العوامیه زیر سایه بنسلمان
العوامیه، شهرکی در منطقه نفتخیز شرق عربستان، سه ماه است که دور از چشم افکار عمومی جهان صحنه جنگی سنگین میان شیعیان مسلح و نیروی ارتش عربستان است. تصاویر ماهوارهای خبر از تخریب کامل یک محله این شهرک میدهند. در شبکههای اجتماعی تصاویری بازنشر میشوند که درگیریهای مسلحانه و ساختمانهای تخریبشده العوامیه را نشان میدهند. بهنظر میرسد مرکز درگیریها محله المسوره، محلهای تاریخی در مرکز این شهرک است. کوچههای تنگ این محله صحنه درگیری معترضان شیعه با نیروهای ارتش عربستان است. یکی از دلایل این درگیریهای خشونتبار طرح ریاض برای تخریب محله تاریخی العوامیه است. دولت عربستان تصمیم دارد این محله را که قدمتی ۴۰۰ساله دارد برای ساخت یک مرکز خرید تخریب کند. این تصمیم با مخالفت شدید ساکنان العوامیه روبهرو شده است که نگران نابودی میراث فرهنگی خود هستند.
در این راستا سازمان ملل نیز سه ماه پیش از عربستان خواسته بود تخریب محله تاریخی العوامیه و کوچ اجباری ساکنان این محله را فورا متوقف کند. کریمه بنون، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای حقوق فرهنگی، از نگرانی سازمان ملل درباره «تخریب جبرانناپذیر میراث فرهنگی» العوامیه خبر داده بود. سباستین سونز، کارشناس امور خاورمیانه از «بنیاد آلمانی برای سیاست خارجی»، در گفتوگو با دویچهوله ابراز تردید کرده است هدف ریاض از تخریب محله قدیمی العوامیه، بازسازی محلهای قدیمی با هدف بهبود کیفیت زندگی مردم العوامیه باشد. ۱۰ درصد از جمعیت ۳۰ میلیوننفری عربستان شیعه هستند. اغلب شیعیان عربستان در مناطق نفتخیز شرق این کشور زندگی میکنند. اما با وجود این، سهم زیادی از ثروت ملی عربستان نمیبرند همانطور که در تصمیمگیریهای سیاسی این کشور نیز چندان نقشی ندارند. اکثریت سنی مذهب عربستان پیرو علمای وهابی هستند که شیعیان را مرتد میدانند.
قدرتنمایی ولیعهد
«اندرو هموند»، کارشناس عربستان، دلیل برخورد سخت حکومت عربستان با شیعیان العوامیه در شرایط کنونی را قدرتنمایی ولیعهد ماجراجوی جدید این کشور دانسته است. هموند که درحالحاضر در دانشگاه آکسفورد مشغول تحقیق است، به دویچهوله میگوید: ولیعهد جدید عربستان میخواهد نشان دهد که از پس مخالفان شیعه داخل کشور برمیآید و خارج از مرزها هم توان برخورد با ایران را دارد.
سباستین سونز، کارشناس امور خاورمیانه از «بنیاد آلمانی برای سیاست خارجی»، هم بر این نکته تأکید میکند که اکثریت سنیمذهب عربستان اقلیت شیعه این کشور را جماعتی ناراضی و در بدترین حالت حتی تروریست میدانند و ادعا میکنند که مورد حمایت ایران هستند و از آن کشور پول میگیرند. اما این کارشناس خاورمیانه این برداشت را نتیجه تبلیغات منفی حکومتی و نفرتپراکنی علمای وهابی علیه شیعیان میداند.
او به دویچهوله میگوید سیاستی که عربستان در العوامیه در پیش گرفته ممکن است موفق باشد و حکومت مرکزی موفق شود با وجود مخالفت سازمان ملل و دیگر کشورها شیعیان العوامیه را متفرق کند. سونز برای مثال به اعتراضهای سال ۱۹۷۹ در شهر القطیف اشاره میکند و یادآور میشود حکومت عربستان آن زمان مرکز شهر تاریخی القطیف را هم با خاک یکسان کرد و جای آن یک پارکینگ و مسجد برای سنیها ساخت.
العوامیه، شهرکی در منطقه نفتخیز شرق عربستان، سه ماه است که دور از چشم افکار عمومی جهان صحنه جنگی سنگین میان شیعیان مسلح و نیروی ارتش عربستان است. تصاویر ماهوارهای خبر از تخریب کامل یک محله این شهرک میدهند. در شبکههای اجتماعی تصاویری بازنشر میشوند که درگیریهای مسلحانه و ساختمانهای تخریبشده العوامیه را نشان میدهند. بهنظر میرسد مرکز درگیریها محله المسوره، محلهای تاریخی در مرکز این شهرک است. کوچههای تنگ این محله صحنه درگیری معترضان شیعه با نیروهای ارتش عربستان است. یکی از دلایل این درگیریهای خشونتبار طرح ریاض برای تخریب محله تاریخی العوامیه است. دولت عربستان تصمیم دارد این محله را که قدمتی ۴۰۰ساله دارد برای ساخت یک مرکز خرید تخریب کند. این تصمیم با مخالفت شدید ساکنان العوامیه روبهرو شده است که نگران نابودی میراث فرهنگی خود هستند.
در این راستا سازمان ملل نیز سه ماه پیش از عربستان خواسته بود تخریب محله تاریخی العوامیه و کوچ اجباری ساکنان این محله را فورا متوقف کند. کریمه بنون، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای حقوق فرهنگی، از نگرانی سازمان ملل درباره «تخریب جبرانناپذیر میراث فرهنگی» العوامیه خبر داده بود. سباستین سونز، کارشناس امور خاورمیانه از «بنیاد آلمانی برای سیاست خارجی»، در گفتوگو با دویچهوله ابراز تردید کرده است هدف ریاض از تخریب محله قدیمی العوامیه، بازسازی محلهای قدیمی با هدف بهبود کیفیت زندگی مردم العوامیه باشد. ۱۰ درصد از جمعیت ۳۰ میلیوننفری عربستان شیعه هستند. اغلب شیعیان عربستان در مناطق نفتخیز شرق این کشور زندگی میکنند. اما با وجود این، سهم زیادی از ثروت ملی عربستان نمیبرند همانطور که در تصمیمگیریهای سیاسی این کشور نیز چندان نقشی ندارند. اکثریت سنی مذهب عربستان پیرو علمای وهابی هستند که شیعیان را مرتد میدانند.
قدرتنمایی ولیعهد
«اندرو هموند»، کارشناس عربستان، دلیل برخورد سخت حکومت عربستان با شیعیان العوامیه در شرایط کنونی را قدرتنمایی ولیعهد ماجراجوی جدید این کشور دانسته است. هموند که درحالحاضر در دانشگاه آکسفورد مشغول تحقیق است، به دویچهوله میگوید: ولیعهد جدید عربستان میخواهد نشان دهد که از پس مخالفان شیعه داخل کشور برمیآید و خارج از مرزها هم توان برخورد با ایران را دارد.
سباستین سونز، کارشناس امور خاورمیانه از «بنیاد آلمانی برای سیاست خارجی»، هم بر این نکته تأکید میکند که اکثریت سنیمذهب عربستان اقلیت شیعه این کشور را جماعتی ناراضی و در بدترین حالت حتی تروریست میدانند و ادعا میکنند که مورد حمایت ایران هستند و از آن کشور پول میگیرند. اما این کارشناس خاورمیانه این برداشت را نتیجه تبلیغات منفی حکومتی و نفرتپراکنی علمای وهابی علیه شیعیان میداند.
او به دویچهوله میگوید سیاستی که عربستان در العوامیه در پیش گرفته ممکن است موفق باشد و حکومت مرکزی موفق شود با وجود مخالفت سازمان ملل و دیگر کشورها شیعیان العوامیه را متفرق کند. سونز برای مثال به اعتراضهای سال ۱۹۷۹ در شهر القطیف اشاره میکند و یادآور میشود حکومت عربستان آن زمان مرکز شهر تاریخی القطیف را هم با خاک یکسان کرد و جای آن یک پارکینگ و مسجد برای سنیها ساخت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.