای لغو این پیمان جهانی است. از سوی دیگر مخالفان داخلی دولت از پایان کار برجام با صفتهایی چون «برجام نافرجام» یاد میکنند. با این حساب از کارشناسان حوزههای مختلف، درباره اهمیت برجام و چگونگی تداوم آن پرسیدهایم:
هاشم صباغیان. فعال سیاسی
به اعتقاد من، پیام اصلی برجام، چندان ساده و مربوط به زمان خاصی نبود که بتوان بهسادگی پایان تاریخمصرف آن را اعلام کرد؛ آقای روحانی و تیم دیپلماسی ایران در فرایند تصویب برجام به جهان و خصوصا قدرتهای جهانی نشان دادند که برای برترییافتن به کشورهایی که در جهت تأمین استقلال، آزادی و امنیت خود حرکت میکنند، از موضع سیاسی و دیپلماتیک خود سوءاستفاده نکنند و این پیام کوچکی نیست. تشویق به گفتوگو و گشودن درها برای بیان مشکلات و چالشها، پیام مهمی است که میتواند به امنیت جهانی کمک کند و در این راه، ایران با رسیدن به برجام، گام بلندی برداشت. این پیامی است که همیشه از سوی کشورهای مدافع صلح بینالمللی مطرح شده و ایران به صورت علمی و در معرض دید جهانیان، آن را اجرائی کرد. امتداد برجام، میتواند با ادامه رفتارهای صلحطلبانه در ابعاد بینالمللی و حل مشکلات معیشتی در حوزه داخلی محقق شود. امروز دنیا با تبوتاب مشکلات اقتصادی دستوپنجه نرم میکند و کشور ما هم بهخاطر برخی سوءاستفادههایی که در عرصه اقتصاد- خصوصا در سالهای تحریم- شده، با چالشهایی مواجه است. بنابراین توسعه اقتصادی با تأکید بر رفع مشکلات اقتصادی مردم، یکی
از راهکارهای امتداد و استمرار برجام در کشور است.
سعید معیدفر . جامعهشناس
از همان زمان که برجام از فضای دیپلماسی جهانی وارد ادبیات مردم کشور شد، این موضوع مسلم بود که این توافق به خودیخود نمیتواند در عرصه اجتماعی، پدیدههای گستردهای ایجاد کرده و منشأ اقدامات فراوانی شود. درواقع این توافق جهانی، بسترساز رفع بیانگیزگیهایی بود که در حوزه مسائل اجتماعی و بستر جامعه به چشم میخورد و شاید همگی، محصول تحریم نبودند. به بیان دیگر، کاهش فعالیتهای مدنی که ناشی از بیرمقی و کمتحرکی اجتماعی بود، با خبر حصول توافق برجام آرامآرام به سمت کمرنگشدن رفت، اگرچه که هنوز چالشهای جدی در حوزه آسیبهای اجتماعی وجود دارد، اما باید پذیرفت که آسیبها و خصوصا فسادی که ناشی از بیتحرکی جامعه- مخصوصا نهاد رسانه و دانشگاه- بوده به مرور در شرایط رکود، ریشه یافته و وظیفه دولت را در روزهای پسابرجام مضاعف کرده است. باید اعتراف کرد که اگر دولت از یک سو به توافق برجام دست یافت، از سوی دیگر عملا مجبور به رویارویی داخلی با مخالفان برجام در داخل کشور شد تا جایی که هنوز فرصت سرمایهگذاری درست در حوزه اجتماعی را نیافته است. اگر به دنبال استمرار برجام هستیم، ایجاد سرمایه اجتماعی باید در اولویت کار دولت جدید
قرار بگیرد.
علی دینیترکمانی . اقتصاددان
واقعیت این است که تلاش دولت در زمینه برجام، تلاش گستردهای برای رفع تحریمها، بازگشت اقتصاد به شرایط باثبات قبل، ایجاد آرامش در بازار سرمایهگذاری و نوید آیندهای روشنتر بوده است. در این میان اتفاقات داخلی و بینالمللی فراوانی پیش آمده که روی نتایج برجام بهنوعی سایه افکنده است؛ بیاعتمادیهای داخلی، تنشهای منطقهای، ریاستجمهوری ترامپ و... بخشی از این اتفاقات هستند، اما نمیتوان بر اساس این مسائل، نتیجه گرفت که نباید از همان ابتدا به سراغ برجام میرفتیم و همچنین نمیتوان در شرایط امروز، برجام را پایانیافته توصیف کرد. اگر تلاشهای دولت در آن زمان در جهت توافق با کشورهای جهان صورت نمیگرفت، بدون هیچ تردیدی باید بگویم که قیمت امروز دلار، حداقل پنج هزار تومان بود و اقتصاد کشور در مرز فروپاشی قرار میگرفت. ما چندسال بعد از توافق را تقریبا در سایه آرامش نسبی اقتصادی طی کردهایم و اگر درباره تعیینتکلیف نهایی آن به نتیجه روشنی برسیم، شرایط اقتصادی بهتر، باثباتتر و امنتری پیشرو خواهیم داشت، اما در صورت عبور از برجام یا پایانیافته قلمدادکردن آن، باید منتظر نوسانات شدید نرخ ارز و طلا و ورود اقتصاد کشور به
بحرانهای تازه باشیم.
شرق: از چند روز گذشته خبرهای تازهای در مورد برجام به گوش میرسد که حاکی از تلاش آمریکا برای لغو این پیمان جهانی است. از سوی دیگر مخالفان داخلی دولت از پایان کار برجام با صفتهایی چون «برجام نافرجام» یاد میکنند. با این حساب از کارشناسان حوزههای مختلف، درباره اهمیت برجام و چگونگی تداوم آن پرسیدهایم:
هاشم صباغیان. فعال سیاسی
به اعتقاد من، پیام اصلی برجام، چندان ساده و مربوط به زمان خاصی نبود که بتوان بهسادگی پایان تاریخمصرف آن را اعلام کرد؛ آقای روحانی و تیم دیپلماسی ایران در فرایند تصویب برجام به جهان و خصوصا قدرتهای جهانی نشان دادند که برای برترییافتن به کشورهایی که در جهت تأمین استقلال، آزادی و امنیت خود حرکت میکنند، از موضع سیاسی و دیپلماتیک خود سوءاستفاده نکنند و این پیام کوچکی نیست. تشویق به گفتوگو و گشودن درها برای بیان مشکلات و چالشها، پیام مهمی است که میتواند به امنیت جهانی کمک کند و در این راه، ایران با رسیدن به برجام، گام بلندی برداشت. این پیامی است که همیشه از سوی کشورهای مدافع صلح بینالمللی مطرح شده و ایران به صورت علمی و در معرض دید جهانیان، آن را اجرائی کرد. امتداد برجام، میتواند با ادامه رفتارهای صلحطلبانه در ابعاد بینالمللی و حل مشکلات معیشتی در حوزه داخلی محقق شود. امروز دنیا با تبوتاب مشکلات اقتصادی دستوپنجه نرم میکند و کشور ما هم بهخاطر برخی سوءاستفادههایی که در عرصه اقتصاد- خصوصا در سالهای تحریم- شده، با چالشهایی مواجه است. بنابراین توسعه اقتصادی با تأکید بر رفع مشکلات اقتصادی مردم، یکی
از راهکارهای امتداد و استمرار برجام در کشور است.
سعید معیدفر . جامعهشناس
از همان زمان که برجام از فضای دیپلماسی جهانی وارد ادبیات مردم کشور شد، این موضوع مسلم بود که این توافق به خودیخود نمیتواند در عرصه اجتماعی، پدیدههای گستردهای ایجاد کرده و منشأ اقدامات فراوانی شود. درواقع این توافق جهانی، بسترساز رفع بیانگیزگیهایی بود که در حوزه مسائل اجتماعی و بستر جامعه به چشم میخورد و شاید همگی، محصول تحریم نبودند. به بیان دیگر، کاهش فعالیتهای مدنی که ناشی از بیرمقی و کمتحرکی اجتماعی بود، با خبر حصول توافق برجام آرامآرام به سمت کمرنگشدن رفت، اگرچه که هنوز چالشهای جدی در حوزه آسیبهای اجتماعی وجود دارد، اما باید پذیرفت که آسیبها و خصوصا فسادی که ناشی از بیتحرکی جامعه- مخصوصا نهاد رسانه و دانشگاه- بوده به مرور در شرایط رکود، ریشه یافته و وظیفه دولت را در روزهای پسابرجام مضاعف کرده است. باید اعتراف کرد که اگر دولت از یک سو به توافق برجام دست یافت، از سوی دیگر عملا مجبور به رویارویی داخلی با مخالفان برجام در داخل کشور شد تا جایی که هنوز فرصت سرمایهگذاری درست در حوزه اجتماعی را نیافته است. اگر به دنبال استمرار برجام هستیم، ایجاد سرمایه اجتماعی باید در اولویت کار دولت جدید
قرار بگیرد.
علی دینیترکمانی . اقتصاددان
واقعیت این است که تلاش دولت در زمینه برجام، تلاش گستردهای برای رفع تحریمها، بازگشت اقتصاد به شرایط باثبات قبل، ایجاد آرامش در بازار سرمایهگذاری و نوید آیندهای روشنتر بوده است. در این میان اتفاقات داخلی و بینالمللی فراوانی پیش آمده که روی نتایج برجام بهنوعی سایه افکنده است؛ بیاعتمادیهای داخلی، تنشهای منطقهای، ریاستجمهوری ترامپ و... بخشی از این اتفاقات هستند، اما نمیتوان بر اساس این مسائل، نتیجه گرفت که نباید از همان ابتدا به سراغ برجام میرفتیم و همچنین نمیتوان در شرایط امروز، برجام را پایانیافته توصیف کرد. اگر تلاشهای دولت در آن زمان در جهت توافق با کشورهای جهان صورت نمیگرفت، بدون هیچ تردیدی باید بگویم که قیمت امروز دلار، حداقل پنج هزار تومان بود و اقتصاد کشور در مرز فروپاشی قرار میگرفت. ما چندسال بعد از توافق را تقریبا در سایه آرامش نسبی اقتصادی طی کردهایم و اگر درباره تعیینتکلیف نهایی آن به نتیجه روشنی برسیم، شرایط اقتصادی بهتر، باثباتتر و امنتری پیشرو خواهیم داشت، اما در صورت عبور از برجام یا پایانیافته قلمدادکردن آن، باید منتظر نوسانات شدید نرخ ارز و طلا و ورود اقتصاد کشور به
بحرانهای تازه باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.