|

بايد‌ها درآموزش‌وپرورش

وحيد کيارشي. کارشناس برنامه و بودجه

يکي از بخش‌هايي که بايد به آن توجه ويژه کرد آموزش‌وپرورش است. هم به سبب نقشي که در توسعه همه‌جانبه و آمادگي نيروي انساني براي امر توسعه دارد و هم تأثير انکارناپذيري که روي جمعيت درخور‌توجهي از کارکنان دولت (فرهنگيان) دانش‌آموزان و خانواده ايشان دارد.
در وضع موجود آموزش‌وپرورش کشور نقاط قوت و ضعف و چالش‌هايي وجود دارد که در جاي خود قابل طرح است و قطعا وزير جديد آموزش‌وپرورش براي تقويت نقاط قوت و رفع چالش‌ها و نارسايي‌ها برنامه‌هاي وسيعي دارد. با اتخاذ راهبردهاي ارتقاي کيفيت عوامل آموزشي، بهبود فرايندها، محتواها و خروجي‌ها مي‌توان فعاليت‌ها و اقدامات تحول‌آفريني را برنامه‌ريزي کرد که به‌يقين آموزش‌وپرورش را به حرکت روبه‌رشد هدايت خواهند کرد. ضمن تبريک به وزير جديد آموزش‌وپرورش، اقدامات فوري و ضروري‌ای را که لازمه هر نوع تحولي در آموزش‌وپرورش است به اختصار يادآوري مي‌شود.
1- استقرار تيم مديريتي کارآمد، منسجم و پاسخ‌گو و نظارت مستمر وزير
وزير در آموزش‌وپرورش نقش محوري و تعيين‌کننده دارد: مي‌تواند مسئوليت‌ها را توزيع کند و سپس فارغ از آنچه انجام مي‌شود، وقت خود را بگذراند. به اندازه کافي هم جلسه و همايش و بازديد و... قابل تعريف است که وزير هفته را به ماه، ماه را به سال و سال را به چهار سال پيوند بزند و ديگران هم کار خود را بکنند؛ اما نقش وزير با توزيع مسئوليت‌ها آغاز مي‌شود. در وهله اول بايد تيم مديريتي کارآمد، هماهنگ، منسجم و پاسخ‌گو انتخاب کند. نمي‌توان در توزيع مسئوليت‌هاي خطير آموزشي و پرورشي و اداري با تعارف برخورد کرد و کوچک‌ترين انحراف در مسير اجرا را بايد زير نظر داشت. کار اصلي وزير نظارت بر نحوه فعاليت معاونت‌ها، استان‌ها و سازمان‌هاي تابعه است و هر روز بايد کار واحدهاي مديريتي خود را رصد کند و به‌موقع تذکرات لازم را بدهد و آنها را ارشاد كند.
2- اتخاذ سياست برنامه‌محوري در فعاليت‌هاي اصلي
ضمن ارائه تحليل از وضع موجود آموزش‌وپرورش و بررسي نقاط قوت و ضعف، قابليت‌ها و کمبودها باعث مي‌شود معاونت‌ها، استان‌ها و سازمان‌هاي تابعه موظف شوند برنامه چهارساله به تفکيک هر سال ارائه دهند و ضمن تحليل حوزه عمل خود شاخص‌هاي مربوطه را تعريف و حرکت از وضع موجود به وضع مطلوب را با شاخص‌هاي کمي بيان کنند، به نحوي‌که بتوان بعد از گذشت هر سال وضعيت برنامه و عملکرد آن واحد را تجزيه و تحليل کرد. نقش وزير رصد لحظه‌اي واحدهاي زیر پوشش است. در هر زمان بايد دغدغه عملکرد واحدها را داشته باشد. حداقل در روز از 20 معاون يا مدير کل توضيح مبسوط بخواهد و طوري عمل کند که معاونت‌ها و مديران کل باور داشته باشند که در هر لحظه کنترل مي‌شوند؛ البته اين نظارت با دخالت همه‌جانبه متفاوت است و نقش نظارتي و کنترلي دارد که ابزار آن برنامه فعاليت‌ها و اقدامات است.
3- پيوند نظام پرداخت معلمان با کيفيت عوامل آموزشي
جامعه فرهنگيان سال‌هاي طولاني است که منتقد نظام پرداخت کارکنان دولت است، ولي توجه به معيشت فرهنگيان و استقرار نظام مناسب پرداخت که نتيجه اين نقد است، امري است که مورد تأکيد جامعه فرهنگيان و دولت است. مناسب است حال که در آستانه توجه ويژه به معيشت فرهنگيان هستيم و دولت محترم و مجلس شوراي اسلامي هم توجه ويژه به آموزش‌وپرورش دارند، نظام پرداخت را با ارتقای کيفيت نيروي انساني پيوند بزنيم، براي اين کار اجراي نظام رتبه‌بندي معلمان به‌عنوان يک اقدام اساسي پيشنهاد مي‌شود: با سنجش و ارزيابي کيفي معلمان در وظايف آموزشي و پرورشي‌ای که بر عهده دارند، کار سنجش صلاحيت حرفه‌اي انجام و گواهي‌نامه صلاحيت معلمي به معلمان اعطا مي‌شود. سپس سطوحي نظير آنچه در آموزش عالي تعريف شده در نظام رتبه‌بندي معلمان تعريف و هر معلم با ارائه خدمات باکيفيت، استحقاق صعود به رتبه بالاتر را مي‌يابد و با ارتقای معلم به رتبه‌هاي بالاتر، حقوق و مزاياي پرداختي به او نيز ارتقا مي‌يابد. بدين ترتيب ارتقای کيفي و پرداخت مالي توأمان انجام مي‌شود.

يکي از بخش‌هايي که بايد به آن توجه ويژه کرد آموزش‌وپرورش است. هم به سبب نقشي که در توسعه همه‌جانبه و آمادگي نيروي انساني براي امر توسعه دارد و هم تأثير انکارناپذيري که روي جمعيت درخور‌توجهي از کارکنان دولت (فرهنگيان) دانش‌آموزان و خانواده ايشان دارد.
در وضع موجود آموزش‌وپرورش کشور نقاط قوت و ضعف و چالش‌هايي وجود دارد که در جاي خود قابل طرح است و قطعا وزير جديد آموزش‌وپرورش براي تقويت نقاط قوت و رفع چالش‌ها و نارسايي‌ها برنامه‌هاي وسيعي دارد. با اتخاذ راهبردهاي ارتقاي کيفيت عوامل آموزشي، بهبود فرايندها، محتواها و خروجي‌ها مي‌توان فعاليت‌ها و اقدامات تحول‌آفريني را برنامه‌ريزي کرد که به‌يقين آموزش‌وپرورش را به حرکت روبه‌رشد هدايت خواهند کرد. ضمن تبريک به وزير جديد آموزش‌وپرورش، اقدامات فوري و ضروري‌ای را که لازمه هر نوع تحولي در آموزش‌وپرورش است به اختصار يادآوري مي‌شود.
1- استقرار تيم مديريتي کارآمد، منسجم و پاسخ‌گو و نظارت مستمر وزير
وزير در آموزش‌وپرورش نقش محوري و تعيين‌کننده دارد: مي‌تواند مسئوليت‌ها را توزيع کند و سپس فارغ از آنچه انجام مي‌شود، وقت خود را بگذراند. به اندازه کافي هم جلسه و همايش و بازديد و... قابل تعريف است که وزير هفته را به ماه، ماه را به سال و سال را به چهار سال پيوند بزند و ديگران هم کار خود را بکنند؛ اما نقش وزير با توزيع مسئوليت‌ها آغاز مي‌شود. در وهله اول بايد تيم مديريتي کارآمد، هماهنگ، منسجم و پاسخ‌گو انتخاب کند. نمي‌توان در توزيع مسئوليت‌هاي خطير آموزشي و پرورشي و اداري با تعارف برخورد کرد و کوچک‌ترين انحراف در مسير اجرا را بايد زير نظر داشت. کار اصلي وزير نظارت بر نحوه فعاليت معاونت‌ها، استان‌ها و سازمان‌هاي تابعه است و هر روز بايد کار واحدهاي مديريتي خود را رصد کند و به‌موقع تذکرات لازم را بدهد و آنها را ارشاد كند.
2- اتخاذ سياست برنامه‌محوري در فعاليت‌هاي اصلي
ضمن ارائه تحليل از وضع موجود آموزش‌وپرورش و بررسي نقاط قوت و ضعف، قابليت‌ها و کمبودها باعث مي‌شود معاونت‌ها، استان‌ها و سازمان‌هاي تابعه موظف شوند برنامه چهارساله به تفکيک هر سال ارائه دهند و ضمن تحليل حوزه عمل خود شاخص‌هاي مربوطه را تعريف و حرکت از وضع موجود به وضع مطلوب را با شاخص‌هاي کمي بيان کنند، به نحوي‌که بتوان بعد از گذشت هر سال وضعيت برنامه و عملکرد آن واحد را تجزيه و تحليل کرد. نقش وزير رصد لحظه‌اي واحدهاي زیر پوشش است. در هر زمان بايد دغدغه عملکرد واحدها را داشته باشد. حداقل در روز از 20 معاون يا مدير کل توضيح مبسوط بخواهد و طوري عمل کند که معاونت‌ها و مديران کل باور داشته باشند که در هر لحظه کنترل مي‌شوند؛ البته اين نظارت با دخالت همه‌جانبه متفاوت است و نقش نظارتي و کنترلي دارد که ابزار آن برنامه فعاليت‌ها و اقدامات است.
3- پيوند نظام پرداخت معلمان با کيفيت عوامل آموزشي
جامعه فرهنگيان سال‌هاي طولاني است که منتقد نظام پرداخت کارکنان دولت است، ولي توجه به معيشت فرهنگيان و استقرار نظام مناسب پرداخت که نتيجه اين نقد است، امري است که مورد تأکيد جامعه فرهنگيان و دولت است. مناسب است حال که در آستانه توجه ويژه به معيشت فرهنگيان هستيم و دولت محترم و مجلس شوراي اسلامي هم توجه ويژه به آموزش‌وپرورش دارند، نظام پرداخت را با ارتقای کيفيت نيروي انساني پيوند بزنيم، براي اين کار اجراي نظام رتبه‌بندي معلمان به‌عنوان يک اقدام اساسي پيشنهاد مي‌شود: با سنجش و ارزيابي کيفي معلمان در وظايف آموزشي و پرورشي‌ای که بر عهده دارند، کار سنجش صلاحيت حرفه‌اي انجام و گواهي‌نامه صلاحيت معلمي به معلمان اعطا مي‌شود. سپس سطوحي نظير آنچه در آموزش عالي تعريف شده در نظام رتبه‌بندي معلمان تعريف و هر معلم با ارائه خدمات باکيفيت، استحقاق صعود به رتبه بالاتر را مي‌يابد و با ارتقای معلم به رتبه‌هاي بالاتر، حقوق و مزاياي پرداختي به او نيز ارتقا مي‌يابد. بدين ترتيب ارتقای کيفي و پرداخت مالي توأمان انجام مي‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.