|

طرحی برای رییس

مصطفی ایزدی فعال سیاسی

رییس‌جمهور جدید، مرحله اصلی عبور از پارک نیاوران به کاخ ریاست‌جمهوری را با موفقیت و پیروزی گذراند و مرحله پرفرازونشیب‌تر تشکیل دولت را آغاز کرده است. این مرحله دارای دو پیچ سخت و نه‌چندان سخت است. انتخاب وزیران پیچ سخت این راه است که البته دکتر روحانی توان ‌گذار از این پیچ را به دلیل دامنه وسیعی که برای یافتن چهره‌های توانا تعریف کرده است، دارد. پیچ نه‌چندان سخت آن، کسب رای اعتماد از مجلس شورای اسلامی است که به نظر می‌رسد از این پیچ نیز بدون دغدغه عبور می‌کند. دکتر حسن روحانی و تیمی که در تصمیم‌گیری‌های او موثرند، افرادی نیستند که از نظرات گوناگون استقبال نکنند، چهره‌هایی که در انتخاب اعضای کابینه به رییس‌جمهور منتخب، اطلاعات می‌دهند و در مشورت با یکدیگر برای کمک به وی تلاش می‌کنند، چهره‌هایی با سعه‌صدر و روحیه آزادمنشی و مشورت‌پذیری دارند.
بنابراین با شناختی که از آنان وجود دارد، چند نکته را یادآوری می‌کنم:
1- ملت بزرگ ایران، اعم از آنان که به دکتر روحانی رای دادند یا به بعضی از رقبای او، خواستار تغییر در بسیاری از معادلات سیاسی در داخل و خارج، تصمیمات اقتصادی و فرهنگی و نیز اقدامات مثبت در راستای ارتقای کیفیت مدیریت کلان جامعه بوده و هستند. بدیهی است اولین گام رییس‌جمهور جدید، علاوه بر تدوین سیاست‌هایی که در دوره تبلیغات به مردم عرضه کرد، انتخاب هوشمندانه تیم کاری خود برای اداره وزارتخانه‌هاست.
2- دکتر روحانی در گفت‌وگوها و سخنان پس از رای‌گیری، اعلام کرده که دولت ائتلافی نخواهم داشت و دولت فراجناحی تشکیل می‌دهم. آیا در عمل، تک‌تک اعضای دولت هم فراجناحی خواهند بود که مجموعه آنان کابینه فراجناحی را شکل دهند؟ به نظر می‌رسد که‌ آقای روحانی می‌تواند به‌عنوان رییس دولت، فراجناحی فکر کند و در چیدمان نیروهای همکار، فراجناحی عمل نماید، اما پیدا کردن شخصیت‌های باتجربه و متخصص و کارآزموده که هر کدام به‌تنهایی فراجناحی فکر کنند و به هیچ جناحی وابسته نباشند، کار آسانی نیست. نه‌تنها آسان نیست که شاید محال باشد. بالاخره، سمت‌هایی که رییس‌جمهور برای پر کردن آنها، از نیروهای مناسب آن سمت‌ها، دعوت به همکاری می‌کند، سمت‌هایی است که در تعریف حکومت‌داری سمت‌های سیاسی است. درست است که چند نفر از وزرا در راس وزارتخانه‌های سیاسی همچون وزارت کشور، وزارت امور خارجه و وزارت اطلاعات قرار می‌گیرند و بقیه در راس وزارتخانه‌های اقتصادی، فرهنگی، خدماتی و ... می‌نشینند اما هر وزیری و هر مقام عالی‌ای که بر تشکیلات ملی و فراملی مدیریت می‌کند، یک چهره سیاسی است. کلا کارگزاران بلندپایه کشور ما، در هر وزارتخانه‌ای که مشغول می‌شوند از چهره‌های سیاسی کشور هستند. این چهره‌ها در فضای سیاسی موجود به‌گونه‌ای وابسته به جناح‌های سیاسی موجود هستند و شاید نتوان چهره‌ای از این نوع پیدا کرد که به هیچ جناحی وابسته نباشد و در فکر و اندیشه، فراجناحی باشد. در این صورت، به‌جز شخص دکتر روحانی که می‌تواند از راس دولت و از فراز جناح‌ها به یارگیری بپردازد، پایین‌تر از او، هرکه هست، جناحی است. بنابراین کابینه یازدهم، ائتلافی از نیروهای جناح اصلاح‌طلب و اصولگرایان همراه اصلاحات، خواهد بود.
3- اصولگرایانی که هیچ‌گاه به آقای روحانی روی خوش نشان ندادند و پیوسته حامیان اصلاح‌طلب او را مورد نکوهش و سرزنش قرار می‌دادند، خود را آماده کرده تا رییس‌جمهور منتخب را از دسته و جناح خویش قلمداد کنند و دوباره، در را روی همان پاشنه هشت‌سال گذشته، قرار دهند. درواقع اینان، با شتاب تمام در پی فشار بر اطرافیان دکتر روحانی هستند که در کابینه‌اش دخالت و نیروهای موردنظر خود را وارد دولت تدبیر و امید کنند. این اقدامات، البته برای اطرافیان و شخص آقای روحانی، ناشناخته نیست، اما وقتی رقیب از طریق رسانه‌های فراوان مکتوب و مجازی، فضای جامعه را انباشته از مطالبات دست‌نایافتنی کنند و برای رسیدن به این مطالبات، وزیر و کارگزار معرفی نمایند، چه‌بسا فشارها، حتی اندکی، موثر واقع شود. بنابراین بر اصلاح‌طلبان دلسوز به‌ویژه بر تیم همکار آقای روحانی - که در رسانه‌ها از آنان به‌عنوان ژنرال‌های رییس‌جمهور منتخب تعبیر می‌شود - فرض است که در دو راستا تلاش کنند. یکی نگذارند فضای رسانه‌ای کشور، نوآمدگان را مرعوبش کند و خصوصا در یک تعامل سازنده، صداوسیما را برای هموارسازی ذهن مردم و اقناع کردن افکار عمومی به کمک بطلبند تا آنها در اهدافشان توفیق نیابند. دیگر اینکه با دقت تمام، حامیان و معرف‌های چهره‌ها را که غیرمستقیم، به شورای بررسی پیشنهاد می‌شود، بشناسند و از اهداف آنان آگاه شوند.
4- اصلاح‌طلبان به دفعات و به شکل‌های مختلف در این یکی، دو هفته اعلام کرده‌اند که توقعی از دکتر روحانی ندارند و قصد تحمیل افراد به وی را ندارند، این امر که نشان از نجابت اصلاح‌طلبان دارد، تاکنون هیچ‌یک از نیروهای درشت اصولگرا نگفته‌اند که از دولت آینده توقعی ندارند و درصدد تحمیل نیرو به کابینه یازدهم نیستند و این به مفهوم اعلام آمادگی برای حضور در زوایای دولت آینده است. در میان جناح اصولگرا، افراد قوی و قابل اعتمادی هستند. بهره‌گیری از این نیروها - که باید آنان را اصولگرایان همراه اصلاحات نامید - می‌تواند بخشی از کابینه آینده را شکل دهد. بدیهی است بخش دیگر آن را چهره‌های باتجربه، متخصص و دارای توان مدیریتی بالا از جناح اصلاحات، تکمیل می‌کند. در این صورت، دیدگاه فراجناحی‌بودن رییس دولت جدید تحقق می‌پذیرد و جدل‌های سیاسی ناشی از یکسونگری، حداقل در قوه‌مجریه به پایان می‌رسد.
5- به نظر می‌رسد که ژنرال‌های حوزه تصمیم‌گیری و مشاوران دکتر روحانی هرچه زودتر باید در مورد افراد کابینه یازدهم تصمیم‌گیری کرده و با نظر رییس‌جمهور منتخب، اسامی آنان را اعلام کنند تا گمانه‌زنی‌های مخرب و طرح اسامی گوناگون پایان پذیرد و اهداف بدخواهان نیز محقق نشود.
رییس‌جمهور جدید، مرحله اصلی عبور از پارک نیاوران به کاخ ریاست‌جمهوری را با موفقیت و پیروزی گذراند و مرحله پرفرازونشیب‌تر تشکیل دولت را آغاز کرده است. این مرحله دارای دو پیچ سخت و نه‌چندان سخت است. انتخاب وزیران پیچ سخت این راه است که البته دکتر روحانی توان ‌گذار از این پیچ را به دلیل دامنه وسیعی که برای یافتن چهره‌های توانا تعریف کرده است، دارد. پیچ نه‌چندان سخت آن، کسب رای اعتماد از مجلس شورای اسلامی است که به نظر می‌رسد از این پیچ نیز بدون دغدغه عبور می‌کند. دکتر حسن روحانی و تیمی که در تصمیم‌گیری‌های او موثرند، افرادی نیستند که از نظرات گوناگون استقبال نکنند، چهره‌هایی که در انتخاب اعضای کابینه به رییس‌جمهور منتخب، اطلاعات می‌دهند و در مشورت با یکدیگر برای کمک به وی تلاش می‌کنند، چهره‌هایی با سعه‌صدر و روحیه آزادمنشی و مشورت‌پذیری دارند.
بنابراین با شناختی که از آنان وجود دارد، چند نکته را یادآوری می‌کنم:
1- ملت بزرگ ایران، اعم از آنان که به دکتر روحانی رای دادند یا به بعضی از رقبای او، خواستار تغییر در بسیاری از معادلات سیاسی در داخل و خارج، تصمیمات اقتصادی و فرهنگی و نیز اقدامات مثبت در راستای ارتقای کیفیت مدیریت کلان جامعه بوده و هستند. بدیهی است اولین گام رییس‌جمهور جدید، علاوه بر تدوین سیاست‌هایی که در دوره تبلیغات به مردم عرضه کرد، انتخاب هوشمندانه تیم کاری خود برای اداره وزارتخانه‌هاست.
2- دکتر روحانی در گفت‌وگوها و سخنان پس از رای‌گیری، اعلام کرده که دولت ائتلافی نخواهم داشت و دولت فراجناحی تشکیل می‌دهم. آیا در عمل، تک‌تک اعضای دولت هم فراجناحی خواهند بود که مجموعه آنان کابینه فراجناحی را شکل دهند؟ به نظر می‌رسد که‌ آقای روحانی می‌تواند به‌عنوان رییس دولت، فراجناحی فکر کند و در چیدمان نیروهای همکار، فراجناحی عمل نماید، اما پیدا کردن شخصیت‌های باتجربه و متخصص و کارآزموده که هر کدام به‌تنهایی فراجناحی فکر کنند و به هیچ جناحی وابسته نباشند، کار آسانی نیست. نه‌تنها آسان نیست که شاید محال باشد. بالاخره، سمت‌هایی که رییس‌جمهور برای پر کردن آنها، از نیروهای مناسب آن سمت‌ها، دعوت به همکاری می‌کند، سمت‌هایی است که در تعریف حکومت‌داری سمت‌های سیاسی است. درست است که چند نفر از وزرا در راس وزارتخانه‌های سیاسی همچون وزارت کشور، وزارت امور خارجه و وزارت اطلاعات قرار می‌گیرند و بقیه در راس وزارتخانه‌های اقتصادی، فرهنگی، خدماتی و ... می‌نشینند اما هر وزیری و هر مقام عالی‌ای که بر تشکیلات ملی و فراملی مدیریت می‌کند، یک چهره سیاسی است. کلا کارگزاران بلندپایه کشور ما، در هر وزارتخانه‌ای که مشغول می‌شوند از چهره‌های سیاسی کشور هستند. این چهره‌ها در فضای سیاسی موجود به‌گونه‌ای وابسته به جناح‌های سیاسی موجود هستند و شاید نتوان چهره‌ای از این نوع پیدا کرد که به هیچ جناحی وابسته نباشد و در فکر و اندیشه، فراجناحی باشد. در این صورت، به‌جز شخص دکتر روحانی که می‌تواند از راس دولت و از فراز جناح‌ها به یارگیری بپردازد، پایین‌تر از او، هرکه هست، جناحی است. بنابراین کابینه یازدهم، ائتلافی از نیروهای جناح اصلاح‌طلب و اصولگرایان همراه اصلاحات، خواهد بود.
3- اصولگرایانی که هیچ‌گاه به آقای روحانی روی خوش نشان ندادند و پیوسته حامیان اصلاح‌طلب او را مورد نکوهش و سرزنش قرار می‌دادند، خود را آماده کرده تا رییس‌جمهور منتخب را از دسته و جناح خویش قلمداد کنند و دوباره، در را روی همان پاشنه هشت‌سال گذشته، قرار دهند. درواقع اینان، با شتاب تمام در پی فشار بر اطرافیان دکتر روحانی هستند که در کابینه‌اش دخالت و نیروهای موردنظر خود را وارد دولت تدبیر و امید کنند. این اقدامات، البته برای اطرافیان و شخص آقای روحانی، ناشناخته نیست، اما وقتی رقیب از طریق رسانه‌های فراوان مکتوب و مجازی، فضای جامعه را انباشته از مطالبات دست‌نایافتنی کنند و برای رسیدن به این مطالبات، وزیر و کارگزار معرفی نمایند، چه‌بسا فشارها، حتی اندکی، موثر واقع شود. بنابراین بر اصلاح‌طلبان دلسوز به‌ویژه بر تیم همکار آقای روحانی - که در رسانه‌ها از آنان به‌عنوان ژنرال‌های رییس‌جمهور منتخب تعبیر می‌شود - فرض است که در دو راستا تلاش کنند. یکی نگذارند فضای رسانه‌ای کشور، نوآمدگان را مرعوبش کند و خصوصا در یک تعامل سازنده، صداوسیما را برای هموارسازی ذهن مردم و اقناع کردن افکار عمومی به کمک بطلبند تا آنها در اهدافشان توفیق نیابند. دیگر اینکه با دقت تمام، حامیان و معرف‌های چهره‌ها را که غیرمستقیم، به شورای بررسی پیشنهاد می‌شود، بشناسند و از اهداف آنان آگاه شوند.
4- اصلاح‌طلبان به دفعات و به شکل‌های مختلف در این یکی، دو هفته اعلام کرده‌اند که توقعی از دکتر روحانی ندارند و قصد تحمیل افراد به وی را ندارند، این امر که نشان از نجابت اصلاح‌طلبان دارد، تاکنون هیچ‌یک از نیروهای درشت اصولگرا نگفته‌اند که از دولت آینده توقعی ندارند و درصدد تحمیل نیرو به کابینه یازدهم نیستند و این به مفهوم اعلام آمادگی برای حضور در زوایای دولت آینده است. در میان جناح اصولگرا، افراد قوی و قابل اعتمادی هستند. بهره‌گیری از این نیروها - که باید آنان را اصولگرایان همراه اصلاحات نامید - می‌تواند بخشی از کابینه آینده را شکل دهد. بدیهی است بخش دیگر آن را چهره‌های باتجربه، متخصص و دارای توان مدیریتی بالا از جناح اصلاحات، تکمیل می‌کند. در این صورت، دیدگاه فراجناحی‌بودن رییس دولت جدید تحقق می‌پذیرد و جدل‌های سیاسی ناشی از یکسونگری، حداقل در قوه‌مجریه به پایان می‌رسد.
5- به نظر می‌رسد که ژنرال‌های حوزه تصمیم‌گیری و مشاوران دکتر روحانی هرچه زودتر باید در مورد افراد کابینه یازدهم تصمیم‌گیری کرده و با نظر رییس‌جمهور منتخب، اسامی آنان را اعلام کنند تا گمانه‌زنی‌های مخرب و طرح اسامی گوناگون پایان پذیرد و اهداف بدخواهان نیز محقق نشود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.