|

بهبود انتخاب مدرسه

کوروش بهرنگ. دانش‌آموخته کارشناسی ارشد محیط زیست دانشگاه شریف

اکثریت جامعه بر این باورند که کودکان باید از حق آموزش‌وپرورش خوب برخوردار باشند؛ یک اجماع دراین‌باره وجود دارد. یک دلیل این اجماع این است که افراد تحصیل‌کرده بسیار آزادتر هستند. اما این اجماع زمانی از هم می‌پاشد که مردم متوجه می‌شوند که دقیقا چگونه به این حق می‌رسند.
انتخاب مدرسه در بسیاری از مناطق دنیا مسئله پیچیده و مهمی است. به گفته «میلتون فریدمن»، اقتصاددان، بهترین راه بهبود مدارس فرزندان ما معرفی عامل رقابت است. اگر مدارس رقابت کنند، بچه‌ها برنده می‌شوند. اگر مدارس به رقابت بپردازند، آنهایی که از کمترین مزایا برخوردارند، بیشترین بهره را به دست می‌آورند. عالم انتخاب مدرسه ازسوي دانش‌آموزان بنا بر مقتضیاتی انگیزاننده رقابت است. خانواده‌های ثروتمند درحال‌حاضر از مزیت انتخاب مدرسه برخوردارند، زیرا می‌توانند فرزندان خود را به مدارس خصوصی بفرستند. اگر به والدین کوپنی برای ثبت‌نام فرزندان‌شان در هر مدرسه‌ای که می‌خواهند بدهیم، در نتیجه کودکان خانواده‌های فقیر را در ترازی نزدیک به طبقات متوسط و با کلاس قرار داده‌ایم. آیا نباید کودکان فقیر از همان حقوقی که ثروتمندان برخوردارند، متنفع شوند؟ البته نگرانی‌هایی از این دست وجود دارند که در نهایت دادن کوپن مدرسه به والدین، سبب شود تا مدارس دولتی که در خدمت طیف گسترده‌ای از مردم هستند، دانش‌آموزان خود را از دست بدهند. درواقع این ترس وجود دارد که کوپن‌ها تبدیل به یک یارانه برای والدین ثروتمند که می‌توانند فرزندان خود را به مدارس خصوصی فانتزی بفرستند، شوند. حتی بدتر، اینکه سرانجامِ مدارس دولتی بچه‌هایی باشد که مدارس خصوصی آنها را نمی‌خواهند. با توجه به این موضوع که برنامه‌های مبتنی بر بازاری مانند کوپن‌ها برای تعداد نسبتا کمی از دانش‌آموزان سراسر کشور در دسترس خواهند بود، یک گزینه جایگزین می‌تواند انتخاب کنترل‌شده مدارس باشد. ایده این طرح ادغام دانش‌آموزان با تضمین اولویت حضور در یک مدرسه در نزدیکی خانه‌شان یا مدرسه‌ای که خواهر و برادر دانش‌آموزان به آن می‌روند درحالی‌که آنها گزینه ثبت‌نام در جایی دیگر را نیز داشته باشند، است.
انتخاب مدرسه یک ایده عالی است، زیرا آزادی را افزایش داده و وعده واقعی برای بهبود آموزش‌وپرورش می‌دهد. البته اصلاحات باید به صورت تجربی، نه به صورت انتزاعی مورد بررسی قرار گیرند. خوشبختانه شواهد در سراسر دنیا نشان می‌دهند که حق انتخاب مدرسه به شکل قابل‌توجهی مایه امیدواری برای بهبود سطح آموزش است. درواقع حق انتخاب مدرسه، رقابت را در بین مدارس شکل می‌دهد. اما از آنجا که موضوع انتخاب برای انسان‌ها در موقعیت‌های مختلف کار آسانی نیست، به‌ويژه اگر تعداد گزینه‌های قابل انتخاب زیاد شوند، می‌توان از پتانسیل‌های علوم رفتاری برای گره‌گشایی از موانع رفتاری موجود بر سر راه انتخاب بهترین گزینه استفاده کرد. مشوق‌ها و امتیازاتی که از جانب مدارس ارائه می‌شود تأثیر بسزایی بر نحوه انتخاب والدین دارد. نتایج تجربی بسیاری گواه آن هستند که والدین کم‌درآمد در هنگام انتخاب مدرسه فرزندانشان وزن کمتری را به سطح علمی مدرسه می‌دهند. درحالی‌که می‌توان با تلنگرهای کوچکی این سوگیری رفتاری در والدین را تا اندازه‌ای تصحیح كرد. به‌عنوان مثال در شارلوت، آمریکا، یک آزمایش خلاقانه نشان داد که انتخاب‌ها می‌توانند با اطلاعات بهتر و ساده بهبود یابند. مقامات در شارلوت به والدین گزینه درخواست پذیرش در مدارس دولتی متعددی علاوه بر مدرسه پیش‌فرض خودشان را دادند. والدین کم‌درآمد تمایل به ارزش‌گذاری کمتری برای کیفیت علمی مدرسه -نمرات آزمون - نسبت به والدین با درآمد بالا داشتند و به‌ندرت تمایلی به ثبت‌نام فرزندانشان در مدارس با کارآمدی بیشتر داشتند. یک نمونه تصادفی از والدین برای دریافت یک «برگه اطلاعات مختصر» در مورد مدارس گرفته شد. روی هر برگه فهرست کامل متوسط نمرات آزمون و نرخ پذیرش، به‌ترتیب از بیشترین به کمترین، برای مدارس موجود برای یک دانش‌آموز نوشته شده بود. هدف آزمایشگران این بود که بفهمند آیا والدین و به‌ویژه والدین کم‌درآمد، مدارس بهتر را انتخاب می‌کنند یا خیر. آنها خیلی بهتر از بقیه این کار را کردند. ارزش اختصاص داده‌شده به کیفیت مدرسه ازسوي والدینی که برگه‌های اطلاعات را دریافت کردند دو برابر شد. مدارسی که آنها انتخاب کردند به طور متوسط، نمرات آزمونی 70 درصد بالاتر از نمرات آزمون مدارس محله خودشان داشتند. تأثیر این آزمایش، انتخاب مدرسه مشابه با خانواده‌هایی بود که درآمد سالانه‌شان از 65 هزار دلار بیشتر بود. علاوه بر این، زمانی که کودکان برای انتقال به مدارس بهتر به حد کافی خوش‌شانس باشند، عملکردشان به‌طور قابل‌توجهی ارتقا می‌یابد. دانش‌آموزان خوش‌شانسی که امکان حضور در مدارس محبوب‌تر را پیدا می‌کنند به احتمال کمتری تعلیق می‌شوند و نمرات آزمون بالاتری از دانش‌آموزانی که این شانس را از دست می‌دهند، دارند. نتایج تحقیقات در حوزه علوم رفتاری حاکی از آن است که فقر یکی از عوامل رفتارهای مشکل‌ساز در مدیریت مسائل مختلف زندگی است. افراد فقیر باوجود باور عمومی، می‌توانند تصمیمات بسیار دقیقی بگیرند. آنها شرایط را سبک و سنگین می‌کنند، به قیمت‌ها توجه ویژه‌ای دارند و منابع خود را با دقت تخصیص می‌دهند. اما تمرکز شدید آنها برای «طولانی‌ترساختن منابع کمیاب» می‌تواند همه ظرفیت‌های ذهنی‌شان را تحلیل برد، به‌طوری که برای آنها «پهنای باند شناختی» باقی نمی‌گذارد که بتوانند به‌دنبال فرصت‌های شغلی، آموزشی و سایر فرصت‌هایی بروند که آنها را از دام فقر خارج ‌می‌کند.
در حوزه علوم رفتاری، به‌شدت از مفهوم حق انتخاب مدرسه حمایت می‌شود، زیرا آزادی معمولا یک ایده خوب است و از طرفی رقابت به احتمال زیاد به بهبود آموزش‌وپرورش می‌انجامد. اما یک ترجیح انتزاعی برای انتخاب، به ما اجازه انتخاب یک طرح خاص را نمی‌دهد و صد البته موفقیت هر برنامه‌ای در گرو آزمودن آن است. اما فقط بیشینه‌سازی انتخاب‌ها همیشه به بهترین نتایج ممکن منجر نمی‌شود. بنابراین باید بپرسیم آیا در مورد مدارس واقعا انتخاب‌های بیشتر کمک می‌کنند؟ نتایج تحقیقات کارولین هاگزبی1، اقتصاددان برجسته، نشان می‌دهد به هنگام مواجهه با رقابت، مدارس دولتی به سطح بالاتری از موفقیت دانش‌آموزان به ازای هر دلار دست می‌یابند. بهبود نمره آزمون می‌تواند در بازه یک تا هفت درصد در سال بسته به مدرسه و دانش‌آموز باشد، بهبود عملکرد معمولا در میان دانش‌آموزان جوان‌تر، دانش‌آموزان کم‌درآمد و اعضای گروه‌های اقلیت بیشتر است. حتی اگر نتایج نشان دهد که حق انتخاب مدرسه می‌تواند مفید واقع شود. اعتقاد بر آن است که نتایج می‌تواند به طرز قابل توجهی با کمک به والدین به انتخاب بهتر به نمایندگی از فرزندان‌شان بهبود یابد. بسیاری از والدین به‌سادگی از گزینه‌های خود استفاده نمی‌کنند و به جای آن تنها فرزند خود را به مدرسه پیش‌فرض می‌فرستند (معمولا، اما نه همیشه، مدرسه محله خودشان) و این افراد گاهی‌ اوقات آمادگی انتخاب خوب را ندارند. بنابراین ایجاد برنامه‌هایی برای والدین که آنها را در موقعیتی عقلانی در تصمیم‌گیری برای فرزندان‌شان قرار می‌دهد، می‌تواند راهکار خوبی باشد. البته برای بهبود این سیستم باید مکانیسمی ترتیب داده شود که والدین با صرف زمان به بازدید از مدارس و معلمان، به جای برآورد سطح رقابت برای واردشدن به هر مدرسه بپردازند.
پی‌نوشت:
1 - Carolyn Hoxby

اکثریت جامعه بر این باورند که کودکان باید از حق آموزش‌وپرورش خوب برخوردار باشند؛ یک اجماع دراین‌باره وجود دارد. یک دلیل این اجماع این است که افراد تحصیل‌کرده بسیار آزادتر هستند. اما این اجماع زمانی از هم می‌پاشد که مردم متوجه می‌شوند که دقیقا چگونه به این حق می‌رسند.
انتخاب مدرسه در بسیاری از مناطق دنیا مسئله پیچیده و مهمی است. به گفته «میلتون فریدمن»، اقتصاددان، بهترین راه بهبود مدارس فرزندان ما معرفی عامل رقابت است. اگر مدارس رقابت کنند، بچه‌ها برنده می‌شوند. اگر مدارس به رقابت بپردازند، آنهایی که از کمترین مزایا برخوردارند، بیشترین بهره را به دست می‌آورند. عالم انتخاب مدرسه ازسوي دانش‌آموزان بنا بر مقتضیاتی انگیزاننده رقابت است. خانواده‌های ثروتمند درحال‌حاضر از مزیت انتخاب مدرسه برخوردارند، زیرا می‌توانند فرزندان خود را به مدارس خصوصی بفرستند. اگر به والدین کوپنی برای ثبت‌نام فرزندان‌شان در هر مدرسه‌ای که می‌خواهند بدهیم، در نتیجه کودکان خانواده‌های فقیر را در ترازی نزدیک به طبقات متوسط و با کلاس قرار داده‌ایم. آیا نباید کودکان فقیر از همان حقوقی که ثروتمندان برخوردارند، متنفع شوند؟ البته نگرانی‌هایی از این دست وجود دارند که در نهایت دادن کوپن مدرسه به والدین، سبب شود تا مدارس دولتی که در خدمت طیف گسترده‌ای از مردم هستند، دانش‌آموزان خود را از دست بدهند. درواقع این ترس وجود دارد که کوپن‌ها تبدیل به یک یارانه برای والدین ثروتمند که می‌توانند فرزندان خود را به مدارس خصوصی فانتزی بفرستند، شوند. حتی بدتر، اینکه سرانجامِ مدارس دولتی بچه‌هایی باشد که مدارس خصوصی آنها را نمی‌خواهند. با توجه به این موضوع که برنامه‌های مبتنی بر بازاری مانند کوپن‌ها برای تعداد نسبتا کمی از دانش‌آموزان سراسر کشور در دسترس خواهند بود، یک گزینه جایگزین می‌تواند انتخاب کنترل‌شده مدارس باشد. ایده این طرح ادغام دانش‌آموزان با تضمین اولویت حضور در یک مدرسه در نزدیکی خانه‌شان یا مدرسه‌ای که خواهر و برادر دانش‌آموزان به آن می‌روند درحالی‌که آنها گزینه ثبت‌نام در جایی دیگر را نیز داشته باشند، است.
انتخاب مدرسه یک ایده عالی است، زیرا آزادی را افزایش داده و وعده واقعی برای بهبود آموزش‌وپرورش می‌دهد. البته اصلاحات باید به صورت تجربی، نه به صورت انتزاعی مورد بررسی قرار گیرند. خوشبختانه شواهد در سراسر دنیا نشان می‌دهند که حق انتخاب مدرسه به شکل قابل‌توجهی مایه امیدواری برای بهبود سطح آموزش است. درواقع حق انتخاب مدرسه، رقابت را در بین مدارس شکل می‌دهد. اما از آنجا که موضوع انتخاب برای انسان‌ها در موقعیت‌های مختلف کار آسانی نیست، به‌ويژه اگر تعداد گزینه‌های قابل انتخاب زیاد شوند، می‌توان از پتانسیل‌های علوم رفتاری برای گره‌گشایی از موانع رفتاری موجود بر سر راه انتخاب بهترین گزینه استفاده کرد. مشوق‌ها و امتیازاتی که از جانب مدارس ارائه می‌شود تأثیر بسزایی بر نحوه انتخاب والدین دارد. نتایج تجربی بسیاری گواه آن هستند که والدین کم‌درآمد در هنگام انتخاب مدرسه فرزندانشان وزن کمتری را به سطح علمی مدرسه می‌دهند. درحالی‌که می‌توان با تلنگرهای کوچکی این سوگیری رفتاری در والدین را تا اندازه‌ای تصحیح كرد. به‌عنوان مثال در شارلوت، آمریکا، یک آزمایش خلاقانه نشان داد که انتخاب‌ها می‌توانند با اطلاعات بهتر و ساده بهبود یابند. مقامات در شارلوت به والدین گزینه درخواست پذیرش در مدارس دولتی متعددی علاوه بر مدرسه پیش‌فرض خودشان را دادند. والدین کم‌درآمد تمایل به ارزش‌گذاری کمتری برای کیفیت علمی مدرسه -نمرات آزمون - نسبت به والدین با درآمد بالا داشتند و به‌ندرت تمایلی به ثبت‌نام فرزندانشان در مدارس با کارآمدی بیشتر داشتند. یک نمونه تصادفی از والدین برای دریافت یک «برگه اطلاعات مختصر» در مورد مدارس گرفته شد. روی هر برگه فهرست کامل متوسط نمرات آزمون و نرخ پذیرش، به‌ترتیب از بیشترین به کمترین، برای مدارس موجود برای یک دانش‌آموز نوشته شده بود. هدف آزمایشگران این بود که بفهمند آیا والدین و به‌ویژه والدین کم‌درآمد، مدارس بهتر را انتخاب می‌کنند یا خیر. آنها خیلی بهتر از بقیه این کار را کردند. ارزش اختصاص داده‌شده به کیفیت مدرسه ازسوي والدینی که برگه‌های اطلاعات را دریافت کردند دو برابر شد. مدارسی که آنها انتخاب کردند به طور متوسط، نمرات آزمونی 70 درصد بالاتر از نمرات آزمون مدارس محله خودشان داشتند. تأثیر این آزمایش، انتخاب مدرسه مشابه با خانواده‌هایی بود که درآمد سالانه‌شان از 65 هزار دلار بیشتر بود. علاوه بر این، زمانی که کودکان برای انتقال به مدارس بهتر به حد کافی خوش‌شانس باشند، عملکردشان به‌طور قابل‌توجهی ارتقا می‌یابد. دانش‌آموزان خوش‌شانسی که امکان حضور در مدارس محبوب‌تر را پیدا می‌کنند به احتمال کمتری تعلیق می‌شوند و نمرات آزمون بالاتری از دانش‌آموزانی که این شانس را از دست می‌دهند، دارند. نتایج تحقیقات در حوزه علوم رفتاری حاکی از آن است که فقر یکی از عوامل رفتارهای مشکل‌ساز در مدیریت مسائل مختلف زندگی است. افراد فقیر باوجود باور عمومی، می‌توانند تصمیمات بسیار دقیقی بگیرند. آنها شرایط را سبک و سنگین می‌کنند، به قیمت‌ها توجه ویژه‌ای دارند و منابع خود را با دقت تخصیص می‌دهند. اما تمرکز شدید آنها برای «طولانی‌ترساختن منابع کمیاب» می‌تواند همه ظرفیت‌های ذهنی‌شان را تحلیل برد، به‌طوری که برای آنها «پهنای باند شناختی» باقی نمی‌گذارد که بتوانند به‌دنبال فرصت‌های شغلی، آموزشی و سایر فرصت‌هایی بروند که آنها را از دام فقر خارج ‌می‌کند.
در حوزه علوم رفتاری، به‌شدت از مفهوم حق انتخاب مدرسه حمایت می‌شود، زیرا آزادی معمولا یک ایده خوب است و از طرفی رقابت به احتمال زیاد به بهبود آموزش‌وپرورش می‌انجامد. اما یک ترجیح انتزاعی برای انتخاب، به ما اجازه انتخاب یک طرح خاص را نمی‌دهد و صد البته موفقیت هر برنامه‌ای در گرو آزمودن آن است. اما فقط بیشینه‌سازی انتخاب‌ها همیشه به بهترین نتایج ممکن منجر نمی‌شود. بنابراین باید بپرسیم آیا در مورد مدارس واقعا انتخاب‌های بیشتر کمک می‌کنند؟ نتایج تحقیقات کارولین هاگزبی1، اقتصاددان برجسته، نشان می‌دهد به هنگام مواجهه با رقابت، مدارس دولتی به سطح بالاتری از موفقیت دانش‌آموزان به ازای هر دلار دست می‌یابند. بهبود نمره آزمون می‌تواند در بازه یک تا هفت درصد در سال بسته به مدرسه و دانش‌آموز باشد، بهبود عملکرد معمولا در میان دانش‌آموزان جوان‌تر، دانش‌آموزان کم‌درآمد و اعضای گروه‌های اقلیت بیشتر است. حتی اگر نتایج نشان دهد که حق انتخاب مدرسه می‌تواند مفید واقع شود. اعتقاد بر آن است که نتایج می‌تواند به طرز قابل توجهی با کمک به والدین به انتخاب بهتر به نمایندگی از فرزندان‌شان بهبود یابد. بسیاری از والدین به‌سادگی از گزینه‌های خود استفاده نمی‌کنند و به جای آن تنها فرزند خود را به مدرسه پیش‌فرض می‌فرستند (معمولا، اما نه همیشه، مدرسه محله خودشان) و این افراد گاهی‌ اوقات آمادگی انتخاب خوب را ندارند. بنابراین ایجاد برنامه‌هایی برای والدین که آنها را در موقعیتی عقلانی در تصمیم‌گیری برای فرزندان‌شان قرار می‌دهد، می‌تواند راهکار خوبی باشد. البته برای بهبود این سیستم باید مکانیسمی ترتیب داده شود که والدین با صرف زمان به بازدید از مدارس و معلمان، به جای برآورد سطح رقابت برای واردشدن به هر مدرسه بپردازند.
پی‌نوشت:
1 - Carolyn Hoxby

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.