|

مصاحبه با نازنین فراهانی و حسام منظور درباره نمایش بانویی از اسلو

علیه قضاوت

گروه هنر: نازنین فراهانی و حسام منظور این‌ شب‌ها در تالار حافظ به نمایش «بانویی از اسلو» جان می‌بخشند؛ نمایشی به کارگردانی مشترک علی اتحاد و مجید رحیمی‌جعفری و به تهیه‌کنندگی کتایون کیخسروی که ادای دینی به سینمای نوآر است و از «خانه عروسک» ایبسن الهام گرفته؛ در همین راستا این دو بازیگر با «شرق» گفت‌وگویی کردند. فراهانی در پاسخ به این پرسش که «خانه عروسک، متن قرن‌نوزدهمی هنریک ایبسن، نمایش‌نامه‌ای‌ است درباره بیرون‌آمدن از توهم و طغیان زنی به نام نورا علیه جمود فکری دورانش. به نظر شما اقتباس دوباره از این نمایش‌نامه برای دوران حاضر توجیهی دارد؟» می‌گوید: «این نمایش‌نامه برداشتی آزاد از خانه عروسک است. در این متن آن نظام‌ مردسالاری که مدنظر شماست و به شکلی در قرن نوزدهم وجود داشته، وجود ندارد، ولی خصوصیاتی همچون گذشت، فداکاری و تلاش و دست‌وپازدن برای حفظ خانواده، تقریبا در روحیات زن اصلی این نمایش‌نامه نیز قابل تشخیص است. هرچند که اینها در نهایت خصلت‌هایی هستند زنانه که ارتباطی به زمان و مکان ندارند. نورای بانویی از اسلو هم یکی از این زن‌هاست که وقتی پای ازدست‌دادن شوهرش به میان می‌آید دست به فداکاری می‌زند که در نهایت برایش عقوبت‌هایی دارد»، اما حسام منظور نیز درباره ویژگی‌ای که در متن این نمایش‌نامه او را به نقش‌آفرینی ترغیب‌ کرده می‌گوید: «شاخصه انتخاب‌هایم هرگز متن نبوده، چون متن چیزی است که در طول اجرا دچار تغییر و استحاله می‌شود و متن خوب لزوما به معنای اجرای خوب هم نیست. مؤلفه‌های دیگری برایم مهم است. جهان‌بینی مؤلف و کارگردان اثر برایم خیلی مهم است. صحبت‌هایی که در آغاز کار با علی اتحاد و مجید رحیمی شد تا جهانی که می‌خواستند بسازند برایم جذاب بود. اینکه به سمت نوآر و سین‌سیتی رفتند برایم جالب بود». اما پرسش بعدی از فراهانی چنین است: «نورا در نمایش‌نامه ایبسن و همچنین در بانویی از اسلو، یک مقروض، مجرم و جاعل است. هرچند که خود این اقداماتش را در جهت حفظ کیان خانواده و جان شوهرش مجاز و مطابق اخلاق می‌شمارد. آیا شما به‌عنوان یک زن به او حق می‌دهید؟» او پاسخ می‌دهد: «حق‌دادن و ندادن کار من نیست، کار هیچ‌کس نیست. قضاوت اصولا حق ما نیست. من می‌توانم بگویم با او همراه شدم یا نشدم. درکش کردم یا نکردم. هرکسی در شرایط بحرانی دست به انتخاب‌هایی می‌زند که در لحظه تصمیم‌گیری برای او بهترین تصمیم ممکن به حساب می‌آید. من نورا را درک کردم که توانستم بازی‌اش کنم. در زندگی شخصی خودم هم چندان اهل قضاوت‌کردن نیستم. بهتر است ابتدا کفش دیگران را بپوشیم و بعد ببینیم که آیا همان قدم قبلی را بر‌ خواهیم داشت یا نه» و پرسش بعد: «بانویی از اسلو، خانه عروسک ایبسن را با مایه‌هایی از سینمای نوآر در هم آمیخته است. در حین خواندن نمایش‌نامه به‌شخصه برای شما کدام‌یک از اینها جذابیت بیشتری داشت؟ خواندن اقتباسی جدید از خانه عروسک ایبسن یا روایت آن به صورت یک فیلم نوآر؟ آیا به نظر شما متن فمینیستی، ساختارشکن و متهور ایبسن ظرفیت روایت‌شدن به سبک یک فیلم نوآر را دارد؟» فراهانی می‌گوید: «هر دو برای من جذابیت داشت؛ هم نمایش‌نامه که برگرفته از خانه عروسک بود و هم فرم انتخاب‌شده برای اجرا. من بازیگر سینما هستم و به‌عنوان یک مخاطب هم عاشق سینما هستم. پس وقتی ردی از سینما در تئاتر باشد آن را برای من جذاب‌تر هم می‌کند.
فرم انتخاب‌شده، ارجاعات متن به فیلم‌های شاخص نوآر و همه‌ شیطنت‌های بصری کار، حتی به نظر من نوعی تدوین سینمایی بر اساس صحنه نمایش، چیزهایی بود که برای بازیگر وسوسه‌کننده است و برای من هم بالطبع چنین بود». درنهایت حسام منظور در پاسخ به این پرسش که لزوم اقتباس تئاتری از نوآر چیست، می‌گوید: «تئاتر جزیره کوچک آزادی است به تعبیر یوجینو باربا. بنابراین نمی‌توان گفت چرا. تئاتر جهان آزادی است که می‌تواند از همه ژانرها اثر بگیرد برای اینکه چیزی جدید بسازد. در برادوی هم به‌وفور اقتباس از آثار سینمایی صورت می‌گیرد. حتی آثار سینمایی درجه‌یک داشته‌ایم که تئاترش ساخته شده. سینما هنر محدودی است، ولی تئاتر جهان‌های گسترده‌تری را در معرض دید ما می‌گذارد».
«بانویی از اسلو» تا دهم شهریور، هرشب ساعت ۲۱ روی صحنه می‌رود.

گروه هنر: نازنین فراهانی و حسام منظور این‌ شب‌ها در تالار حافظ به نمایش «بانویی از اسلو» جان می‌بخشند؛ نمایشی به کارگردانی مشترک علی اتحاد و مجید رحیمی‌جعفری و به تهیه‌کنندگی کتایون کیخسروی که ادای دینی به سینمای نوآر است و از «خانه عروسک» ایبسن الهام گرفته؛ در همین راستا این دو بازیگر با «شرق» گفت‌وگویی کردند. فراهانی در پاسخ به این پرسش که «خانه عروسک، متن قرن‌نوزدهمی هنریک ایبسن، نمایش‌نامه‌ای‌ است درباره بیرون‌آمدن از توهم و طغیان زنی به نام نورا علیه جمود فکری دورانش. به نظر شما اقتباس دوباره از این نمایش‌نامه برای دوران حاضر توجیهی دارد؟» می‌گوید: «این نمایش‌نامه برداشتی آزاد از خانه عروسک است. در این متن آن نظام‌ مردسالاری که مدنظر شماست و به شکلی در قرن نوزدهم وجود داشته، وجود ندارد، ولی خصوصیاتی همچون گذشت، فداکاری و تلاش و دست‌وپازدن برای حفظ خانواده، تقریبا در روحیات زن اصلی این نمایش‌نامه نیز قابل تشخیص است. هرچند که اینها در نهایت خصلت‌هایی هستند زنانه که ارتباطی به زمان و مکان ندارند. نورای بانویی از اسلو هم یکی از این زن‌هاست که وقتی پای ازدست‌دادن شوهرش به میان می‌آید دست به فداکاری می‌زند که در نهایت برایش عقوبت‌هایی دارد»، اما حسام منظور نیز درباره ویژگی‌ای که در متن این نمایش‌نامه او را به نقش‌آفرینی ترغیب‌ کرده می‌گوید: «شاخصه انتخاب‌هایم هرگز متن نبوده، چون متن چیزی است که در طول اجرا دچار تغییر و استحاله می‌شود و متن خوب لزوما به معنای اجرای خوب هم نیست. مؤلفه‌های دیگری برایم مهم است. جهان‌بینی مؤلف و کارگردان اثر برایم خیلی مهم است. صحبت‌هایی که در آغاز کار با علی اتحاد و مجید رحیمی شد تا جهانی که می‌خواستند بسازند برایم جذاب بود. اینکه به سمت نوآر و سین‌سیتی رفتند برایم جالب بود». اما پرسش بعدی از فراهانی چنین است: «نورا در نمایش‌نامه ایبسن و همچنین در بانویی از اسلو، یک مقروض، مجرم و جاعل است. هرچند که خود این اقداماتش را در جهت حفظ کیان خانواده و جان شوهرش مجاز و مطابق اخلاق می‌شمارد. آیا شما به‌عنوان یک زن به او حق می‌دهید؟» او پاسخ می‌دهد: «حق‌دادن و ندادن کار من نیست، کار هیچ‌کس نیست. قضاوت اصولا حق ما نیست. من می‌توانم بگویم با او همراه شدم یا نشدم. درکش کردم یا نکردم. هرکسی در شرایط بحرانی دست به انتخاب‌هایی می‌زند که در لحظه تصمیم‌گیری برای او بهترین تصمیم ممکن به حساب می‌آید. من نورا را درک کردم که توانستم بازی‌اش کنم. در زندگی شخصی خودم هم چندان اهل قضاوت‌کردن نیستم. بهتر است ابتدا کفش دیگران را بپوشیم و بعد ببینیم که آیا همان قدم قبلی را بر‌ خواهیم داشت یا نه» و پرسش بعد: «بانویی از اسلو، خانه عروسک ایبسن را با مایه‌هایی از سینمای نوآر در هم آمیخته است. در حین خواندن نمایش‌نامه به‌شخصه برای شما کدام‌یک از اینها جذابیت بیشتری داشت؟ خواندن اقتباسی جدید از خانه عروسک ایبسن یا روایت آن به صورت یک فیلم نوآر؟ آیا به نظر شما متن فمینیستی، ساختارشکن و متهور ایبسن ظرفیت روایت‌شدن به سبک یک فیلم نوآر را دارد؟» فراهانی می‌گوید: «هر دو برای من جذابیت داشت؛ هم نمایش‌نامه که برگرفته از خانه عروسک بود و هم فرم انتخاب‌شده برای اجرا. من بازیگر سینما هستم و به‌عنوان یک مخاطب هم عاشق سینما هستم. پس وقتی ردی از سینما در تئاتر باشد آن را برای من جذاب‌تر هم می‌کند.
فرم انتخاب‌شده، ارجاعات متن به فیلم‌های شاخص نوآر و همه‌ شیطنت‌های بصری کار، حتی به نظر من نوعی تدوین سینمایی بر اساس صحنه نمایش، چیزهایی بود که برای بازیگر وسوسه‌کننده است و برای من هم بالطبع چنین بود». درنهایت حسام منظور در پاسخ به این پرسش که لزوم اقتباس تئاتری از نوآر چیست، می‌گوید: «تئاتر جزیره کوچک آزادی است به تعبیر یوجینو باربا. بنابراین نمی‌توان گفت چرا. تئاتر جهان آزادی است که می‌تواند از همه ژانرها اثر بگیرد برای اینکه چیزی جدید بسازد. در برادوی هم به‌وفور اقتباس از آثار سینمایی صورت می‌گیرد. حتی آثار سینمایی درجه‌یک داشته‌ایم که تئاترش ساخته شده. سینما هنر محدودی است، ولی تئاتر جهان‌های گسترده‌تری را در معرض دید ما می‌گذارد».
«بانویی از اسلو» تا دهم شهریور، هرشب ساعت ۲۱ روی صحنه می‌رود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.