|

نيروهاي امنيتي عربستان شهر شيعه‌نشين «عواميه» را محاصره کرده‌اند

عواميه، شهر بي‌دفاع

هادي آذري: با وجود سانسور شديد اخبار در عربستان سعودي، تصاوير ماهواره‌اي از شهر عواميه از تخريب گسترده اين شهر به دست نيروهاي امنيتي سعودي حکايت مي‌کند. عواميه که از جمله مراکز شيعيان در عربستان محسوب مي‌شود، ديگر هيچ شباهتي به يکي از ثروتمندترين شهرهاي خليج فارس ندارد؛ شهري که روزانه دو ميليون بشکه نفت از دل آن استخراج و به سراسر جهان صادر مي‌شود. اين شهر که در نزديکي منطقه نفت‌خيز قطيف واقع شده است، از حدود سه ماه پيش و به عبارت دقيق‌تر از 10 مي، در محاصره نيروهاي امنيتي قرار دارد. علت اين محاصره از سوي مقامات سعودي، فعاليت مخالفان مسلح و شبه‌نظامي شيعه در اين شهر عنوان مي‌شود که گفته مي‌شود بعد از بهار عربي در اين منطقه قدرت گرفته‌اند. با اين حال، هدف اصلي رياض از محاصره اين شهر، تخليه و ويران‌کردن کامل محله قديمي المسوره، محله شيخ نمر النمر است؛ نمر روحاني شيعه و از منتقدان رژيم آل‌سعود بود که دستگيري و اعدام او در سال گذشته با واکنش منفي جامعه جهاني و اعتراضاتي در عربستان همراه شد. از نظر رياض، نابودي کامل اين منطقه به معناي پايان خاطره شيخ نمر و پيروان شيعه او خواهد بود. با اين حال، به دليل مقاومت مردمي، کار تخريب اين محله نه‌تنها بيش از آنچه انتظار مي‌رفت به طول انجاميده است بلکه تاکنون 20 تا 30 نفر نيز در نتيجه اعمال خشونت از سوي نيروهاي امنيتي کشته و هزاران نفر نيز از خانه و کاشانه خود آواره شده‌اند. از آغاز محاصره عواميه، 20 هزار نفر اين شهر را ترک کرده‌اند. افرادي هم که ماندن را بر رفتن ترجيح داده‌اند، شرايط سختي را پشت سر مي‌گذارند.
محاصره به کارگرداني وليعهد جديد
محاصره عواميه با تنش‌هاي داخلي و ماجراجويي‌هاي منطقه‌اي پادشاهي سعودي هم‌زمان شده است که بسياري علت آن را کاهش قيمت نفت و اعمال ماليات‌هاي جديد مي‌دانند. در سطح داخلي اين تنش‌ها با خلع محمد بن نايف از وليعهدي و جايگزين‌شدن محمد بن سلمان کليد خورد. در سطح بين‌المللي نيز رياض از يک سو بيشتر در باتلاق جنگ يمن فرو مي‌رود و از سوي ديگر وارد کشاکشي ديپلماتيک با متحد پيشين خود يعني قطر شده است. البته تنش با ايران را نيز بايد به موارد فوق افزود. در پس تمامي اين اقدامات مي‌شــود رد پايــي از محمد بن سلمان ديد. محاصره عواميه اندکي بعد از آن شروع شد که محمد بن سلمان در يک مصاحبه تلويزيوني کم‌سابقه، هرگونه مذاکره با ايران را غيرممکن خواند. سرکوب عواميه در سکوت بين‌المللي يک پيام آشکار را براي مردم عربستان به دنبال دارد: هرگونه مقاومت اعم از مسلحانه و صلح‌آميز، اقدامي عبث بوده و به شدت سرکوب خواهد شد. فعالان مدني، شرايط زندگي براي ساکنان شهر عواميه را اسف‌بار و غيرقابل قبول توصيف مي‌کنند. طبق گفته شاهدان عيني، مردم از ترس جانشان، به ندرت از خانه خارج مي‌شوند و حتي کودکان نيز در امان نيستند. همين چند روز پيش بود که کودک خردسالی به نام سجاد محمد ابوعبدالله بر اثر جراحات ناشي از اصابت گلوله در بيمارستان جان سپرد. گويا سجاد به همراه عمو، عمه و عموزاده‌هايش در حال گذر از ايستگاه پليس عواميه بوده‌اند که با درگيري ميان نيروهاي امنيـــتي سعـــودي و معترضان شيــعي، خودروي آنها از سوي مأموران امنيتي هدف تيراندازي قرار مي‌گيرد. گفته مي‌شود که از آغاز درگيري‌‌ها، حداقل دو کودک ديگر نيز بر اثر اصابت گلوله جان باخته‌اند.
ريشه‌هاي اختلاف
منطقه قطيف از زمان شکل‌گيري پادشاهي سعودي در 1913 ميلادي، به واسطه اکثريت شيعه‌نشينش، رابطه سردي با دولت داشته است. تنش‌ها در قطيف اولين بار زماني بالا گرفت که دولت مرکزي به ثروت نهفته در اين منطقه پي برد؛ بخش عظيمي از نفت عربستان سعودي در اين منطقه توليد و در مجمتع پتروشيمي رأس‌التنوره تصفيه و صادر مي‌شود. اما اين منطقه از مواهب اين ثروت خدادادي بي‌بهره بوده است. اولين ناآرامي‌ها و اعتراضات در سال 1979 ميلادي و در اعتراض به نابرابري‌ها و تبعيض به وقوع پيوست. اما قيام آنها به شکلي خشونت‌آميز سرکوب شد و دولت مرکزي تمهيدات امنيتي خود را در اين منطقه افزايش داد. البته اين پايان کار جنبش شيعي نبود. تحولات بهار عربي و متعاقبا مداخله عربستان در سرکوب شيعيان بحرين، بار ديگر اعتراض قطيفي‌ها را برانگيخت؛ اعتراضاتي که تا امروز نيز ادامه داشته است. بااين‌حال، مقاومت مردمي در عواميه بار ديگر نشان مي‌دهد که اقدام نظامي نه‌تنها گرهي از مشکل شيعيان عربستان باز نمي‌کند بلکه بر آتش منازعات خواهد دميد. نابودي محله قديمي المسوره نيز شايد در کوتاه‌مدت نشانه قدرت و اقتدار آل‌سعود تعبير شود اما در بلندمدت تنها بر خشم و نفرت شيعيان مي‌افزايد.

هادي آذري: با وجود سانسور شديد اخبار در عربستان سعودي، تصاوير ماهواره‌اي از شهر عواميه از تخريب گسترده اين شهر به دست نيروهاي امنيتي سعودي حکايت مي‌کند. عواميه که از جمله مراکز شيعيان در عربستان محسوب مي‌شود، ديگر هيچ شباهتي به يکي از ثروتمندترين شهرهاي خليج فارس ندارد؛ شهري که روزانه دو ميليون بشکه نفت از دل آن استخراج و به سراسر جهان صادر مي‌شود. اين شهر که در نزديکي منطقه نفت‌خيز قطيف واقع شده است، از حدود سه ماه پيش و به عبارت دقيق‌تر از 10 مي، در محاصره نيروهاي امنيتي قرار دارد. علت اين محاصره از سوي مقامات سعودي، فعاليت مخالفان مسلح و شبه‌نظامي شيعه در اين شهر عنوان مي‌شود که گفته مي‌شود بعد از بهار عربي در اين منطقه قدرت گرفته‌اند. با اين حال، هدف اصلي رياض از محاصره اين شهر، تخليه و ويران‌کردن کامل محله قديمي المسوره، محله شيخ نمر النمر است؛ نمر روحاني شيعه و از منتقدان رژيم آل‌سعود بود که دستگيري و اعدام او در سال گذشته با واکنش منفي جامعه جهاني و اعتراضاتي در عربستان همراه شد. از نظر رياض، نابودي کامل اين منطقه به معناي پايان خاطره شيخ نمر و پيروان شيعه او خواهد بود. با اين حال، به دليل مقاومت مردمي، کار تخريب اين محله نه‌تنها بيش از آنچه انتظار مي‌رفت به طول انجاميده است بلکه تاکنون 20 تا 30 نفر نيز در نتيجه اعمال خشونت از سوي نيروهاي امنيتي کشته و هزاران نفر نيز از خانه و کاشانه خود آواره شده‌اند. از آغاز محاصره عواميه، 20 هزار نفر اين شهر را ترک کرده‌اند. افرادي هم که ماندن را بر رفتن ترجيح داده‌اند، شرايط سختي را پشت سر مي‌گذارند.
محاصره به کارگرداني وليعهد جديد
محاصره عواميه با تنش‌هاي داخلي و ماجراجويي‌هاي منطقه‌اي پادشاهي سعودي هم‌زمان شده است که بسياري علت آن را کاهش قيمت نفت و اعمال ماليات‌هاي جديد مي‌دانند. در سطح داخلي اين تنش‌ها با خلع محمد بن نايف از وليعهدي و جايگزين‌شدن محمد بن سلمان کليد خورد. در سطح بين‌المللي نيز رياض از يک سو بيشتر در باتلاق جنگ يمن فرو مي‌رود و از سوي ديگر وارد کشاکشي ديپلماتيک با متحد پيشين خود يعني قطر شده است. البته تنش با ايران را نيز بايد به موارد فوق افزود. در پس تمامي اين اقدامات مي‌شــود رد پايــي از محمد بن سلمان ديد. محاصره عواميه اندکي بعد از آن شروع شد که محمد بن سلمان در يک مصاحبه تلويزيوني کم‌سابقه، هرگونه مذاکره با ايران را غيرممکن خواند. سرکوب عواميه در سکوت بين‌المللي يک پيام آشکار را براي مردم عربستان به دنبال دارد: هرگونه مقاومت اعم از مسلحانه و صلح‌آميز، اقدامي عبث بوده و به شدت سرکوب خواهد شد. فعالان مدني، شرايط زندگي براي ساکنان شهر عواميه را اسف‌بار و غيرقابل قبول توصيف مي‌کنند. طبق گفته شاهدان عيني، مردم از ترس جانشان، به ندرت از خانه خارج مي‌شوند و حتي کودکان نيز در امان نيستند. همين چند روز پيش بود که کودک خردسالی به نام سجاد محمد ابوعبدالله بر اثر جراحات ناشي از اصابت گلوله در بيمارستان جان سپرد. گويا سجاد به همراه عمو، عمه و عموزاده‌هايش در حال گذر از ايستگاه پليس عواميه بوده‌اند که با درگيري ميان نيروهاي امنيـــتي سعـــودي و معترضان شيــعي، خودروي آنها از سوي مأموران امنيتي هدف تيراندازي قرار مي‌گيرد. گفته مي‌شود که از آغاز درگيري‌‌ها، حداقل دو کودک ديگر نيز بر اثر اصابت گلوله جان باخته‌اند.
ريشه‌هاي اختلاف
منطقه قطيف از زمان شکل‌گيري پادشاهي سعودي در 1913 ميلادي، به واسطه اکثريت شيعه‌نشينش، رابطه سردي با دولت داشته است. تنش‌ها در قطيف اولين بار زماني بالا گرفت که دولت مرکزي به ثروت نهفته در اين منطقه پي برد؛ بخش عظيمي از نفت عربستان سعودي در اين منطقه توليد و در مجمتع پتروشيمي رأس‌التنوره تصفيه و صادر مي‌شود. اما اين منطقه از مواهب اين ثروت خدادادي بي‌بهره بوده است. اولين ناآرامي‌ها و اعتراضات در سال 1979 ميلادي و در اعتراض به نابرابري‌ها و تبعيض به وقوع پيوست. اما قيام آنها به شکلي خشونت‌آميز سرکوب شد و دولت مرکزي تمهيدات امنيتي خود را در اين منطقه افزايش داد. البته اين پايان کار جنبش شيعي نبود. تحولات بهار عربي و متعاقبا مداخله عربستان در سرکوب شيعيان بحرين، بار ديگر اعتراض قطيفي‌ها را برانگيخت؛ اعتراضاتي که تا امروز نيز ادامه داشته است. بااين‌حال، مقاومت مردمي در عواميه بار ديگر نشان مي‌دهد که اقدام نظامي نه‌تنها گرهي از مشکل شيعيان عربستان باز نمي‌کند بلکه بر آتش منازعات خواهد دميد. نابودي محله قديمي المسوره نيز شايد در کوتاه‌مدت نشانه قدرت و اقتدار آل‌سعود تعبير شود اما در بلندمدت تنها بر خشم و نفرت شيعيان مي‌افزايد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.