|

آیا حلقه ممنوع‌التصویر‌های صداوسیما فراخ‌تر شده است؟

بازی سفید و سیاه در قاب کوچک

گروه هنر «شرق»: «لیست سیاه»؛ این اصطلاح در رسانه ملی به شیوه دیگری تعریف می‌شود؛ فهرستی از افراد که اساسا به شکل علنی به آنها ممنوع‌التصویری یا ممنوع‌الفعالیت‌بودنشان ابلاغ نمی‌شود، اما به گفته بسیاری که با تلویزیون همکاری داشتند و دارند، نمی‌توان خیلی عادی به آن نگاه کرد. غلامرضا الماسی، مدیر گروه فیلم و سریال شبکه پنج، در تازه‌ترین گفت‌وگویش با تسنیم درباره محدودیت یا لیست سیاهی که به‌واسطه آن با کدام تهیه‌کننده شرایط همکاری وجود دارد؟ گفت: «لیست به‌معنای لیست مشخص نه. معمولا اسامی یک بخشی از افراد رسما اعلام می‌‌شود که ممنوعیت کار دارند، ولی غیر از آن هر شبکه‌‌ای فضای ذهنی در رابطه با تهیه‌‌کننده‌ای که ترجیح می‌دهد با آنها کار کند را دارد، وقتی می‌بینید یک تهیه‌کننده بعد از پایان یک پروژه‌ هزار مشکل برای عوامل و شبکه ایجاد کرده، طبیعی است که ترجیح می‌‌دهید دیگر با او کار نکنید، ولی اینکه از اول یک گاردی نسبت به مجموعه تهیه‌‌کننده و عوامل تولید وجود داشته باشد، نه، این‌طور نیست».
لیست سیاه نداریم
هرچند در این سال‌ها برخی از مدیران تلویزیون به موضوع ممنوع‌التصویری به طور شفاف اشاره نکرده‌اند، اما در واکنش به حواشی مربوطه یا کنجکاوی رسانه‌ها، به پاسخ‌های این‌چنینی که در تلویزیون هیچ‌کس ممنوع‌الفعالیت نیست اشاره کرده‌اند. علی دارابی سال‌ها پیش در گفت‌وگویی عنوان کرد که برخلاف نظر او، لیست سیاه صداوسیما برای ممنوع‌الفعالیت و ممنوع‌التصویری هنرمندان و برنامه‌سازان، طولانی‌تر از فهرست مشابه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست.
جواد یحیوی، مجری باسابقه تلویزیون، نیز کمی بعد در واکنش به این صحبت‌ها گفته بود: «قرار بود همایشی در حوزه صنعت برق در سالن همایش‌های صداوسیما برگزار شود که من هم اجرای آن را برعهده داشتم، اما یک ساعت قبل از شروع مراسم، حراست صداوسیما به من اعلام کرد که ممنوع‌الفعالیت هستم و جلو ورود من را به سازمان گرفتند. این در حالی است که از ابتدا قرار بود، سالن همایش‌های صداوسیما مستقل عمل کند». ماه‌ها پیش نیز علی‌اصغر پورمحمدی، معاونت سابق سیما، در گفت‌وگو با «شرق» در پاسخ به این پرسش که آیا برنامه‌ای برای حضور چهره‌هایی که به‌واسطه ممنوع‌التصویری از صداوسیما رفتند دارند یا خیر، گفت: «این موضوع تنها به تلویزیون ربط پیدا نمی‌کند و به نهادهای دیگر هم مرتبط است. ما پیگیر حل این مشکل هستیم تا اگر کسی مشکل خاصی در این زمینه ندارد بار دیگر به تلویزیون برگردد». او در این گفت‌وگو اشاره کرد که لیست سیاهی دراین‌باره وجود ندارد.
رفع ممنوع‌التصویری یا استفاده ابزاری؟
با همه اینها به نظر می‌رسد در چند ماه گذشته کمی شرایط صداوسیما به جهت حضور چهره‌هایی که معمولا حضورشان با اماواگرهایی همراه بوده، مساعد‌تر شده است. به طور مشخص می‌توان به حضور چهره‌های سیاسی در بسیاری از برنامه‌های گفت‌وگومحور و یا خبری رسانه ملی اشاره کرد. حضور تلفنی محمدعلی ابطحی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور در دولت اصلاحات، در برنامه گفت‌وگوی زنده شبکه خبر هرچند باعث تعجب او و برخی از مخاطبان تلویزیون شد؛ اما اگر آن را بگذاریم در کنار دعوت از غلامحسین کرباسچی، دبیرکل حزب کارگزاران، برای شرکت در همین برنامه و بالاتر از همه نمایش تصاویر رئیس دولت اصلاحات در روز‌های قبل از انتخابات و برنامه‌های مراسم می‌توانیم به بازشدن نسبی فضای صداوسیما پی ببریم؛ هرچند چهره‌هایی چون حجت‌الاسلام محمدتقی فاضل‌میبدی پخش تصاویر رئیس دولت اصلاحات را نه به معنی رفع ممنوع‌التصویری ایشان که «استفاده ابزاری» سیما دانسته بود.
در خبر‌ها خواندیم که با حکم معاون سیاسی سازمان صداوسیما، «امیرعلی ملکی»، مدیرکل برنامه‌های سیاسی، به‌عنوان مشاور معاونت سیاسی و «محمدرضا قنبری» به سمت مدیرکل برنامه‌های سیاسی منصوب شدند. قنبری پیش از این مدیریت گروه سیاسی شبکه یک سیما را برعهده داشته است. همچنین رئیس خبرگزاری صداوسیما اخیرا در حکمی، «ابراهیم شکوری» را به‌عنوان مدیرکل اخبار داخلی رسانه ملی منصوب کرده بود. هنوز مشخص نیست آیا دعوت از چهره‌های سیاسی جدید در برنامه‌های تلویزیونی با تغییرات اخیر معاونت سیاسی صداوسیما مرتبط است یا خیر؟ اما حضور این دو چهره با واکنش برخی از کاربران توییتر روبه‌رو شد؛ به‌عنوان‌مثال کاربری با استقبال از حضور ابطحی، زیباکلام و علیزاده در رسانه ملی آن را نشانگر تغییرات مثبت در صداوسیما خواند. درمقابل نیز برخی از کاربران بودند که با ارتباط‌دادن ابطحی به موضوع حوادث سال 88، از این حرکت صداوسیما انتقاد کردند. در این میان هنوز هم به طور مشخص نمی‌توان به دلایل ممنوع‌التصویری یا ممنوع‌الفعالیت‌شدن هنرمندان در تلویزیون اشاره کرد، اما می‌توان امیدوار بود که شرایط مطلوب‌تری در رسانه ملی ایجاد شود.

گروه هنر «شرق»: «لیست سیاه»؛ این اصطلاح در رسانه ملی به شیوه دیگری تعریف می‌شود؛ فهرستی از افراد که اساسا به شکل علنی به آنها ممنوع‌التصویری یا ممنوع‌الفعالیت‌بودنشان ابلاغ نمی‌شود، اما به گفته بسیاری که با تلویزیون همکاری داشتند و دارند، نمی‌توان خیلی عادی به آن نگاه کرد. غلامرضا الماسی، مدیر گروه فیلم و سریال شبکه پنج، در تازه‌ترین گفت‌وگویش با تسنیم درباره محدودیت یا لیست سیاهی که به‌واسطه آن با کدام تهیه‌کننده شرایط همکاری وجود دارد؟ گفت: «لیست به‌معنای لیست مشخص نه. معمولا اسامی یک بخشی از افراد رسما اعلام می‌‌شود که ممنوعیت کار دارند، ولی غیر از آن هر شبکه‌‌ای فضای ذهنی در رابطه با تهیه‌‌کننده‌ای که ترجیح می‌دهد با آنها کار کند را دارد، وقتی می‌بینید یک تهیه‌کننده بعد از پایان یک پروژه‌ هزار مشکل برای عوامل و شبکه ایجاد کرده، طبیعی است که ترجیح می‌‌دهید دیگر با او کار نکنید، ولی اینکه از اول یک گاردی نسبت به مجموعه تهیه‌‌کننده و عوامل تولید وجود داشته باشد، نه، این‌طور نیست».
لیست سیاه نداریم
هرچند در این سال‌ها برخی از مدیران تلویزیون به موضوع ممنوع‌التصویری به طور شفاف اشاره نکرده‌اند، اما در واکنش به حواشی مربوطه یا کنجکاوی رسانه‌ها، به پاسخ‌های این‌چنینی که در تلویزیون هیچ‌کس ممنوع‌الفعالیت نیست اشاره کرده‌اند. علی دارابی سال‌ها پیش در گفت‌وگویی عنوان کرد که برخلاف نظر او، لیست سیاه صداوسیما برای ممنوع‌الفعالیت و ممنوع‌التصویری هنرمندان و برنامه‌سازان، طولانی‌تر از فهرست مشابه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست.
جواد یحیوی، مجری باسابقه تلویزیون، نیز کمی بعد در واکنش به این صحبت‌ها گفته بود: «قرار بود همایشی در حوزه صنعت برق در سالن همایش‌های صداوسیما برگزار شود که من هم اجرای آن را برعهده داشتم، اما یک ساعت قبل از شروع مراسم، حراست صداوسیما به من اعلام کرد که ممنوع‌الفعالیت هستم و جلو ورود من را به سازمان گرفتند. این در حالی است که از ابتدا قرار بود، سالن همایش‌های صداوسیما مستقل عمل کند». ماه‌ها پیش نیز علی‌اصغر پورمحمدی، معاونت سابق سیما، در گفت‌وگو با «شرق» در پاسخ به این پرسش که آیا برنامه‌ای برای حضور چهره‌هایی که به‌واسطه ممنوع‌التصویری از صداوسیما رفتند دارند یا خیر، گفت: «این موضوع تنها به تلویزیون ربط پیدا نمی‌کند و به نهادهای دیگر هم مرتبط است. ما پیگیر حل این مشکل هستیم تا اگر کسی مشکل خاصی در این زمینه ندارد بار دیگر به تلویزیون برگردد». او در این گفت‌وگو اشاره کرد که لیست سیاهی دراین‌باره وجود ندارد.
رفع ممنوع‌التصویری یا استفاده ابزاری؟
با همه اینها به نظر می‌رسد در چند ماه گذشته کمی شرایط صداوسیما به جهت حضور چهره‌هایی که معمولا حضورشان با اماواگرهایی همراه بوده، مساعد‌تر شده است. به طور مشخص می‌توان به حضور چهره‌های سیاسی در بسیاری از برنامه‌های گفت‌وگومحور و یا خبری رسانه ملی اشاره کرد. حضور تلفنی محمدعلی ابطحی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور در دولت اصلاحات، در برنامه گفت‌وگوی زنده شبکه خبر هرچند باعث تعجب او و برخی از مخاطبان تلویزیون شد؛ اما اگر آن را بگذاریم در کنار دعوت از غلامحسین کرباسچی، دبیرکل حزب کارگزاران، برای شرکت در همین برنامه و بالاتر از همه نمایش تصاویر رئیس دولت اصلاحات در روز‌های قبل از انتخابات و برنامه‌های مراسم می‌توانیم به بازشدن نسبی فضای صداوسیما پی ببریم؛ هرچند چهره‌هایی چون حجت‌الاسلام محمدتقی فاضل‌میبدی پخش تصاویر رئیس دولت اصلاحات را نه به معنی رفع ممنوع‌التصویری ایشان که «استفاده ابزاری» سیما دانسته بود.
در خبر‌ها خواندیم که با حکم معاون سیاسی سازمان صداوسیما، «امیرعلی ملکی»، مدیرکل برنامه‌های سیاسی، به‌عنوان مشاور معاونت سیاسی و «محمدرضا قنبری» به سمت مدیرکل برنامه‌های سیاسی منصوب شدند. قنبری پیش از این مدیریت گروه سیاسی شبکه یک سیما را برعهده داشته است. همچنین رئیس خبرگزاری صداوسیما اخیرا در حکمی، «ابراهیم شکوری» را به‌عنوان مدیرکل اخبار داخلی رسانه ملی منصوب کرده بود. هنوز مشخص نیست آیا دعوت از چهره‌های سیاسی جدید در برنامه‌های تلویزیونی با تغییرات اخیر معاونت سیاسی صداوسیما مرتبط است یا خیر؟ اما حضور این دو چهره با واکنش برخی از کاربران توییتر روبه‌رو شد؛ به‌عنوان‌مثال کاربری با استقبال از حضور ابطحی، زیباکلام و علیزاده در رسانه ملی آن را نشانگر تغییرات مثبت در صداوسیما خواند. درمقابل نیز برخی از کاربران بودند که با ارتباط‌دادن ابطحی به موضوع حوادث سال 88، از این حرکت صداوسیما انتقاد کردند. در این میان هنوز هم به طور مشخص نمی‌توان به دلایل ممنوع‌التصویری یا ممنوع‌الفعالیت‌شدن هنرمندان در تلویزیون اشاره کرد، اما می‌توان امیدوار بود که شرایط مطلوب‌تری در رسانه ملی ایجاد شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.