خطای یکجانبهگرایی
محمدعلی سبحانی . سفیر پیشین ایران در لبنان
مصر امروز نیازمند ثبات است و بیثباتی، دولت فعلی را به شکست خواهد کشاند. دلیل آن هم مشخص است؛ اعتراضات پس از انقلاب مصر، از یک سو اقتصاد این کشور را تضعیف کرده و از دیگر سو، به موقعیت مصر در عرصه بینالملل، لطمه اساسی وارد ساخته است. اسلامگرایان که بنا بوده با بهبود فضا، ناکامیهای گذشته را برای مردم این کشور جبران کنند، کارنامهای برای ارایه ندارند. اما مقصر کیست؟ به نظر میرسد گروه اخوانالمسلمین باید پاسخگوی وضع موجود باشد. آنها بهویژه پس از انتخابات و ائتلاف با سلفیها، موقعیت و اعتمادی که نزد سایر گروههای سیاسی و گروههای بهاصطلاح دموکراسیخواه داشتند را از دست دادند. اخوانیها در جامعه مصر بهعنوان یک گروه سیاسی سابقهدار شناخته میشوند که پس از تحولات درونی و درک صحیح از جهان امروز و نیازهای جامعه مصر، جریانی پایبند به دموکراسی به شمار میرفتند. امروز اما چهرهای مانند« ابوالفتوح» که یک اسلامگرای سابقهدار است میگوید مرسی به دموکراسی اعتقاد جدی ندارد. اگرچه نمیتوان این مدعا را بهطور کامل درخصوص مرسی و اخوان تایید کرد اما حداقل درخصوص سلفیها میتوان به روشنی دریافت که آنها اعتقادی به رای
مردم نداشته و اندیشه و افکار و چهرههای شاخص این جریان، همین را تایید میکند. مرسی با ائتلافی که با سلفیها شکل داد، تعهداتی برای خود ایجاد کرد که در صورت عقبنشینی از آنها، هزینههای قابل توجهی خواهد پرداخت. از سوی دیگر با این ائتلاف، جامعه سیاسی مصر بهخصوص گروههای لیبرال و جوانان میدان تحریر که انقلاب را به وجود آوردند، امکان قرارگرفتن کنار مرسی را ندارند. رییسجمهور مصر امروز زیر یک قیچی است یک تیغه آن سلفیها و تیغه دیگر، مخالفان هستند. این اشتباه بزرگ رییسجمهور مرسی و البته، اخوانالمسلمین است. در مصر بعد از انقلاب مرسی میتوانست با وفاق میان گروههای میانهرو اسلامگرا و همه گروههای با نفوذ در جامعه مصر و بهویژه جوانان انقلابی، به یک توافق و تفاهم ملی دست یابد که این اتفاق رخ نداد. با اشتباه صورت گرفته، امروز جامعه مصر دو قطبی شده و همین سبب شد تا دستاوردهای انقلاب آنها تا حدی تضعیف شود.
و وحدت و منافع ملی مصر را در روابط بینالملل، به خطر بیندازد. اگر گروههای دیگر نیز روزی بر سر کار بیایند، در صورت یکجانبهگرایی با همین وضعیت مواجه خواهند بود. شاید «مرسی» بگوید من با سلفیها کنار آمدم تا خشونت را از خیابانها جمع کنم و اینها هم به فرآیند دموکراسی بپیوندند. این استدلال قابل پذیرش است اما این میزان میداندادن به سلفیها، بیاعتمادی نسبت به مرسی و اخوان را دامن زده که علت تجمعات اعتراضی امروز مصر است. با وجود این اعتقاد دارم شرایط کماکان قابل کنترل است و گمان نمیکنم در تظاهرات امروز، وضعیت عوض شود. مصریها این هنر را دارند که در آخرین لحظات، کنار هم بنشینند. ممکن است مرسی استعفا دهد یا اقدامات اصلاحی انجام دهد و سایر نیروها نیز به کار گرفته شوند. در این صورت، جامعه مصر به سمت وحدت حرکت خواهد کرد.
مصر امروز نیازمند ثبات است و بیثباتی، دولت فعلی را به شکست خواهد کشاند. دلیل آن هم مشخص است؛ اعتراضات پس از انقلاب مصر، از یک سو اقتصاد این کشور را تضعیف کرده و از دیگر سو، به موقعیت مصر در عرصه بینالملل، لطمه اساسی وارد ساخته است. اسلامگرایان که بنا بوده با بهبود فضا، ناکامیهای گذشته را برای مردم این کشور جبران کنند، کارنامهای برای ارایه ندارند. اما مقصر کیست؟ به نظر میرسد گروه اخوانالمسلمین باید پاسخگوی وضع موجود باشد. آنها بهویژه پس از انتخابات و ائتلاف با سلفیها، موقعیت و اعتمادی که نزد سایر گروههای سیاسی و گروههای بهاصطلاح دموکراسیخواه داشتند را از دست دادند. اخوانیها در جامعه مصر بهعنوان یک گروه سیاسی سابقهدار شناخته میشوند که پس از تحولات درونی و درک صحیح از جهان امروز و نیازهای جامعه مصر، جریانی پایبند به دموکراسی به شمار میرفتند. امروز اما چهرهای مانند« ابوالفتوح» که یک اسلامگرای سابقهدار است میگوید مرسی به دموکراسی اعتقاد جدی ندارد. اگرچه نمیتوان این مدعا را بهطور کامل درخصوص مرسی و اخوان تایید کرد اما حداقل درخصوص سلفیها میتوان به روشنی دریافت که آنها اعتقادی به رای
مردم نداشته و اندیشه و افکار و چهرههای شاخص این جریان، همین را تایید میکند. مرسی با ائتلافی که با سلفیها شکل داد، تعهداتی برای خود ایجاد کرد که در صورت عقبنشینی از آنها، هزینههای قابل توجهی خواهد پرداخت. از سوی دیگر با این ائتلاف، جامعه سیاسی مصر بهخصوص گروههای لیبرال و جوانان میدان تحریر که انقلاب را به وجود آوردند، امکان قرارگرفتن کنار مرسی را ندارند. رییسجمهور مصر امروز زیر یک قیچی است یک تیغه آن سلفیها و تیغه دیگر، مخالفان هستند. این اشتباه بزرگ رییسجمهور مرسی و البته، اخوانالمسلمین است. در مصر بعد از انقلاب مرسی میتوانست با وفاق میان گروههای میانهرو اسلامگرا و همه گروههای با نفوذ در جامعه مصر و بهویژه جوانان انقلابی، به یک توافق و تفاهم ملی دست یابد که این اتفاق رخ نداد. با اشتباه صورت گرفته، امروز جامعه مصر دو قطبی شده و همین سبب شد تا دستاوردهای انقلاب آنها تا حدی تضعیف شود.
و وحدت و منافع ملی مصر را در روابط بینالملل، به خطر بیندازد. اگر گروههای دیگر نیز روزی بر سر کار بیایند، در صورت یکجانبهگرایی با همین وضعیت مواجه خواهند بود. شاید «مرسی» بگوید من با سلفیها کنار آمدم تا خشونت را از خیابانها جمع کنم و اینها هم به فرآیند دموکراسی بپیوندند. این استدلال قابل پذیرش است اما این میزان میداندادن به سلفیها، بیاعتمادی نسبت به مرسی و اخوان را دامن زده که علت تجمعات اعتراضی امروز مصر است. با وجود این اعتقاد دارم شرایط کماکان قابل کنترل است و گمان نمیکنم در تظاهرات امروز، وضعیت عوض شود. مصریها این هنر را دارند که در آخرین لحظات، کنار هم بنشینند. ممکن است مرسی استعفا دهد یا اقدامات اصلاحی انجام دهد و سایر نیروها نیز به کار گرفته شوند. در این صورت، جامعه مصر به سمت وحدت حرکت خواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.