یک تهدید هستهای جدید
یوشکا فیشر. وزیر خارجه اسبق آلمان
اگر در سال 1948 به دنیا میآمدید، خطر یک جنگ جهانی هستهای بدون شک به بخشی از خاطرات کودکی شما بدل میشد. این تهدید تا زمان پایان جنگ سرد و فروپاشی دیوار برلین ادامه داشت. از آن زمان به بعد، این خطر که ابرقدرتهای جهانی یک آخرالزمان هستهای را رقم بزنند، به شکل چشمگیری افول پیدا کرده هرچند امکان آن کاملا از میان نرفته است. امروزه، تهدید بزرگتر این است که شمار بیشتری از کشورهای کوچکتر که ازسوي رژیمهای دیکتاتوری و بیثبات اداره میشوند، به صرافت دستیابی به سلاحهای هستهای افتادهاند. چنین رژیمهایی بدلشدن به یک قدرت هستهای را تضمینی برای بقاي خود و حفظ منافع ژئوپلیتیک منطقهای و محلیشان میدانند. در چنین فضای جدیدی، «منطق بازدارندگی» که بهوسيله ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی در دوران جنگ سرد دنبال میشد، رنگ باخته است. حال، اگر شمار کشورهای مجهز به سلاح هستهای افزایش یابد، نتیجتا آستانه تحمل برای استفاده از سلاحهای هستهای نیز بهتدریج کاهش خواهد یافت. همانطور که وضعیت کنونی کرهشمالی نشان میدهد، هستهایشدن کشورهای شرق آسیا یا خلیجفارس میتواند تهدیدی مستقیم علیه صلح جهانی باشد. علاوه بر
اینکه جهان بهنظر فاقد یک استراتژی مشخص برای مقابله با این تهدید است. جدال لفظی میان کیم جونگ اون، دیکتاتور کرهشمالی و دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده را در نظر بگیرید. بدون تردید، برخلاف آنچه از رهبر یک ابرقدرت جهانی انتظار میرود، ترامپ هیچ اتکا و اعتقادی به منطق بازدارندگی ندارد. درعوض، او اجازه میدهد تا احساساتش بر عقلانیتش غلبه کند. البته ترامپ آغازکننده بحران در شبهجزیره کره نبوده است. گناه این بحران بیشتر بر دوش رژیم کرهشمالی است که حاضر است برای بدلشدن به یک قدرت هستهای که آن را ضامن امنیت خود میداند، هر هزینهای را بپردازد. علاوه بر این، پیونگیانگ در تلاش برای ساخت موشکهای قارهپیمایی است که بردشان تا خاک آمریکا برسد که این یک چالش عمده امنیتی برای دولت ایالات متحده محسوب میشود. درحالحاضر، هیچ گزینه مناسبی برای مواجهه با تهدید کرهشمالی وجود ندارد. یک حمله پیشگیرانه از سوی ایالات متحده در شبهجزیره کره، میتواند به مواجهه با چین و نابودی کرهجنوبی منجر شده و پیامدهای نامشخصی برای ژاپن داشته باشد. از دیگر سو، رهبران نظامی در آمریکا با توجه به مخاطرات و هزینههای بالای جنگ، استفاده
از گزینه نظامی را اقدامی منطقی و مناسب نمیدانند.
وقتی کرهشمالی به جایگاه یک قدرت هستهای دست یابد، آمریکاییها دیگر نمیتواند خیالشان از بابت دغدغههای امنیتی آن راحت باشد. یک کرهشمالی مسلح به سلاح هستهای و مصمم به استفاده از آن، باعث افزایش فشار بر کرهجنوبی و ژاپن خواهد شد تا آنها نیز در تلاش برای افزایش و تقویت توان و ظرفیت هستهای خود برآیند و این چیزی نیست که به مذاق چین خوش بیاید. وضعیت امروز آسیا ویژگیهای جدال هستهای قرن بیستم و سازوکار قدرت ملی قرن نوزدهم را داراست. درعینحال، با توجه به زیرسؤالرفتن ساختارها، نهادها و اتحادهای سیاسی در سراسر جهان، نظام بینالمللی بیشازپیش بیثابت شده است. آینده این وضعیت تا حد زیادی به آنچه در ایالات متحده تحت رهبری ترامپ رقم میخورد، بستگی دارد. مسائلی همچون بحث مداخله احتمالی روسها در انتخابات بهنفع ترامپ، کشیدن دیوار در مرز مکزیک و بازنگری در توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی و همچنین آبریختن به آسیاب راست افراطی، همگی ناکارآمدی و بیثباتی دولت ترامپ را عیان كرده است. بیثباتی در ایالات متحده میتواند به یک دغدغه و نگرانی جهانی بدل شود. اگر کشورهای جهان دیگر نتوانند برای حفظ صلح و ثبات جهانی، روی ایالات
متحده حساب باز کنند، روی هیچ کشور دیگری نیز نمیتوانند حساب کنند. در این صورت جهان با یک خلأ رهبری مواجه میشود که در هیچ کجا به اندازه مهار یک کرهشمالی هستهای و همچنین منع گسترش سلاحهای اتمی مخاطرهانگیز نخواهد بود.
اگر در سال 1948 به دنیا میآمدید، خطر یک جنگ جهانی هستهای بدون شک به بخشی از خاطرات کودکی شما بدل میشد. این تهدید تا زمان پایان جنگ سرد و فروپاشی دیوار برلین ادامه داشت. از آن زمان به بعد، این خطر که ابرقدرتهای جهانی یک آخرالزمان هستهای را رقم بزنند، به شکل چشمگیری افول پیدا کرده هرچند امکان آن کاملا از میان نرفته است. امروزه، تهدید بزرگتر این است که شمار بیشتری از کشورهای کوچکتر که ازسوي رژیمهای دیکتاتوری و بیثبات اداره میشوند، به صرافت دستیابی به سلاحهای هستهای افتادهاند. چنین رژیمهایی بدلشدن به یک قدرت هستهای را تضمینی برای بقاي خود و حفظ منافع ژئوپلیتیک منطقهای و محلیشان میدانند. در چنین فضای جدیدی، «منطق بازدارندگی» که بهوسيله ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی در دوران جنگ سرد دنبال میشد، رنگ باخته است. حال، اگر شمار کشورهای مجهز به سلاح هستهای افزایش یابد، نتیجتا آستانه تحمل برای استفاده از سلاحهای هستهای نیز بهتدریج کاهش خواهد یافت. همانطور که وضعیت کنونی کرهشمالی نشان میدهد، هستهایشدن کشورهای شرق آسیا یا خلیجفارس میتواند تهدیدی مستقیم علیه صلح جهانی باشد. علاوه بر
اینکه جهان بهنظر فاقد یک استراتژی مشخص برای مقابله با این تهدید است. جدال لفظی میان کیم جونگ اون، دیکتاتور کرهشمالی و دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده را در نظر بگیرید. بدون تردید، برخلاف آنچه از رهبر یک ابرقدرت جهانی انتظار میرود، ترامپ هیچ اتکا و اعتقادی به منطق بازدارندگی ندارد. درعوض، او اجازه میدهد تا احساساتش بر عقلانیتش غلبه کند. البته ترامپ آغازکننده بحران در شبهجزیره کره نبوده است. گناه این بحران بیشتر بر دوش رژیم کرهشمالی است که حاضر است برای بدلشدن به یک قدرت هستهای که آن را ضامن امنیت خود میداند، هر هزینهای را بپردازد. علاوه بر این، پیونگیانگ در تلاش برای ساخت موشکهای قارهپیمایی است که بردشان تا خاک آمریکا برسد که این یک چالش عمده امنیتی برای دولت ایالات متحده محسوب میشود. درحالحاضر، هیچ گزینه مناسبی برای مواجهه با تهدید کرهشمالی وجود ندارد. یک حمله پیشگیرانه از سوی ایالات متحده در شبهجزیره کره، میتواند به مواجهه با چین و نابودی کرهجنوبی منجر شده و پیامدهای نامشخصی برای ژاپن داشته باشد. از دیگر سو، رهبران نظامی در آمریکا با توجه به مخاطرات و هزینههای بالای جنگ، استفاده
از گزینه نظامی را اقدامی منطقی و مناسب نمیدانند.
وقتی کرهشمالی به جایگاه یک قدرت هستهای دست یابد، آمریکاییها دیگر نمیتواند خیالشان از بابت دغدغههای امنیتی آن راحت باشد. یک کرهشمالی مسلح به سلاح هستهای و مصمم به استفاده از آن، باعث افزایش فشار بر کرهجنوبی و ژاپن خواهد شد تا آنها نیز در تلاش برای افزایش و تقویت توان و ظرفیت هستهای خود برآیند و این چیزی نیست که به مذاق چین خوش بیاید. وضعیت امروز آسیا ویژگیهای جدال هستهای قرن بیستم و سازوکار قدرت ملی قرن نوزدهم را داراست. درعینحال، با توجه به زیرسؤالرفتن ساختارها، نهادها و اتحادهای سیاسی در سراسر جهان، نظام بینالمللی بیشازپیش بیثابت شده است. آینده این وضعیت تا حد زیادی به آنچه در ایالات متحده تحت رهبری ترامپ رقم میخورد، بستگی دارد. مسائلی همچون بحث مداخله احتمالی روسها در انتخابات بهنفع ترامپ، کشیدن دیوار در مرز مکزیک و بازنگری در توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی و همچنین آبریختن به آسیاب راست افراطی، همگی ناکارآمدی و بیثباتی دولت ترامپ را عیان كرده است. بیثباتی در ایالات متحده میتواند به یک دغدغه و نگرانی جهانی بدل شود. اگر کشورهای جهان دیگر نتوانند برای حفظ صلح و ثبات جهانی، روی ایالات
متحده حساب باز کنند، روی هیچ کشور دیگری نیز نمیتوانند حساب کنند. در این صورت جهان با یک خلأ رهبری مواجه میشود که در هیچ کجا به اندازه مهار یک کرهشمالی هستهای و همچنین منع گسترش سلاحهای اتمی مخاطرهانگیز نخواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.