|

نگاهی به نمایش«ما سه نفر بودیم»

ما... سه نفر

سپیده شمس

«ما سه نفر بودیم»، اجرائی سه‌نفره است، تقریبا همه‌چیزش! به‌علاوه آواز تارا صلاحی. نمایش سه رفیق که هم سه‌تایی نوشته بودند، هم سه‌تایی کارگردانی کرده بودند و هم سه‌تایی نقش سه رفیق را بازی می‌کردند که برای آنکه در کشتن پسری مظنون به تجاوز، شریک جرم هم شوند، هر سه به او چاقو زدند و حالا که سال‌ها از زمان قتل گذشته، این سه دوست بازخوانی‌ای از آنچه رخ داده را برای دوربینی که در حال ضبط است، به شکل سه مونولوگ جداگانه بیان می‌کنند تا شاید قدری از احساس گناهشان بکاهد، چراکه مقتول بی‌گناه بوده است!

اما آنچه در این اجرا از همه دلنشین‌تر است، همکاری این سه نفر؛ صالح علوی‌زاده، پویان محمدی و پویا چوداریان است در نوشتن، اجرا و کارگردانی و البته صدای تارا صلاحی؛ یک کار گروهی واقعی؛ نه ترتیبی بر اسم‌ها و نه نشانی از برتری اندیشه، فکر یا ایده‌ای. همه‌چیز با هم در کمال تساوی، حدی از همدلی که در تئاتر ما چندان جایی ندارد، آن‌هم در این روزگار نمایش‌دادن تئاتر. تئاتر را نمی‌شود کاری کرد، هنری جمعی است مثل زندگی که روزمرگی دسته‌جمعی است و وقتی یک گروه می‌خواهد تئاتری بر صحنه بیاورد، با این حد از همدلی و نگاه عادلانه که همه نام‌ها در آن به تساوی باشند، به نظر من رخدادی آشنایی‌زدایانه است. تئاتر است. اجرا، از سه مونولوگ جداگانه، از سه نفر حاضر بر صحنه، بدون هیچ دیالوگی شکل می‌گیرد و برخلاف سه نفرگی در نوشتن، کارگردانی و بازی، در اجرای آن بر صحنه هیچ سه نفرگی‌ای وجود نداشت. ما با مونولوگ‌های بی‌پایان سه نفر مواجه بودیم که هرکدام از زاویه خودش قتل را تعریف می‌کرد. اجرا، تا پایان نتوانست از سه سخن‌گویی مدام بازیگران نشسته بر صندلی و حرف‌زدنشان با کمترین کنش ممکن، پا را فراتر بگذارد. اجرائی یکنواخت که دلیل اصلی‌اش شاید، مونولوگ‌های نمایشی آن بود؛ مونولوگ‌هایی که مخاطب راوی‌هایشان، یک دستگاه فیلم‌برداری بود که همه گفته‌های آنها را ضبط می‌کرد. اجرا، درواقع بازخوانی یک اتفاق مرده از سه دهن برای دوربینی بود که گویی میان ما تماشاگران کاشته‌اند. همین دیالوگ‌های نمایشی آنها را از هر کنش و تنشی بر صحنه خالی کرده بود و موقعیت آنها را برای تماشاگر چنین بازنمود می‌کرد که آنها دارند فیلم بازی می‌کنند. اگرچه سعی شده بود که مونولوگ‌ها در سه سطح و با سه شکل از گفتار نوشته شوند، اما لحن بازگویی‌های هر سه مونولوگ و هر سه بازیگر یکسان بود. بازگفت و ثبت یک رخداد به شکلی که اتفاق افتاده بدون اینکه در نهایت از این تکرار بازخوانی رهایی حاصل شود؛ بازیگری از روی صندلی‌اش برخیزد، بزند بیرون از صحنه یا دوربین ضبط‌کننده را بشکند یا هر اتفاقی که از این بافت، کار را نجات دهد، تماشاگر را با یک روایت سرراست بدون چالش که منظر راویانش خسته‌کننده می‌نمود روبه‌رو می‌کرد. «ما سه نفر بودیم» درواقع روایتی از گذشته است که حالا از دسترس دور شده و اجرا تنها توانسته آن را نقل کند؛ موبه‌مو! آن‌هم به شکل مونولوگ، با کمترین حد از چالش و پرسش، اما برای رسیدن به چه؟ چه رهایی‌ای در انتظار این نقل سه‌گانه ­ روایت مرده، انتظار تماشاگر را می‌کشد؟

«ما سه نفر بودیم»، اجرائی سه‌نفره است، تقریبا همه‌چیزش! به‌علاوه آواز تارا صلاحی. نمایش سه رفیق که هم سه‌تایی نوشته بودند، هم سه‌تایی کارگردانی کرده بودند و هم سه‌تایی نقش سه رفیق را بازی می‌کردند که برای آنکه در کشتن پسری مظنون به تجاوز، شریک جرم هم شوند، هر سه به او چاقو زدند و حالا که سال‌ها از زمان قتل گذشته، این سه دوست بازخوانی‌ای از آنچه رخ داده را برای دوربینی که در حال ضبط است، به شکل سه مونولوگ جداگانه بیان می‌کنند تا شاید قدری از احساس گناهشان بکاهد، چراکه مقتول بی‌گناه بوده است!

اما آنچه در این اجرا از همه دلنشین‌تر است، همکاری این سه نفر؛ صالح علوی‌زاده، پویان محمدی و پویا چوداریان است در نوشتن، اجرا و کارگردانی و البته صدای تارا صلاحی؛ یک کار گروهی واقعی؛ نه ترتیبی بر اسم‌ها و نه نشانی از برتری اندیشه، فکر یا ایده‌ای. همه‌چیز با هم در کمال تساوی، حدی از همدلی که در تئاتر ما چندان جایی ندارد، آن‌هم در این روزگار نمایش‌دادن تئاتر. تئاتر را نمی‌شود کاری کرد، هنری جمعی است مثل زندگی که روزمرگی دسته‌جمعی است و وقتی یک گروه می‌خواهد تئاتری بر صحنه بیاورد، با این حد از همدلی و نگاه عادلانه که همه نام‌ها در آن به تساوی باشند، به نظر من رخدادی آشنایی‌زدایانه است. تئاتر است. اجرا، از سه مونولوگ جداگانه، از سه نفر حاضر بر صحنه، بدون هیچ دیالوگی شکل می‌گیرد و برخلاف سه نفرگی در نوشتن، کارگردانی و بازی، در اجرای آن بر صحنه هیچ سه نفرگی‌ای وجود نداشت. ما با مونولوگ‌های بی‌پایان سه نفر مواجه بودیم که هرکدام از زاویه خودش قتل را تعریف می‌کرد. اجرا، تا پایان نتوانست از سه سخن‌گویی مدام بازیگران نشسته بر صندلی و حرف‌زدنشان با کمترین کنش ممکن، پا را فراتر بگذارد. اجرائی یکنواخت که دلیل اصلی‌اش شاید، مونولوگ‌های نمایشی آن بود؛ مونولوگ‌هایی که مخاطب راوی‌هایشان، یک دستگاه فیلم‌برداری بود که همه گفته‌های آنها را ضبط می‌کرد. اجرا، درواقع بازخوانی یک اتفاق مرده از سه دهن برای دوربینی بود که گویی میان ما تماشاگران کاشته‌اند. همین دیالوگ‌های نمایشی آنها را از هر کنش و تنشی بر صحنه خالی کرده بود و موقعیت آنها را برای تماشاگر چنین بازنمود می‌کرد که آنها دارند فیلم بازی می‌کنند. اگرچه سعی شده بود که مونولوگ‌ها در سه سطح و با سه شکل از گفتار نوشته شوند، اما لحن بازگویی‌های هر سه مونولوگ و هر سه بازیگر یکسان بود. بازگفت و ثبت یک رخداد به شکلی که اتفاق افتاده بدون اینکه در نهایت از این تکرار بازخوانی رهایی حاصل شود؛ بازیگری از روی صندلی‌اش برخیزد، بزند بیرون از صحنه یا دوربین ضبط‌کننده را بشکند یا هر اتفاقی که از این بافت، کار را نجات دهد، تماشاگر را با یک روایت سرراست بدون چالش که منظر راویانش خسته‌کننده می‌نمود روبه‌رو می‌کرد. «ما سه نفر بودیم» درواقع روایتی از گذشته است که حالا از دسترس دور شده و اجرا تنها توانسته آن را نقل کند؛ موبه‌مو! آن‌هم به شکل مونولوگ، با کمترین حد از چالش و پرسش، اما برای رسیدن به چه؟ چه رهایی‌ای در انتظار این نقل سه‌گانه ­ روایت مرده، انتظار تماشاگر را می‌کشد؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.