زخم سرزمينم را ترانه ميکنم
در سالهاي اخير، کم نبودهاند ترانهسراهايي که اطرافشان حواشي مختلفی در جريان بوده است و بهواسطه موضوعات مختلف، از زندگي شخصيشان گرفته تا محتواي آثار، همکاري با خوانندههاي خارج از کشور، دعوا و مرافعه با همکاران، منش سياسي و دهها دليل ديگر نامشان سر زبانها افتاده است؛ تاآنجاکه همپاي خوانندگان و ديگر سلبريتيها خودشان را معرفي کردهاند و مردم با آثار و سبکشان بيشازپيش آشنا شدهاند. نامهايي مانند يغما گلرويي، مريم حيدرزاده، روزبه بماني، مونا برزويه و... ازايندست هستند. از آن طرف، در حوزه ترانهسرايي نوين ايران، کم هم نبودهاند ترانهسراهايي که صرفا با کيفيت آثارشان و اجراي آنها از سوی خوانندگان بنام توانستهاند به شهرت برسند که ميتوان به آثار مرحوم افشين يداللهي، عبدالجبار کاکايي و... اشاره کرد. در اين ميان، «بابک صحرايي» روي مرز باريک ميان اين دو گروه در حرکت است. او ترانهسرايي است که کيفيت آثارش و فعاليتهاي مؤثرش در حوزه ترانهسرايي در ايران امروز را نميتوان ناديده گرفت، اما از آنسو، حواشي اطرافش هم پررنگ است و نامش با سيل ديدگاههاي متفاوت همراه است. با او به بهانه فعاليتهاي اخيرش که رو به گسترش است و همچنين کارگاه ترانه که توانسته مخاطبان زيادي به دست آورد، به گپوگفت نشستهايم.
بخشي از خبرهایی که هر روز در دنياي مجازي درباره شما منتشر ميشود، معمولا با کارگاه ترانه مرتبط است و ازآنجاييکه يکسري ترانهسراي جوان را به دنياي موسيقي معرفي ميکند، اتفاق بزرگ و مهمي است. دراينباره توضيح دهيد.
کارگاه ترانه را سال 87 راهاندازي کردم. از سال 80 بود که ترانههايم را به دست خوانندگان و آهنگسازان سپردم و آن زمان يکي از خلأهايي که در عرصه ترانه و موسيقي وجود داشت اين بود که هيچ کتاب آموزشي يا محيطي که بتوان در آن از تجربه ديگران استفاده کرد وجود نداشت. مطالعات در اين زمينه هم به کتابهايي منحصر ميشد که در حوزه شعر بزرگان عرصه تحقيق در ادبيات انجام داده بودند، اما در زمينه ترانه هيچ کتاب يا مرجعي نداشتيم. از همان اوايل ورودم به عرصه موسيقي، همراه تعدادي از دوستان ترانهسرا که در آن زمان فعال و شناختهشده بودند، خانه ترانه را راهاندازي و مديريت کرديم، اما پس از مدتي ازآنجاييکه در عادت فرهنگي ما انجام کار گروهي برای مدت طولاني جا نيفتاده است، براي خانه ترانه جداييهايي پيش آمد، اما کماکان رفاقتمان در مواردی کمتر يا بيشتر، ادامه داشت. ساليان سال است که نشريه منتشر کردهام، سايت داشتهام و هميشه با رسانه در ارتباط بودهام، هميشه حامي ترانه بودهام. ادعا ميکنم که رکورددار پرداختن به ترانهسرايان در تاريخ مطبوعات ايران بودم و اين قابل بررسي است. معتقد بودم و هستم که گذشته از دلخوريها يا اختلاف سليقه و
نظرها اگر از ترانه حمايت شود، به نفع همه اهالي ترانه ميشود. سال 87 کارگاه ترانه را راهاندازي کردم که در ابتدا با سعيد اصلاني همکاري ميکرديم و بعد از يکي، دو سال خودم تنهايي فعاليت را ادامه دادم. آنچه طي ساليان در ذهنم بود، همه را در کارگاه ترانه پياده کردم. خيلي دوست داشتم بُعد آموزشيمان برجسته باشد. در خانه ترانه امکانش نبود چون علاقه شرکتکنندگان بيشتر به جلسات شعرخواني بود. من علاقهمند بودم که خانه ترانه پل ارتباطي بين استعدادهاي تازه و اهالي موسيقي باشد، بههميندلیل هر هفته ميهمان خواننده و آهنگساز و چهرههاي برجسته داشتيم و اين مسئله مورد علاقه همه دوستان نبود. ترانه مجموعهاي از قواعد حاکم بر شعر کلاسيک و نيمايي و قواعد حاکم بر موسيقي است که قواعد تازهاي را برايش ساخته است؛ برای مثال غزل يکي از موفقترين قالبهاي شعر کلاسيک است که از قصيده برگرفته شد و از قرن ششم رواج پيدا کرد و بزرگان شعر کلاسيک خودشان را با غزل به رخ کشيدند، اما با وجود حيات پرشورش در شعر کلاسيک براي ترانه قالب مناسبي نيست. نظام آوايي ثابت در پايان بيتها و وجود قافيههاي يکسان قابليت ملوديپذيري شعر را کاهش ميدهد،
بههمين است که کمتر در موسيقي پاپ از غزل استفاده ميشود. البته در موسيقي سنتي، فرم آهنگسازي و در نتيجه انتخابها فرق ميکند. ساليان سال از نوجواني مطالعه و تحقيق و بررسي کرده بودم. يکي از بازيهايم در دوران دبيرستان اين بود که دوستانم نوارهايي را که بيرون ميآمد ميگذاشتند، حدس ميزدم که ترانهسرا و آهنگسازش کيست و در 90 درصد مواقع هم درست ميگفتم. هنوز هم روزانه چند تلفن از دوستانم دارم که ترانهسرا و آهنگساز يک کار را ميپرسند.
پس آن موقع که همه کارت ماشين جمع ميکردند، شما پي ترانهسراها و آهنگسازان بوديد!
بله، مجموعه کارهاي آهنگسازها و ترانهسراهاي مختلف را بهصورت تفکيکشده در نوارها و بعد که کامپيوتر آمد، در فولدرها دستهبندي کرده بودم. از اينها به نتايج جالبي درباره سليقه يک آهنگساز در انتخاب ترانه، روند شکلگيري يک ترانهسرا، مشخصههاي آهنگسازي يک نفر و... ميرسيدم. در حوزه شعر هم مطالعه ميکردم و به همان اندازه به نقد و تحليل شعر علاقه داشتم؛ برای مثال «شعر زمان ما» از محمد حقوقي را آنقدر خوانده بودم که مجبور شدم دوباره آن را بخرم. بهخاطر علاقهام واقعا هرچه در اين زمينه پيدا ميکردم، خيلي ميخواندم. رمان هم خيلي دوست داشتم. وقتي بچه بودم سريال ابنسينا پخش ميشد، فاميل به شوخي به من ميگفتند ابنسينا، چون مثل او هميشه يک کتاب در بغلم بود. اين تشبيه به من انرژي و اعتمادبهنفس ميداد و تشويقم ميکرد که بيشتر کتاب بخوانم. طوري که مادرم اين قانون را گذاشته بود که هفتهاي يک بار بيشتر اجازه ندارم کتاب بخرم و بعد از اينکه درسم را خواندم ميتوانم سراغش بروم.
خانواده هم روحيه شاعرانهتان و علاقهتان را تقويت ميکردند؟
بله. روحيه مطالعهام را تقويت ميکرد؛ نه به صورت دقيق روحيه شعر. کلاس پنجم بودم، در يکي از نوبتهاي هفتگي که با مادرم براي خريد کتاب ميرفتيم، يک کتاب ديدم که جلدش خيلي خوشگل بود و آن رباعيات خيام بود. وقتي اين کتاب را خواندم، معنياش را نفهميدم؛ اما باعث شد شعر بگويم. شعرم را براي مادرم بردم و او گفت که به درست برس؛ الان وقت شعرگفتن نيست. مادرم بزرگترين معلمم در زندگي بود؛ چون بسيار باسواد و داناست و هوش و ذهن تحليلگري دارد و هرچه در حوزه ادبيات ميخواستم بخوانم، قبلا او خوانده بود. از حافظ تا جک لندن و ژول ورن، هرجا احتياج به راهنمايي يا تحليل داشتم، به او مراجعه ميکردم؛ اما وقتي در نوجواني شعر ميگفتم، ديگر مورد حمايت مادرم قرار نداشتم. قانون اين بود که بايد دانشگاه ميرفتيم؛ وگرنه از همه مواهب خانواده محروم ميشديم.
چه شد ادبيات فارسي نخوانديد؟
چون مادر معتقد بود که از هنر پول درنميآيد و آن موقع واقعا اينطور بود. از اواخر دهه 70 بود که وضعيت در اين زمينه تغيير کرد. رشته تجربي خواندم؛ اما مهندسي کامپيوتر قبول شدم. ميخواستم پزشکي قبول شوم؛ اما بار دومي که کنکور دادم، يعني سال 77، رشته کامپيوتر قبول شدم که خيلي روي بورس بود.
در کارگاه ترانه اين دلخوشي وجود دارد که بچههايي که در زمينه ترانهسرايي کار ميکنند، زماني کارهايشان به وسیله خوانندههاي مطرح خوانده شود؟
در اين سالها اين اتفاق خيلي افتاده است. بسياري از هنرجويانم در کارگاه با خوانندهها و آهنگسازان مختلف ارتباط پيدا کردهاند و هر سال در آلبومهايي که منتشر ميشود، ترانههاي هنرجويانم هست.
بايد تلاش کنيد تا آهنگسازان و خوانندهها را راضي کنيد که از کار هنرجويان استفاده کنند؟
اصلا. تلاش ميکنم که ترانه هنرجويم رشد کند و به مرزي برسد که مورد علاقه خوانندهها و آهنگسازها قرار گيرد؛ مثلا حامي، ماني رهنما، مهدي يغمايي، رضا صادقي، سعيد شهروز و بسياري از آهنگسازان از ترانه هنرجويانم استفاده کردهاند و نتيجه هم بسيار خوب شده است.
چکشکاري شما روي ترانه بچهها چقدر طول ميکشد؟
به خود فرد بستگي دارد. در کارگاه اين اتفاق هميشگي شده که رشد بچهها سريع باشد. بسيار پيش آمده که هنرجويي داشتهام که ترانههايي که اولين بار خوانده، سرشار از ايرادهاي وزني و دستور زباني بوده و در آخر ترم ترانهاي خوانده که خودم به او غبطه خوردهام. البته که نکته اوليه استعداد و قريحه شاعري است که من نميتوانم آن را ايجاد کنم؛ بلکه ميتوانم آن را پرورش دهم. مطالعه و يادگيري قواعد قريحه را به شکوفايي ميرساند و اين اثبات شده است.
خودتان چقدر زمان صرف ميکنيد تا ترانه را به شکلي که دوست داريد، عرضه کنيد؟
ثابت نيست. ترانهاي هست که 10 دقيقهاي گفتهام و اصلاح هم نکردهام و خيلي هم موفق بوده. مثلا سه بيت از «بچههاي البرز» را زير دوش حمام گفتم. يا ترانه «بنويس مهلت موندن يه نفس بود» را 10 دقيقهاي نوشتم. ترانه ديگري را مثل «فقط نگاه ميکنم» يک سال طول کشيد تا بنويسم. اين سوژه به ذهنم رسيد که ترانهاي با ترجيعبند «فقط نگاه ميکنم» بنويسم؛ اما يک سال طول کشيد تا فقط يک بيت را بنويسم؛ چون ايدههاي مختلفي به ذهنم ميرسيد؛ اما بعد از نوشتهشدن يک بيت اولش، بقيهاش را در هفت، هشت دقيقه نوشتم. شعر ديگري با اجراي حامي به اسم «تماشايي» به اين شکل بود که يک بيت از آن را گفتم و بعد يک سال کلنجار ميرفتم تا بقيهاش را بنويسم؛ چون فکر ميکردم در همان يک بيت هرچه را ميخواستم، گفتم؛ يعني قاعده مشخصي ندارد.
از اين لحاظ ميپرسم که ترانه براي اينکه به يک اثر شنيداري تبديل شود، احتياج به تغيير و تحولهايي دارد که بتواند در موسيقي خوب شنيده شود و جا بيفتد. اين ظريفکاريها چقدر طول ميکشد؟
کاملا درست است. به هنرجويانم ميگويم 50 تا 70 درصد ترانههايي که در موسيقي پاپ به موفقيت رسيدهاند، سه سوژه خاص دارند: يا تکيهکلامي است يا اسم خاص است يا داستاني است و براي هرکدام مثالهاي فراواني وجود دارد. ما عادت کردهايم که آدمها مدام نظريه بدهند؛ اما پشتوانه علمي نداشته باشد؛ اما اين چيزي است که در تحقيقهاي دقيق به دست آوردهام. اوايل فکر ميکردم ديگر تکيهکلام خوبي وجود ندارد که بتوان از آن استفاده کرد؛ اما بعدها خودم لااقل 400 ترانه تکيهکلامي که جزء کارهاي مهم خودم هستند، نوشتم. آن چکشکاري که ميگوييد، توجه به موسيقي کلامي را شامل ميشود. يک غزلسرا ممکن است اين دغدغه را نداشته باشد؛ اما من نميتوانم در دو بيت پشت سر هم از بعضي از حروف مثل «خ» و «گ» و «ق» استفاده کنم؛ چون ممکن است در خوانش خوب نباشد. زماني صرف اين شد که به اين اشراف برسم و بعد از اين شايد کار راحتتر شده باشد.
الان روند برگزاري کلاسها در کارگاه ترانه به چه شکل است؟
از سال 87 هر هفته پنجشنبه چهار، پنج کلاس به صورت دو ساعت، دو ساعت تشکيل ميشود. 50، 60 شاگرد هم در هر دوره شرکت ميکنند. هر سه، چهار هفته يک بار يک آهنگساز يا خواننده را بهعنوان ميهمان دعوت ميکنم. روزي که ميهمان دعوت ميکنم، هنرجويان همه کلاسها در يک ساعت ميآيند.
ظاهرا شما پرکارترين ترانهسراي بعد از انقلاب هستيد. در اين زمينه آماري داريد؟
بله. بيش از 700 کار داشتهام.
اين پرکاري به کيفيت يا سطح کارتان آسيبي وارد نکرده است؟
نه. چون پرکاريام به اين شکل نبود که ماهي 20 تا ترانه بنويسم. همچنان چهار، پنج ترانه مينويسم. دوستاني که همکارم هستند، ميدانند آدمي نيستم که وقتي سفارش ترانه ميگيرم، در يک ماه 10 تا ترانه تحويل دهم. ممکن است براي اضافهکردن دو بيت به يک کار زمان زيادي صرف کنم همانطور که براي يکي از کارهاي رضا صادقي اين اتفاق افتاد و آنقدر طول کشيد که آن کار به آلبوم نرسيد. اما در کارم يکجور برنامهريزي براي توليد و انتشار ايجاد کردهام. از ابتدا که وارد عرصه موسيقي شدم، در اين مسير تلاش کردم که تيمهاي کاري مناسبي داشته باشم که مدام توليد داشته باشند و به شکل مناسبي کارهايشان توليد شود. به خاطر همين است که چه کم بنويسم و چه زياد، ترانههايم مدام در حال اجراشدن است. از بالاي 90 درصد کارهايم راضي هستم. خيلي راحت هم ميشود کارنامه هر کسي را بررسي کرد. با وجود پرکاري، عمده کارهايم در حوزه موسيقي جدي بوده است. اين باور وجود دارد که موسيقي شش و هشت جدي نيست. اما با اينکه از سردمداران ترانه و موسيقي جدي هستم، اما به اين موسيقي بسيار علاقهمندم و کارهاي موفقي هم داشتهام که نميتوانيد بگوييد صرفا يک موسيقي مصرفي بوده است.
ترانهسرا بايد در تمام حيطهها و مفاهيم بتواند قلم بزند.
اولين کاري که مورد استقبال قرار گرفت و باعث شناختهشدنتان شد، کدام بود؟
«خواب» و «ستاره» با صداي سعيد شهروز در سال 81. با آقاي بابک بيات از خرداد سال 80.
از آنجا که ميزان فعاليتتان و حوزه آنها گسترده است، حواشي اطرافتان زياد است و يکي از پررنگترين اين حاشيهها فعاليتهاي بينالملليتان است. چطور همزمان اينجا و براي خوانندگان آن طرف آب کار مينويسيد؟
تاوانش را هم دادهام. يک گفته از وودي آلن و يک خاطره از فريد زولاند در ذهنم حک شده است. وودي آلن ميگويد شما هرگز به خاطر ضعفها و شکستهايتان دشمن پيدا نميکنيد بلکه به خاطر تواناييها و پيروزيهايتان دشمن پيدا ميکنيد. اين خيلي جالب است. اگر من در کارم موفق نباشم، کسي اينقدر در مقابلم قرار نميگيرد. مادرم از کودکي به من ياد داد که تو در مسير درست قدم بردار، با کسب دانش و کسب رموز کارت تلاش کن، آن وقت هر کسي هرچه ميگويد مهم نيست. فريد زولاند سال 82 يا 83 اين خاطره را برايم تعريف کرد. آن زمان به خاطر تهمتهاي ناحقي که به من زده بودند ناراحت بودم. با ايشان صحبت ميکردم و وقتي پرسيدند چرا صدايم گرفته است، برايشان گفتم از اين حرفها دلخور هستم. گفتند خوشحال باش چون اينها نشانه موفقيت توست. گفتم موفقيت بايد باعث شود آدم را دوست داشته باشند. گفتند زماني که 17سالم بود قرار بود با يک تهيهکننده مطرح آن زمان، قرارداد ببندم. ايشان گفتند تا زماني که فحشت بدهند، با تو کار ميکنم و زماني که ديگر فحشت ندهند، کار نميکنم چون راکد شدهاي و ديگر کارت شنيده نميشود. بنابراين هروقت با تو دشمني نکردند ناراحت باش. اينها
هميشه به من آرامش ميدهند. سال 80 فهرستي منتشر شد از آهنگسازهايي که کارشان نياز به گرفتن مجوز ندارد و اسم بابک بيات در آن فهرست نبود. وقتي از او پرسيدم چرا شما در اين فهرست نيستيد، گفت حتما آهنگساز خوبي نبودم. گفتم همه اذعان داريم که شما جزء بهترينها هستيد. گفتند چون من خيلي دشمن دارم. زماني که ايشان زنده بودند، مرتب با ناسزا مواجه بودند. براي آلبوم «دو نيمه رؤيا»ي حامي، که يکي از بهترين آلبومهاي بعد از انقلاب است، بدترين نقدها را براي موسيقياش نوشتند که موسيقي سياه و قديمي و کهنه است و مردم ديگر اين موسيقي را نميپسندند اما قضاوت زمان نشان داد که اين تفکر اشتباه بود. همينطور موسيقي دستهاي آلوده هنوز در صداوسيما مجوز ندارد؛ آن هم به علت ضعف موسيقي. يعني دشمني و ناسزا و ناحق درباره بابک بيات خيلي زياد بود. درباره من هم مدام در اين سالها گفتهاند که بابک صحرايي مافياست. يعني اگر زياد کار ميکند، به خاطر قدرتي است که مربوط به ترانه نيست. اما هيچ وقت شما نميتوانيد پرکار باشيد بلکه اين تقاضاي کار است که شما را پرکار ميکند. نميتوانيد تصميم بگيريد که بازيگر پرکاري باشيد مگر اينکه تقاضاهاي زيادي داشته
باشيد. من ساليان سال زحمت کشيدهام، مطالعه کردهام، نوشتهام، تدريس کردهام، در حوزه توليد و نشر و کار رسانهاي فعاليت کردهام تا اين مجموعه اتفاق افتاده است.
اگر مجله درآوردم، به خاطر حمايت از ترانه بود. ميليونها تومان ضرر بابت مجله دادم. مجله موفق و تأثيرگذار بود و تا سال 94 با تيراژ حدود 50 هزار منتشر ميشد و حتي بعضي از شمارهها به چاپ دوم و سوم ميرسيد اما هزينه آنقدر بالا بود که فروش خوب آن را تأمين نميکرد. ضرر مجله را با آلبومهايي که منتشر ميشد جبران ميکردم. سايتي که الان داريم در زمينه تلويزيون و موسيقي و ترانه و... کار توليدي انجام ميدهد و اين نيازمند تلاش شبانهروزي و شببيداريهاي بسيار است. مافيا زماني است که حق ديگران را ميخوريد. من حق ديگران را نخوردهام. هميشه پلي بودهام براي کارکردن ديگران. درباره کارکردن بينالمللي هم آدمي نبودم که درباره مشکلاتم حرف بزنم اما الان براي اولين بار است که مطرح ميکنم که آلبوم امير کريمي، چهار سال است که بهخاطر ممنوعالکاري من منتشر نشده است.
من مثل دوستان ديگر از اين که ممنوعالکار هستم و اين خودش نوعي محبوبيت به همراه ميآورد، سوءاستفاده نکردم. چهار سال است که درگير ممنوعالکاري هستم، در اين مدت يک ماه ممنوعالکار نيستم، در آلبوم محمدرضا عيوضي اسمم ميآيد، بعد دوباره در يک تکآهنگ حامي، اسمم نميآيد. اين قانون وجود دارد که وقتي کسي ممنوعالکار است، بايد ترانههايش از يک آلبوم دربيايد ولي همه آلبوم امير کريمي با ترانههاي من است. سال گذشته اجازه دادند بدون درج اسم من آلبوم منتشر شود.
بعضيها هم با اسامي ديگر کارهايشان را منتشر ميکنند.
بعضي از خوانندهها، ترانهها را به اسم خواهرم نازنين منتشر کردند اما بعد از چند ماه ايشان هم ممنوعالکار شدند. من سرزمينم و ساختار فرهنگي و اجتماعياش را بسيار دوست دارم. اين همه هنرمند که به شکوفايي و بالندگي رسيدهاند، در دل اين ساختار فرهنگي بوده است. درست است کاستيهايي وجود دارد. اما دو جايزه اسکار و جايزه کن و موفقيت و درخشش در موسيقي، ادبيات، سينما، نقاشي، رماننويسي و ساير شاخهها از همين ساختار منتج شده است. چون به سرزمينم علاقه دارم، ترانهاي که مينويسم در راستاي اين علاقه است. آنچه در بسياري از اين ترانهها آوردهام، نهتنها در تعارض با سرزمينم نيست، بلکه زخم سرزمينم را مطرح ميکند. پس بايد خوشحال باشيم. خوانندههايي که يک عمر ترانههايي ميخواندند که با يکسري ذهنيتها تعارض داشت، الان دارند حرف ما را ميزنند. مردم سرزمينشان را دوست دارند که ميليوني در انتخاباتشان شرکت ميکنند. اين پيامي است که خيليها را ناراحت ميکند. بههمينخاطر است که رسانههاي برجسته خارج از کشور، اينقدر با ما دشمن هستند. اگر خبري از ما پخش ميکنند، به علت دشمني است، چون ميدانند اگر خبر فلان کنسرت را پخش کنند، جلوي آن
گرفته ميشود. جامعه هميشه ما را دوست دارد اما يکسري از دوستاني که ميدانند مثلا بابک صحرايي ممنوعالکار است، اعتراض ميکنند که چرا خوانندگان داخلي و خارجي از او ميخوانند و هيچکس هم با او کاري ندارد؛ اما اين واقعيت ندارد.
ساليان سال است که در موسيقي پاپ ايران راجع به مثلث طلايي ترانه صحبت شده و اسم سه ترانهسراي مشخص ميآيد. در سالهاي 78 تا 80 و همين امروز، ترانه در ايران جدي گرفته ميشود و ميشود اميدوار بود که باز هم مثلثهاي طلايي داشته باشيم؟
خوب است هر چيزي را بر اساس عدد و رقم بسنجيم. يک سنجش خيلي ساده ما را به اين نتيجه ميرساند که نسل جوان ترانه، به همان اندازه نسل گذشته توانمند و اثرگذار هستند و قدمهاي بزرگي برداشتهاند. در 10 سال گذشته، حدود 70 درصد موفقترين ترانههاي منتشرشده در حوزه موسيقي پاپ در خارج و داخل کشور، سروده ترانهسراهاي داخل کشور هستند. بيش از نيمي از اين ترانهها از لحاظ مفهوم و ساختار يعني فرم و محتوا خوب، جدي، اثرگذار و باارزش هستند. پس نسل جوان ترانه بسيار انديشمند و توانا و اثرگذار و موفق است. بههمينخاطر است که الان موفقترين ستارهها و بهاصطلاح سلبريتيها، خوانندهها هستند و بيشتر بازيگران به خوانندگي روي ميآورند تا اينکه خوانندگان بازيگر شوند. خوانندگي موفقيت خيلي بيشتري دارد؛ چون جامعه بيشتر موسيقي گوش ميکند و با ترانه عجين است. موفقترين و اثرگذارترين رسانه حال حاضر در جهان ترانه است چون در همه حالات و زمانها ميشود ترانه را گوش کرد. با مردم بيشتر همراه است و بيشتر در ذهن ميماند. يک فيلم سينمايي هرچقدر هم زيبا باشد، يک بار يا پنج بار ميشود نگاهش کرد، ولي يک ترانه را 30 سال گوش ميدهيم.
در سالهاي اخير، کم نبودهاند ترانهسراهايي که اطرافشان حواشي مختلفی در جريان بوده است و بهواسطه موضوعات مختلف، از زندگي شخصيشان گرفته تا محتواي آثار، همکاري با خوانندههاي خارج از کشور، دعوا و مرافعه با همکاران، منش سياسي و دهها دليل ديگر نامشان سر زبانها افتاده است؛ تاآنجاکه همپاي خوانندگان و ديگر سلبريتيها خودشان را معرفي کردهاند و مردم با آثار و سبکشان بيشازپيش آشنا شدهاند. نامهايي مانند يغما گلرويي، مريم حيدرزاده، روزبه بماني، مونا برزويه و... ازايندست هستند. از آن طرف، در حوزه ترانهسرايي نوين ايران، کم هم نبودهاند ترانهسراهايي که صرفا با کيفيت آثارشان و اجراي آنها از سوی خوانندگان بنام توانستهاند به شهرت برسند که ميتوان به آثار مرحوم افشين يداللهي، عبدالجبار کاکايي و... اشاره کرد. در اين ميان، «بابک صحرايي» روي مرز باريک ميان اين دو گروه در حرکت است. او ترانهسرايي است که کيفيت آثارش و فعاليتهاي مؤثرش در حوزه ترانهسرايي در ايران امروز را نميتوان ناديده گرفت، اما از آنسو، حواشي اطرافش هم پررنگ است و نامش با سيل ديدگاههاي متفاوت همراه است. با او به بهانه فعاليتهاي اخيرش که رو به گسترش است و همچنين کارگاه ترانه که توانسته مخاطبان زيادي به دست آورد، به گپوگفت نشستهايم.
بخشي از خبرهایی که هر روز در دنياي مجازي درباره شما منتشر ميشود، معمولا با کارگاه ترانه مرتبط است و ازآنجاييکه يکسري ترانهسراي جوان را به دنياي موسيقي معرفي ميکند، اتفاق بزرگ و مهمي است. دراينباره توضيح دهيد.
کارگاه ترانه را سال 87 راهاندازي کردم. از سال 80 بود که ترانههايم را به دست خوانندگان و آهنگسازان سپردم و آن زمان يکي از خلأهايي که در عرصه ترانه و موسيقي وجود داشت اين بود که هيچ کتاب آموزشي يا محيطي که بتوان در آن از تجربه ديگران استفاده کرد وجود نداشت. مطالعات در اين زمينه هم به کتابهايي منحصر ميشد که در حوزه شعر بزرگان عرصه تحقيق در ادبيات انجام داده بودند، اما در زمينه ترانه هيچ کتاب يا مرجعي نداشتيم. از همان اوايل ورودم به عرصه موسيقي، همراه تعدادي از دوستان ترانهسرا که در آن زمان فعال و شناختهشده بودند، خانه ترانه را راهاندازي و مديريت کرديم، اما پس از مدتي ازآنجاييکه در عادت فرهنگي ما انجام کار گروهي برای مدت طولاني جا نيفتاده است، براي خانه ترانه جداييهايي پيش آمد، اما کماکان رفاقتمان در مواردی کمتر يا بيشتر، ادامه داشت. ساليان سال است که نشريه منتشر کردهام، سايت داشتهام و هميشه با رسانه در ارتباط بودهام، هميشه حامي ترانه بودهام. ادعا ميکنم که رکورددار پرداختن به ترانهسرايان در تاريخ مطبوعات ايران بودم و اين قابل بررسي است. معتقد بودم و هستم که گذشته از دلخوريها يا اختلاف سليقه و
نظرها اگر از ترانه حمايت شود، به نفع همه اهالي ترانه ميشود. سال 87 کارگاه ترانه را راهاندازي کردم که در ابتدا با سعيد اصلاني همکاري ميکرديم و بعد از يکي، دو سال خودم تنهايي فعاليت را ادامه دادم. آنچه طي ساليان در ذهنم بود، همه را در کارگاه ترانه پياده کردم. خيلي دوست داشتم بُعد آموزشيمان برجسته باشد. در خانه ترانه امکانش نبود چون علاقه شرکتکنندگان بيشتر به جلسات شعرخواني بود. من علاقهمند بودم که خانه ترانه پل ارتباطي بين استعدادهاي تازه و اهالي موسيقي باشد، بههميندلیل هر هفته ميهمان خواننده و آهنگساز و چهرههاي برجسته داشتيم و اين مسئله مورد علاقه همه دوستان نبود. ترانه مجموعهاي از قواعد حاکم بر شعر کلاسيک و نيمايي و قواعد حاکم بر موسيقي است که قواعد تازهاي را برايش ساخته است؛ برای مثال غزل يکي از موفقترين قالبهاي شعر کلاسيک است که از قصيده برگرفته شد و از قرن ششم رواج پيدا کرد و بزرگان شعر کلاسيک خودشان را با غزل به رخ کشيدند، اما با وجود حيات پرشورش در شعر کلاسيک براي ترانه قالب مناسبي نيست. نظام آوايي ثابت در پايان بيتها و وجود قافيههاي يکسان قابليت ملوديپذيري شعر را کاهش ميدهد،
بههمين است که کمتر در موسيقي پاپ از غزل استفاده ميشود. البته در موسيقي سنتي، فرم آهنگسازي و در نتيجه انتخابها فرق ميکند. ساليان سال از نوجواني مطالعه و تحقيق و بررسي کرده بودم. يکي از بازيهايم در دوران دبيرستان اين بود که دوستانم نوارهايي را که بيرون ميآمد ميگذاشتند، حدس ميزدم که ترانهسرا و آهنگسازش کيست و در 90 درصد مواقع هم درست ميگفتم. هنوز هم روزانه چند تلفن از دوستانم دارم که ترانهسرا و آهنگساز يک کار را ميپرسند.
پس آن موقع که همه کارت ماشين جمع ميکردند، شما پي ترانهسراها و آهنگسازان بوديد!
بله، مجموعه کارهاي آهنگسازها و ترانهسراهاي مختلف را بهصورت تفکيکشده در نوارها و بعد که کامپيوتر آمد، در فولدرها دستهبندي کرده بودم. از اينها به نتايج جالبي درباره سليقه يک آهنگساز در انتخاب ترانه، روند شکلگيري يک ترانهسرا، مشخصههاي آهنگسازي يک نفر و... ميرسيدم. در حوزه شعر هم مطالعه ميکردم و به همان اندازه به نقد و تحليل شعر علاقه داشتم؛ برای مثال «شعر زمان ما» از محمد حقوقي را آنقدر خوانده بودم که مجبور شدم دوباره آن را بخرم. بهخاطر علاقهام واقعا هرچه در اين زمينه پيدا ميکردم، خيلي ميخواندم. رمان هم خيلي دوست داشتم. وقتي بچه بودم سريال ابنسينا پخش ميشد، فاميل به شوخي به من ميگفتند ابنسينا، چون مثل او هميشه يک کتاب در بغلم بود. اين تشبيه به من انرژي و اعتمادبهنفس ميداد و تشويقم ميکرد که بيشتر کتاب بخوانم. طوري که مادرم اين قانون را گذاشته بود که هفتهاي يک بار بيشتر اجازه ندارم کتاب بخرم و بعد از اينکه درسم را خواندم ميتوانم سراغش بروم.
خانواده هم روحيه شاعرانهتان و علاقهتان را تقويت ميکردند؟
بله. روحيه مطالعهام را تقويت ميکرد؛ نه به صورت دقيق روحيه شعر. کلاس پنجم بودم، در يکي از نوبتهاي هفتگي که با مادرم براي خريد کتاب ميرفتيم، يک کتاب ديدم که جلدش خيلي خوشگل بود و آن رباعيات خيام بود. وقتي اين کتاب را خواندم، معنياش را نفهميدم؛ اما باعث شد شعر بگويم. شعرم را براي مادرم بردم و او گفت که به درست برس؛ الان وقت شعرگفتن نيست. مادرم بزرگترين معلمم در زندگي بود؛ چون بسيار باسواد و داناست و هوش و ذهن تحليلگري دارد و هرچه در حوزه ادبيات ميخواستم بخوانم، قبلا او خوانده بود. از حافظ تا جک لندن و ژول ورن، هرجا احتياج به راهنمايي يا تحليل داشتم، به او مراجعه ميکردم؛ اما وقتي در نوجواني شعر ميگفتم، ديگر مورد حمايت مادرم قرار نداشتم. قانون اين بود که بايد دانشگاه ميرفتيم؛ وگرنه از همه مواهب خانواده محروم ميشديم.
چه شد ادبيات فارسي نخوانديد؟
چون مادر معتقد بود که از هنر پول درنميآيد و آن موقع واقعا اينطور بود. از اواخر دهه 70 بود که وضعيت در اين زمينه تغيير کرد. رشته تجربي خواندم؛ اما مهندسي کامپيوتر قبول شدم. ميخواستم پزشکي قبول شوم؛ اما بار دومي که کنکور دادم، يعني سال 77، رشته کامپيوتر قبول شدم که خيلي روي بورس بود.
در کارگاه ترانه اين دلخوشي وجود دارد که بچههايي که در زمينه ترانهسرايي کار ميکنند، زماني کارهايشان به وسیله خوانندههاي مطرح خوانده شود؟
در اين سالها اين اتفاق خيلي افتاده است. بسياري از هنرجويانم در کارگاه با خوانندهها و آهنگسازان مختلف ارتباط پيدا کردهاند و هر سال در آلبومهايي که منتشر ميشود، ترانههاي هنرجويانم هست.
بايد تلاش کنيد تا آهنگسازان و خوانندهها را راضي کنيد که از کار هنرجويان استفاده کنند؟
اصلا. تلاش ميکنم که ترانه هنرجويم رشد کند و به مرزي برسد که مورد علاقه خوانندهها و آهنگسازها قرار گيرد؛ مثلا حامي، ماني رهنما، مهدي يغمايي، رضا صادقي، سعيد شهروز و بسياري از آهنگسازان از ترانه هنرجويانم استفاده کردهاند و نتيجه هم بسيار خوب شده است.
چکشکاري شما روي ترانه بچهها چقدر طول ميکشد؟
به خود فرد بستگي دارد. در کارگاه اين اتفاق هميشگي شده که رشد بچهها سريع باشد. بسيار پيش آمده که هنرجويي داشتهام که ترانههايي که اولين بار خوانده، سرشار از ايرادهاي وزني و دستور زباني بوده و در آخر ترم ترانهاي خوانده که خودم به او غبطه خوردهام. البته که نکته اوليه استعداد و قريحه شاعري است که من نميتوانم آن را ايجاد کنم؛ بلکه ميتوانم آن را پرورش دهم. مطالعه و يادگيري قواعد قريحه را به شکوفايي ميرساند و اين اثبات شده است.
خودتان چقدر زمان صرف ميکنيد تا ترانه را به شکلي که دوست داريد، عرضه کنيد؟
ثابت نيست. ترانهاي هست که 10 دقيقهاي گفتهام و اصلاح هم نکردهام و خيلي هم موفق بوده. مثلا سه بيت از «بچههاي البرز» را زير دوش حمام گفتم. يا ترانه «بنويس مهلت موندن يه نفس بود» را 10 دقيقهاي نوشتم. ترانه ديگري را مثل «فقط نگاه ميکنم» يک سال طول کشيد تا بنويسم. اين سوژه به ذهنم رسيد که ترانهاي با ترجيعبند «فقط نگاه ميکنم» بنويسم؛ اما يک سال طول کشيد تا فقط يک بيت را بنويسم؛ چون ايدههاي مختلفي به ذهنم ميرسيد؛ اما بعد از نوشتهشدن يک بيت اولش، بقيهاش را در هفت، هشت دقيقه نوشتم. شعر ديگري با اجراي حامي به اسم «تماشايي» به اين شکل بود که يک بيت از آن را گفتم و بعد يک سال کلنجار ميرفتم تا بقيهاش را بنويسم؛ چون فکر ميکردم در همان يک بيت هرچه را ميخواستم، گفتم؛ يعني قاعده مشخصي ندارد.
از اين لحاظ ميپرسم که ترانه براي اينکه به يک اثر شنيداري تبديل شود، احتياج به تغيير و تحولهايي دارد که بتواند در موسيقي خوب شنيده شود و جا بيفتد. اين ظريفکاريها چقدر طول ميکشد؟
کاملا درست است. به هنرجويانم ميگويم 50 تا 70 درصد ترانههايي که در موسيقي پاپ به موفقيت رسيدهاند، سه سوژه خاص دارند: يا تکيهکلامي است يا اسم خاص است يا داستاني است و براي هرکدام مثالهاي فراواني وجود دارد. ما عادت کردهايم که آدمها مدام نظريه بدهند؛ اما پشتوانه علمي نداشته باشد؛ اما اين چيزي است که در تحقيقهاي دقيق به دست آوردهام. اوايل فکر ميکردم ديگر تکيهکلام خوبي وجود ندارد که بتوان از آن استفاده کرد؛ اما بعدها خودم لااقل 400 ترانه تکيهکلامي که جزء کارهاي مهم خودم هستند، نوشتم. آن چکشکاري که ميگوييد، توجه به موسيقي کلامي را شامل ميشود. يک غزلسرا ممکن است اين دغدغه را نداشته باشد؛ اما من نميتوانم در دو بيت پشت سر هم از بعضي از حروف مثل «خ» و «گ» و «ق» استفاده کنم؛ چون ممکن است در خوانش خوب نباشد. زماني صرف اين شد که به اين اشراف برسم و بعد از اين شايد کار راحتتر شده باشد.
الان روند برگزاري کلاسها در کارگاه ترانه به چه شکل است؟
از سال 87 هر هفته پنجشنبه چهار، پنج کلاس به صورت دو ساعت، دو ساعت تشکيل ميشود. 50، 60 شاگرد هم در هر دوره شرکت ميکنند. هر سه، چهار هفته يک بار يک آهنگساز يا خواننده را بهعنوان ميهمان دعوت ميکنم. روزي که ميهمان دعوت ميکنم، هنرجويان همه کلاسها در يک ساعت ميآيند.
ظاهرا شما پرکارترين ترانهسراي بعد از انقلاب هستيد. در اين زمينه آماري داريد؟
بله. بيش از 700 کار داشتهام.
اين پرکاري به کيفيت يا سطح کارتان آسيبي وارد نکرده است؟
نه. چون پرکاريام به اين شکل نبود که ماهي 20 تا ترانه بنويسم. همچنان چهار، پنج ترانه مينويسم. دوستاني که همکارم هستند، ميدانند آدمي نيستم که وقتي سفارش ترانه ميگيرم، در يک ماه 10 تا ترانه تحويل دهم. ممکن است براي اضافهکردن دو بيت به يک کار زمان زيادي صرف کنم همانطور که براي يکي از کارهاي رضا صادقي اين اتفاق افتاد و آنقدر طول کشيد که آن کار به آلبوم نرسيد. اما در کارم يکجور برنامهريزي براي توليد و انتشار ايجاد کردهام. از ابتدا که وارد عرصه موسيقي شدم، در اين مسير تلاش کردم که تيمهاي کاري مناسبي داشته باشم که مدام توليد داشته باشند و به شکل مناسبي کارهايشان توليد شود. به خاطر همين است که چه کم بنويسم و چه زياد، ترانههايم مدام در حال اجراشدن است. از بالاي 90 درصد کارهايم راضي هستم. خيلي راحت هم ميشود کارنامه هر کسي را بررسي کرد. با وجود پرکاري، عمده کارهايم در حوزه موسيقي جدي بوده است. اين باور وجود دارد که موسيقي شش و هشت جدي نيست. اما با اينکه از سردمداران ترانه و موسيقي جدي هستم، اما به اين موسيقي بسيار علاقهمندم و کارهاي موفقي هم داشتهام که نميتوانيد بگوييد صرفا يک موسيقي مصرفي بوده است.
ترانهسرا بايد در تمام حيطهها و مفاهيم بتواند قلم بزند.
اولين کاري که مورد استقبال قرار گرفت و باعث شناختهشدنتان شد، کدام بود؟
«خواب» و «ستاره» با صداي سعيد شهروز در سال 81. با آقاي بابک بيات از خرداد سال 80.
از آنجا که ميزان فعاليتتان و حوزه آنها گسترده است، حواشي اطرافتان زياد است و يکي از پررنگترين اين حاشيهها فعاليتهاي بينالملليتان است. چطور همزمان اينجا و براي خوانندگان آن طرف آب کار مينويسيد؟
تاوانش را هم دادهام. يک گفته از وودي آلن و يک خاطره از فريد زولاند در ذهنم حک شده است. وودي آلن ميگويد شما هرگز به خاطر ضعفها و شکستهايتان دشمن پيدا نميکنيد بلکه به خاطر تواناييها و پيروزيهايتان دشمن پيدا ميکنيد. اين خيلي جالب است. اگر من در کارم موفق نباشم، کسي اينقدر در مقابلم قرار نميگيرد. مادرم از کودکي به من ياد داد که تو در مسير درست قدم بردار، با کسب دانش و کسب رموز کارت تلاش کن، آن وقت هر کسي هرچه ميگويد مهم نيست. فريد زولاند سال 82 يا 83 اين خاطره را برايم تعريف کرد. آن زمان به خاطر تهمتهاي ناحقي که به من زده بودند ناراحت بودم. با ايشان صحبت ميکردم و وقتي پرسيدند چرا صدايم گرفته است، برايشان گفتم از اين حرفها دلخور هستم. گفتند خوشحال باش چون اينها نشانه موفقيت توست. گفتم موفقيت بايد باعث شود آدم را دوست داشته باشند. گفتند زماني که 17سالم بود قرار بود با يک تهيهکننده مطرح آن زمان، قرارداد ببندم. ايشان گفتند تا زماني که فحشت بدهند، با تو کار ميکنم و زماني که ديگر فحشت ندهند، کار نميکنم چون راکد شدهاي و ديگر کارت شنيده نميشود. بنابراين هروقت با تو دشمني نکردند ناراحت باش. اينها
هميشه به من آرامش ميدهند. سال 80 فهرستي منتشر شد از آهنگسازهايي که کارشان نياز به گرفتن مجوز ندارد و اسم بابک بيات در آن فهرست نبود. وقتي از او پرسيدم چرا شما در اين فهرست نيستيد، گفت حتما آهنگساز خوبي نبودم. گفتم همه اذعان داريم که شما جزء بهترينها هستيد. گفتند چون من خيلي دشمن دارم. زماني که ايشان زنده بودند، مرتب با ناسزا مواجه بودند. براي آلبوم «دو نيمه رؤيا»ي حامي، که يکي از بهترين آلبومهاي بعد از انقلاب است، بدترين نقدها را براي موسيقياش نوشتند که موسيقي سياه و قديمي و کهنه است و مردم ديگر اين موسيقي را نميپسندند اما قضاوت زمان نشان داد که اين تفکر اشتباه بود. همينطور موسيقي دستهاي آلوده هنوز در صداوسيما مجوز ندارد؛ آن هم به علت ضعف موسيقي. يعني دشمني و ناسزا و ناحق درباره بابک بيات خيلي زياد بود. درباره من هم مدام در اين سالها گفتهاند که بابک صحرايي مافياست. يعني اگر زياد کار ميکند، به خاطر قدرتي است که مربوط به ترانه نيست. اما هيچ وقت شما نميتوانيد پرکار باشيد بلکه اين تقاضاي کار است که شما را پرکار ميکند. نميتوانيد تصميم بگيريد که بازيگر پرکاري باشيد مگر اينکه تقاضاهاي زيادي داشته
باشيد. من ساليان سال زحمت کشيدهام، مطالعه کردهام، نوشتهام، تدريس کردهام، در حوزه توليد و نشر و کار رسانهاي فعاليت کردهام تا اين مجموعه اتفاق افتاده است.
اگر مجله درآوردم، به خاطر حمايت از ترانه بود. ميليونها تومان ضرر بابت مجله دادم. مجله موفق و تأثيرگذار بود و تا سال 94 با تيراژ حدود 50 هزار منتشر ميشد و حتي بعضي از شمارهها به چاپ دوم و سوم ميرسيد اما هزينه آنقدر بالا بود که فروش خوب آن را تأمين نميکرد. ضرر مجله را با آلبومهايي که منتشر ميشد جبران ميکردم. سايتي که الان داريم در زمينه تلويزيون و موسيقي و ترانه و... کار توليدي انجام ميدهد و اين نيازمند تلاش شبانهروزي و شببيداريهاي بسيار است. مافيا زماني است که حق ديگران را ميخوريد. من حق ديگران را نخوردهام. هميشه پلي بودهام براي کارکردن ديگران. درباره کارکردن بينالمللي هم آدمي نبودم که درباره مشکلاتم حرف بزنم اما الان براي اولين بار است که مطرح ميکنم که آلبوم امير کريمي، چهار سال است که بهخاطر ممنوعالکاري من منتشر نشده است.
من مثل دوستان ديگر از اين که ممنوعالکار هستم و اين خودش نوعي محبوبيت به همراه ميآورد، سوءاستفاده نکردم. چهار سال است که درگير ممنوعالکاري هستم، در اين مدت يک ماه ممنوعالکار نيستم، در آلبوم محمدرضا عيوضي اسمم ميآيد، بعد دوباره در يک تکآهنگ حامي، اسمم نميآيد. اين قانون وجود دارد که وقتي کسي ممنوعالکار است، بايد ترانههايش از يک آلبوم دربيايد ولي همه آلبوم امير کريمي با ترانههاي من است. سال گذشته اجازه دادند بدون درج اسم من آلبوم منتشر شود.
بعضيها هم با اسامي ديگر کارهايشان را منتشر ميکنند.
بعضي از خوانندهها، ترانهها را به اسم خواهرم نازنين منتشر کردند اما بعد از چند ماه ايشان هم ممنوعالکار شدند. من سرزمينم و ساختار فرهنگي و اجتماعياش را بسيار دوست دارم. اين همه هنرمند که به شکوفايي و بالندگي رسيدهاند، در دل اين ساختار فرهنگي بوده است. درست است کاستيهايي وجود دارد. اما دو جايزه اسکار و جايزه کن و موفقيت و درخشش در موسيقي، ادبيات، سينما، نقاشي، رماننويسي و ساير شاخهها از همين ساختار منتج شده است. چون به سرزمينم علاقه دارم، ترانهاي که مينويسم در راستاي اين علاقه است. آنچه در بسياري از اين ترانهها آوردهام، نهتنها در تعارض با سرزمينم نيست، بلکه زخم سرزمينم را مطرح ميکند. پس بايد خوشحال باشيم. خوانندههايي که يک عمر ترانههايي ميخواندند که با يکسري ذهنيتها تعارض داشت، الان دارند حرف ما را ميزنند. مردم سرزمينشان را دوست دارند که ميليوني در انتخاباتشان شرکت ميکنند. اين پيامي است که خيليها را ناراحت ميکند. بههمينخاطر است که رسانههاي برجسته خارج از کشور، اينقدر با ما دشمن هستند. اگر خبري از ما پخش ميکنند، به علت دشمني است، چون ميدانند اگر خبر فلان کنسرت را پخش کنند، جلوي آن
گرفته ميشود. جامعه هميشه ما را دوست دارد اما يکسري از دوستاني که ميدانند مثلا بابک صحرايي ممنوعالکار است، اعتراض ميکنند که چرا خوانندگان داخلي و خارجي از او ميخوانند و هيچکس هم با او کاري ندارد؛ اما اين واقعيت ندارد.
ساليان سال است که در موسيقي پاپ ايران راجع به مثلث طلايي ترانه صحبت شده و اسم سه ترانهسراي مشخص ميآيد. در سالهاي 78 تا 80 و همين امروز، ترانه در ايران جدي گرفته ميشود و ميشود اميدوار بود که باز هم مثلثهاي طلايي داشته باشيم؟
خوب است هر چيزي را بر اساس عدد و رقم بسنجيم. يک سنجش خيلي ساده ما را به اين نتيجه ميرساند که نسل جوان ترانه، به همان اندازه نسل گذشته توانمند و اثرگذار هستند و قدمهاي بزرگي برداشتهاند. در 10 سال گذشته، حدود 70 درصد موفقترين ترانههاي منتشرشده در حوزه موسيقي پاپ در خارج و داخل کشور، سروده ترانهسراهاي داخل کشور هستند. بيش از نيمي از اين ترانهها از لحاظ مفهوم و ساختار يعني فرم و محتوا خوب، جدي، اثرگذار و باارزش هستند. پس نسل جوان ترانه بسيار انديشمند و توانا و اثرگذار و موفق است. بههمينخاطر است که الان موفقترين ستارهها و بهاصطلاح سلبريتيها، خوانندهها هستند و بيشتر بازيگران به خوانندگي روي ميآورند تا اينکه خوانندگان بازيگر شوند. خوانندگي موفقيت خيلي بيشتري دارد؛ چون جامعه بيشتر موسيقي گوش ميکند و با ترانه عجين است. موفقترين و اثرگذارترين رسانه حال حاضر در جهان ترانه است چون در همه حالات و زمانها ميشود ترانه را گوش کرد. با مردم بيشتر همراه است و بيشتر در ذهن ميماند. يک فيلم سينمايي هرچقدر هم زيبا باشد، يک بار يا پنج بار ميشود نگاهش کرد، ولي يک ترانه را 30 سال گوش ميدهيم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.